จีวร : การเมืองเรื่องการครองผ้าของธรรมยุติกนิกายในประเทศไทย

บทคัดย่อ

จีวร จากคำว่า บังสุกุลจีวร ในยุคต้นพระพุทธเจ้าให้สาวกใช้ผ้าบังสุกุลนี้เท่านั้น ต่อมาจึงสามารถรับจากชาวบ้านได้แต่รูปแบบจีวรและการห่มจีวรก็ยังไม่ชัดเจนอยู่ดี คราวหนึ่งพระพุทธเจ้าเดินผ่านทักษิณาคีรีชนบททอดพระเนตรเห็นคันนาของชาวมคธ จึงมอบหมายให้พระอานนท์ตัดเย็บจีวรตามแบบคันนาจนกลายเป็นศิลปะทางเครื่องนุ่งห่มของภิกษุในพุทธศาสนาโดยเฉพาะอย่างยิ่งสายเถรวาทในประเทศไทย การก่อตัวของธรรมยุติกนิกายในปี 2479 โดยวชิรญาณภิกขุ (รัชกาลที่ 4 ขณะทรงผนวช) พระองค์ได้สร้างจารีตและข้อปฏิบัติที่แปลกต่างจากนิกายเดิม เช่น สีจีวร รูปแบบ และวิธีการห่มจีวร เป็นต้น ธรรมยุติกนิกายนิยมห่มจีวรแบบรามัญซึ่งเป็นเครื่องหมายบ่งชี้ทั้งความเป็นจารีตปฏิบัติและพื้นที่การยอมรรับด้านมิติการเมือง นอกจากนี้ ประกาศเรื่องการครองผ้าจีวรสีพระราชทาน ในปี 2557 ให้พระธรรมยุติกนิกายทั่วสังฆมณฑลปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัดได้สร้างแรงกระเพื่อมและเป็นการขยับเข้าใกล้พื้นที่ทางอำนาจอย่างเป็นรูปธรรม