ทฤษฎีความเข้มแข้งกับเศรษฐกิจฐานรากในประเทศไทย: กรอบแนวคิดเชิงมโนทัศน์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

Phawat Phattananiphakorn; Pakapon  Anansetthakul; Worapat  Khumpong

doi:10.60027/iarj.2026.e293956

Authors

Phawat Phattananiphakorn Mahachulalongkornrajavidyalaya University Nakhon Nan Campus, Thailand https://orcid.org/0009-0007-9997-8808
Pakapon Anansetthakul Mahachulalongkornrajavidyalaya University Nakhon Nan Campus, Thailand https://orcid.org/0009-0005-3209-1298
Worapat Khumpong Mahachulalongkornrajavidyalaya University Nakhon Nan Campus, Thailand https://orcid.org/0009-0004-5439-3943

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e293956

Keywords:

Resilience Theory, Grassroots Economy, Sustainability

Abstract

Background and Aims: The grassroots economy is fundamental to Thailand’s socio-economic structure but continues to face challenges arising from economic fluctuations, natural hazards, and rapid technological change, all of which contribute to community vulnerability. This study aims to apply resilience-based concepts to develop a conceptual framework that strengthens the capacity of grassroots communities to withstand recover from and adapt to ongoing changes.

Methodology: This study employed a documentary analysis and conceptual synthesis. Key ideas related to resilience were examined in conjunction with contextual characteristics of Thailand’s grassroots economy to construct a comprehensive framework aligned with real community conditions.

Results: The findings indicate that resilience within the grassroots economy is shaped by several interconnected components, including system dynamic, community assets, adaptive capacity, innovation, risk management, participation, and policy integration. These elements were synthesized into the GRDM-7 (Grassroots Resilience Development Model), which comprises seven dimensions that function collectively to enhance community resilience.

Conclusion: The GRMD-7 model provides holistic conceptual framework for strengthening Thailand’s grassroots economy. It emphasizes the effective use of community assets, the development of adaptive capacity, the fostering of innovation, proactive risk management, inclusive participation, and integrated policy support, This model serves as a practical foundation for policymaking, community development, and area-based management aimed at promoting sustainable development.

References

ธวัชชัย สันติวงษ์. (2564). เศรษฐกิจฐานรากไทยกับความท้าทายใหม่ในยุคดิจิทัล. วารสารเศรษฐศาสตร์การพัฒนา, 16(1), 89–108.

ภาคภูมิ แสงอรุณ. (2564). การสร้างนวัตกรรมชุมชนเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเรียนรู้ชุมชน.

วิฑูร สิมะประเสริฐ, ไพรัตน์ ฉิมหาด, พระครูนิติธรรมบัณฑิต (สุริยา คงคาไหว), พระครูวุฒิสาครธรรม (สาคร นุ่นกลับ), และ พระสมุห์ธนภัทร ทิพย์วงษ์. (2568). บทบาทของสถาบันการเงินชุมชนในการสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจระดับฐานราก. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 9(4), 267–281.

สมชัย แสนภูมิ. (2563). ทุนวัฒนธรรมกับการเสริมสร้างความเข้มแข็งของเศรษฐกิจชุมชน. เชียงใหม่: สถาบันสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2560). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560–2564). สืบค้นเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2025, จาก http://www.nesdc.go.th

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). รายงานเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติรายไตรมาส. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). สืบค้นเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2025, จาก http://www.nesdc.go.th

สุริยา รัตนกุล. (2562). ทุนทางสังคมกับการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากไทย. วารสารพัฒนาชุมชน, 27(2), 45–63.

เสาวนีย์ ไทยรุ่งโรจน์. (2560). เศรษฐกิจฐานรากกับการพัฒนาอย่างยั่งยืน. วารสารเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ, 9(1), 1–19.

ADB. (2021). Thailand: Supporting post-COVID-19 economic recovery. Asian Development Bank.

Adger, W. N. (2000). Social and ecological resilience: Are they related? Progress in Human Geography, 24(3), 347–364.

Anansethakul, P., Docchan, P., & Wongwatthaphong, K. (2025). Strategies for developing a strong network of grassroots community economy of government organization in Nan Province. International Journal of Sociologies and Anthropologies Science Reviews, 5(3), 765–776.

Anusonphat, N. (2023). Driving community enterprises to create sustainable grassroots economy in Thailand. Asian Political Science Review, 8(1), 17–26.

Chambers, R. (1995). Rural development: Putting the last first. Longman.

Coleman, J. S. (1990). Foundations of social theory. Harvard University Press.

Folke, C. (2006). Resilience: The emergence of a perspective for social-ecological systems analyses. Global Environmental Change, 16(3), 253–267.

Holling, C. S. (1973). Resilience and stability of ecological systems. Annual Review of Ecology and Systematics, 4(1), 1–23.

Holling, C. S. (1996). Engineering resilience versus ecological resilience. In P. Schulze (Ed.), Engineering within ecological constraints (pp. 31–44). National Academy Press.

Holling, C. S. (2001). Understanding the complexity of economic, ecological, and social systems. Ecosystems, 4(5), 390–405.

NESDC. (2022). Thailand economic report 2022. NESDC.

Norris, F. H., Stevens, S. P., Pfefferbaum, B., Wyche, K. F., & Pfefferbaum, R. L. (2008). Community resilience as a metaphor, theory, set of capacities, and strategy for disaster readiness. American Journal of Community Psychology, 41(1–2), 127–150.

OECD. (2023). Social and solidarity economy: Policy guide. Organisation for Economic Co-operation and Development.

Ostrom, E. (1990). Governing the commons: The evolution of institutions for collective action. Cambridge University Press.

Putnam, R. D. (1993). Making democracy work: Civic traditions in modern Italy. Princeton University Press.

UNDP. (2007). Thailand human development report 2007: Sufficiency economy and human development. United Nations Development Programme.

UNDP. (2021). Human development report 2021/2022: Uncertain times, unsettled lives. United Nations Development Programme.

United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development. United Nations. สืบค้นเมื่อ 14 กันยายน 2025, จาก https://sdgs.un.org/2030agenda

Walker, B., & Salt, D. (2012). Resilience practice: Building capacity to absorb disturbance and maintain function. Island Press.

Walker, B., Holling, C. S., Carpenter, S. R., & Kinzig, A. (2004). Resilience, adaptability and transformability in social-ecological systems. Ecology and Society, 9(2), 5.

World Bank. (2022). Thailand economic monitor: Building back greener. World Bank.