ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการใช้สารชีวภัณฑ์ในการผลิตกาแฟของเกษตรกร ในอำเภอสอง จังหวัดแพร่

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพพื้นฐานทางสังคมและเศรษฐกิจของเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟ 2) ศึกษาการใช้สารชีวภัณฑ์ในการผลิตกาแฟ และ 3) วิเคราะห์ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการใช้สารชีวภัณฑ์ในการผลิตกาแฟของเกษตรกรในอำเภอสอง จังหวัดแพร่ ประชากรที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ เกษตรกรผู้ปลูกกาแฟที่ขึ้นทะเบียนกับสำนักงานเกษตรอำเภอสอง จังหวัดแพร่ ปีการผลิต 2567/2568 จำนวน 253 ราย กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้สูตรของ Yamane ที่ระดับความคลาดเคลื่อน 0.05 ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 155 ราย เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การวิเคราะห์ตารางไขว้และการทดสอบไคสแควร์

              ผลการวิจัยพบว่า เกษตรกรมีประสบการณ์ปลูกกาแฟเฉลี่ย 3.45 ปี มีรายได้จากภาคการเกษตรเฉลี่ย 129,368.71 บาทต่อปี และมีหนี้สินเฉลี่ย 49,099.35 บาทต่อปี โดยเกษตรกรส่วนใหญ่ปลูกกาแฟสายพันธุ์โรบัสต้า มีการใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มาในการป้องกันโรครากเน่า และใช้เชื้อราบิวเวอเรียในการป้องกันและกำจัดแมลงศัตรูพืช อย่างไรก็ตาม การผลิตกาแฟไม่ได้พึ่งพาการใช้สารชีวภัณฑ์เพียงอย่างเดียว ปัญหาที่พบ ได้แก่ แหล่งจำหน่ายสารชีวภัณฑ์ที่เชื่อถือได้มีจำกัด อายุการเก็บรักษาของไตรโคเดอร์มาค่อนข้างสั้น การใช้บิวเวอเรียยังไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการ และการขาดการอบรมเชิงปฏิบัติการ รวมถึงแหล่งเรียนรู้ในชุมชน ข้อเสนอแนะจากการวิจัย ได้แก่ ควรมีการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการอย่างต่อเนื่อง จัดตั้งศูนย์เรียนรู้ด้านเกษตรชีวภาพในระดับชุมชน และส่งเสริมตลาดรองรับผลผลิตจากระบบเกษตรชีวภาพ