แนวทางการพัฒนาศักยภาพการจัดการท่องเที่ยวเชิงนิเวศบ้านภูดิน อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่
คำสำคัญ:
การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ, การท่องเที่ยวโดยชุมชน, การจัดการการท่องเที่ยวบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทพื้นฐานศักยภาพการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนบ้านภูดิน อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ 2) วิเคราะห์สภาพแวดล้อมและสถานการณ์การท่องเที่ยวของชุมชน และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาศักยภาพการจัดการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ คณะกรรมการบริหารการท่องเที่ยว
โดยชุมชนบ้านภูดิน จำนวน 20 คน และนักวิชาการด้านการท่องเที่ยวจำนวน 4 คน รวมทั้งสิ้น 24 คน เก็บข้อมูลโดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม ใช้แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา
และการวิเคราะห์สถานการณ์ตามกรอบแนวคิด SWOT Analysis ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุมชนบ้านภูดินมีศักยภาพในการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน ภายใต้การบริหารจากคณะกรรมการและความร่วมมือภาคีต่าง ๆ ส่งเสริมคุณภาพชีวิตของคน
ในชุมชน มีการอนุรักษ์วัฒนธรรมท้องถิ่นและทรัพยากรธรรมชาติอย่างเป็นระบบ ชุมชนส่งเสริมการเกษตรอินทรีย์และกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อมควบคู่กับการพัฒนาศักยภาพด้านบริการ 2) จุดแข็งของชุมชนคือทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ และมีผู้นำกับคณะกรรมการที่เข้มแข็ง ขับเคลื่อนกิจกรรมบนฐานแนวคิดความยั่งยืนและภูมิปัญญาท้องถิ่น จุดอ่อน ได้แก่ กิจกรรมท่องเที่ยวที่ยังไม่โดดเด่น การประชาสัมพันธ์จำกัด และขาดทุนสนับสนุน รวมถึงข้อจำกัดด้านสาธารณูปโภค ทัศนียภาพ และการสนับสนุนจากภาคส่วนต่าง ๆ ยังมีจำกัด และ 3) แนวทางการพัฒนาศักยภาพการจัดการควรมุ่งเน้นการเสริมความเข้มแข็งของกลุ่มท่องเที่ยวให้มีการพัฒนาประชาสัมพันธ์ การพัฒนาโฮมสเตย์ การรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม การส่งเสริม
การเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อม การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านความปลอดภัย เพื่อยกระดับการท่องเที่ยวเชิงนิเวศอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กชนิภา อินทสุวรรณ์ (2565). โควิด-19: การจัดการท่องเที่ยวเชิงนิเวศอย่างยั่งยืน. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 11(1), 416–424. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jssr/article/view/253119
กรมการท่องเที่ยว. (2561). สถิตินักท่องเที่ยวที่เดินทางมาท่องเที่ยวประเทศไทย. https://www.mots.go.th/news/category/497
กรรณิการ์ บูรศิริรักษ์. (2549). การท่องเที่ยวเชิงนิเวศกับการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยรามคำแหง]. Digital Research Information Center. https://doi.nrct.go.th/ListDoi/listDetail?Resolve_DOI=10.14457/RU.the.2006.139
กัมปนาท เพชรแก้ว. (2560). การให้ความหมายและกลยุทธ์การตลาดการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์กรณีศึกษา วัดขนอน อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. Silpakorn University Repository: SURE. http://ithesis-ir.su.ac.th/dspace/bitstream/123456789/1626/1/57602329.pdf
คณะกรรมการนโยบายการท่องเที่ยวแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ พ.ศ. 2566–2570. สำนักงาน ปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา.
ชัยทัศน์ เกียรติยากุล, กาญจนา ขัติทะจักร์, กาญจนา ทองบุญนาค, เกษรา ปัญญา, และศุภกฤษ เมธีโภคพงษ์. (2567). การพัฒนาระบบฐานข้อมูลท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในพื้นที่ตำบลแม่วิน อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารแม่โจ้ เทคโนโลยีสารสนเทศและนวัตกรรม, 10(3), 87–99. ttps://so02.tci-thaijo.org/index.php/jemmsu/article/view/154666
ธนากร ทองธรรมสิริ และโอชัญญา บัวธรรม. (2564). แนวทางสําหรับการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเพื่อสัมผัสประสบการณ์ท้องถิ่นในเขตพื้นที่เมืองเก่าบุรีรัมย์ อําเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 3(1), 21–34.
https://so08.tci-thaijo.org/index.php/MSJournal/article/view/2884
ประชิต สกุณะพัฒน์, วิมล จิโรจพันธุ์, และอุดม เชยกีวงศ์. (2554). การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ. สำนักพิมพ์แสงดาว.
ประมณฑ์ กาญจนพิมลกุล และกรรณิการ์ ธรรมพานิชวงค์. (2563, 16 มิถุนายน). เปลี่ยนวิกฤตโควิด-19 ให้เป็นโอกาส:
การพลิกฟื้นทรัพยากรธรรมชาติและแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ. https://tdri.or.th/2020/06/covid-19-turning-crisis-into-an-opportunity-for-natural-tourism
พชรพจน์ นันทรามาศ, กิตติพงษ์ เรือนทิพย์, และจารุวรรณ เหล่าสัมฤทธิ์. (2563, 20 สิงหาคม). เจาะพฤติกรรมท่องเที่ยว ใน New Normal: เมื่อโควิดทำชีวิตเปลี่ยน. https://shorturl.asia/Qe7SH
พิมพ์รัก พุ่มเจริญ. (2559). ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการจัดทำบัญชีรายรับรายจ่ายของเกษตรกรและแนวทางในการส่งเสริม ให้เกษตรกรมีการจัดทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายที่เหมาะสม [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. TU Digital Collections. https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2016/TU_2016_5802030790_5209_4099.pdf
ภัทราพร เกษสังข์. (2559). การวิจัยปฏิบัติการ. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
มาร์เก็ตเทียร์. (2563, 16 กรกฎาคม). โควิด-19 ส่งผลต่อพฤติกรรมของผู้บริโภค และทัศนคติที่มีต่อแบรนด์อย่างไร. https://marketeeronline.co/archives/176416
วนิดา อ่อนละมัย. (2563). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างมีความรับผิดชอบชุมชนบ้านสาวะถี จังหวัดขอนแก่น. วารสารเพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยวสู่ความยั่งยืน, 2(1), 74–83.
วรรณวิษา วรฤทธินภา. (2555). การศึกษาปัญหาและกำหนดกลยุทธ์ขององค์กร กรณีศึกษา บริษัท This Work จำกัด [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย]. UTCC Scholar. https://searchlib.utcc.ac.th/library/onlinethesis/264284.pdf
สิทธิชัย สวัสดิ์แสน และปริญญา นาคปฐม. (2565). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนจังหวัดนครนายก ภายหลังสถานการณ์โควิด-19. วารสารเพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยวสู่ความยั่งยืน, 4(2), 38–55. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JSTD/article/view/260563
สุวิทย์ เมษินทรีย์. (2560). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและการพัฒนาที่ยั่งยืน: กระบวนการพัฒนาสู่ประเทศไทย 4.0. สถาบันบัณฑิตพัฒนาบริหารศาสตร์. ศูนย์ศึกษาปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับการพัฒนาที่ยั่งยืน. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:303392
หทัยรัตน์ สวัสดี. (2563). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนเพื่อการจัดการการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ชุมชนบ้านท่าแร่ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. Journal of Sustainable Tourism Development, 2(1), 64–73. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JSTD/article/view/254914
อภิศักดิ์ คู่กระสังข์. (2561). การพัฒนากิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ จากวรรณกรรมพื้นบ้าน. วารสารวิจัยราชภัฏพระนคร สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 13(2), 309–321. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/PNRU_JHSS/article/view/86692
อัญชลี ศรีเกตุ. (2565). การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนสู่วิถีที่ยั่งยืน. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 8(2), 270–279. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/WTURJ/article/view/259594
เอกพันธุ์ อินทร์ใจเอื้อ และประเสริฐ อินทร์รักษ์. (2562). บทบาทการบริหารจัดการศึกษาของนายกเทศมนตรีในอนาคต. วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร, 10(2), 793–804. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/EdAd/article/view/241199
Gurel, E., & Tat, M. (2017). SWOT analysis: a theoretical review. The Journal of International Social Research, 51(10), 994-1006. https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/swot-analysis-a- theoretical-review.pdf
Jackson, L. A. (2025). Community-based tourism: A catalyst for achieving the United Nations Sustainable Development Goals One and Eight. Tourism and Hospitality, 6(1), 1–20. https://doi.org/10.3390/tourhosp6010029
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Sage Publications.
Liu, C. R., Wang, Y. C., Huang, W. S., & Chen, S. P. (2017). Destination fascination:
Conceptualization and scale development. Tourism Management, 63(1), 255–267.
DOI: 10.1016/j.tourman.2017.06.023
World Tourism Organization (UNWTO). (2022). Tourism and sustainability report. World Tourism Organization.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมหาวิทยาลัยราชภัฎร้อยเอ็ด
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฎร้อยเอ็ด และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
