การสร้างสรรค์ลวดลายผ้าด้วยแสง: แนวทางใหม่ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนสวนหรรษา ตำบลคลองนารายณ์ อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี
คำสำคัญ:
การสร้างสรรค์, สร้างลวดลายด้วยแสง, ผลิตภัณฑ์ชุมชนบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อสร้างสรรค์ลวดลายบนผืนผ้าด้วยแสงโดยใช้สีย้อมจากพืชพื้นถิ่นในจังหวัดจันทบุรี 2) เพื่อหาแนวทางในการออกแบบผลิตภัณฑ์ชุมชนจากการสร้างสรรค์ลวดลายบนผืนผ้าด้วยแสง เป็นงานวิจัยแบบผสมผสาน มีวิธีการดำเนินการวิจัย โดยการศึกษาข้อมูลภาคเอกสาร เกี่ยวกับการสร้างภาพด้วยแสง จากนั้นสร้างสรรค์ลวดลายบนผืนผ้าด้วยแสงโดยใช้สีย้อมจากพืชพื้นถิ่นในจังหวัดจันทบุรี เพื่อหาวิธีการที่เหมาะสม จากการสร้างลวดลายด้วยแสง นำผลมาวิเคราะห์ในรูปแบบผลสรุปกระบวนการสร้างลวดลายและหลักการออกแบบลวดลาย และทำการสอบถามจากสมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชนสวนหรรษา จำนวน 4 คน โดยใช้แบบสัมภาษณ์ในการจัดสนทนากลุ่ม การเก็บรวบรวมข้อมูลความคิดเห็นเพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน วิเคราะห์ข้อมูลจากการสรุปข้อมูลและแนวทางการออกแบบ รวมถึงจัดทำแผ่นภาพอ้างอิงในการออกแบบผลิตภัณฑ์ของชุมชนในรูปแบบความเรียงเชิงคุณภาพ
ผลการวิจัยพบว่า 1) การสร้างสรรค์ลวดลายบนผืนผ้าด้วยแสงโดยใช้สีย้อมจากพืชพื้นถิ่นในจังหวัดจันทบุรี ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนการสร้างลวดลายด้วยแสงด้วยเฟอริกแอมโมเนียมซิเตรต และโพแทสเซียมเฟอร์ริไซยาไนด์ โดยจัดวางดอกไม้และใบไม้แห้งนำไปตากแดดเป็นเวลา 15 นาที จากนั้นนำไปปรับสีด้วยน้ำด่างขี้เถ้า ก่อนนำไปย้อมเย็นด้วยสีธรรมชาติจากเปลือกและใบมังคุด ทำให้เกิดเป็นสีน้ำตาลเข้ม โดยสีที่เหมาะสมต้องมีสารเทนนินเป็นส่วนประกอบ รูปแบบการจัดวางลวดลายที่เหมาะสม คือ การจัดวางลวดลายแบบเรียงซ้อนกัน การจัดวางแบบวางทับซ้อน รูปแบบกระจายออกจากกึ่งกลาง และการจัดวางแบบผสมผสาน 2) แนวทางในการออกแบบผลิตภัณฑ์ชุมชนโดยชุมชนจะต้องสามารถผลิตเองได้ภายในชุมชน รูปแบบการจัดวางลวดลายที่เหมาะสมกับแนวทางการออกแบบ คือ การจัดวางแบบวางทับซ้อนรูปแบบกระจายออกจากกึ่งกลาง เหมาะกับหมอนอิง กระเป๋าผ้า หรือภาพประดับผนัง การจัดวางลวดลายแบบเรียงซ้อนกันและการจัดวางแบบผสมผสานเหมาะกับการออกแบบผลิตภัณฑ์เครื่องแต่งกาย
เอกสารอ้างอิง
กรมทรัพย์สินทางปัญญา. (2566, 20 พฤษภาคม). สินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI THAILAND). https://ipthailand.go.th/images/gibook/GI_Book_111.pdf
จักร พิชัยศรทัต. (2566). การสร้างภาพด้วยแสง. สถาบันสรรค์งานศิลป์.
จักร พิชัยศรทัต. (2565). สีสันจากสวนป่าหลังบ้าน. สถาบันสรรค์งานศิลป์.
ณงค์ณุช นทีพายัพทิศ. (2562). ออกแบบลวดลายสู่การสร้างสรรค์เชิงพาณิชย์. สยามพิมพ์นานา.
ปานฉัตท์ อินทร์คง. (2559). การออกแบบผลิตภัณฑ์วัฒนธรรม: แนวคิดรูปแบบและการวิเคราะห์. อันลิมิต พริ้นติ้ง.
เพียร์ พาวเวอร์ทีม. (2566, 20 กันยายน). 5 พฤติกรรมผู้บริโภคมาแรงปี 2023 เทรนด์อะไรกำลังมา รู้ก่อนเตรียมตัวก่อน. https://www.peerpower.co.th/blog/consumer-trend
วรานุช สุทธิจันทร์นภา. (2566, 15 กันยายน). สัมภาษณ์. [การสื่อสารส่วนบุคคล].
ศศิพิมพ์มาศ หงส์สมบัติ และ ศศิพิสุทธิ์ หงส์สมบัติ. (2566). การจัดการผลิตภัณฑ์ประเภทสินค้าของที่ระลึกภูมิปัญญาท้องถิ่น สำหรับการท่องเที่ยวในจังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด, 17(2), 150–166.
สำนักงานสภาพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติ. (2566, 30 ตุลาคม). โครงการ/การดำเนินการ: แผนปฏิบัติราชการระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566–2570) ของกระทรวงวัฒนธรรม. https://emenscr.nesdc.go.th/planlevel3/view_five_year.html?id=6421d3634fc7035c328ff98d
อนุกูล บูรณประพฤกษ์. (2559). การถ่ายภาพทางเลือก: การทดลองกรรมวิธีพิมพ์ภาพ Cyanotype บนใยธรรมชาติชนิดต่าง ๆ. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 9(4), 200–214.
อมรรัตน์ อนันต์วราพงษ์. (2560). หลักการวิจัยเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาไทย. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อภิษฎา เหล่าวัฒนพงษ์. (2566, 20 กันยายน). สินค้าเคหะสิ่งทอ. https://www.ditp.go.th/contents_attach/793211/793211.pdf
Browzwear. (2025, May 4). Sustainable fashion trends to watch out for in 2025. https://browzwear.com/blog/sustainable-fashion-trends
Suthasini, B., Lompong, B., & Piya, S. (2023). Using traditional wisdom and goat dung in sustainable textile fabric dyeing for Consumer home Products. Journal of Positive Psychology & Wellbeing, 7(2), 881–896. https://journalppw.com/index.php/jppw/article/view/16307
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมหาวิทยาลัยราชภัฎร้อยเอ็ด
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฎร้อยเอ็ด และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
