การจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงการเป็นฐานเพื่อสร้างพลเมืองรู้รักษ์สิ่งแวดล้อมผ่านรายวิชาประชากรกับสิ่งแวดล้อม
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้, โครงการเป็นฐาน, พลเมืองรู้รักษ์สิ่งแวดล้อมบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ใช้วิธีการเชิงคุณภาพ โดยมีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นในปัจจุบันผ่านการรับรู้ของนักศึกษาในรายวิชาประชากรกับสิ่งแวดล้อม 2) เพื่อศึกษาแนวทางการเรียนรู้แบบบูรณาการของนักศึกษาในการสร้างพลเมืองรู้รักษ์สิ่งแวดล้อมผ่านรายวิชาประชากรกับสิ่งแวดล้อม สำหรับวิธีการศึกษาใช้วิธีการเก็บข้อมูลด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพ ผ่านการเก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และการใช้โครงการเป็นฐานในการลงพื้นที่โรงเรียน กลุ่มตัวอย่างคือ นักศึกษาสาขาวิชาสังคมศึกษา ชั้นปีที่ 3 ของมหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ ที่ลงทะเบียนเรียนรายวิชาประชากรกับสิ่งแวดล้อม จำนวน 59 คน ภาคการศึกษาที่ 2 ปีการศึกษา 2565 เมื่อดำเนินการเก็บข้อมูลครบถ้วนแล้วนำข้อมูลที่ได้รับมาวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและแก่นสาระ จากการศึกษาพบว่า นักศึกษามีความรู้ความเข้าใจต่อปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน เช่น ปัญหาภาวะโลกร้อน ปัญหาขยะพลาสติก ปัญหาทรัพยากรดิน ปัญหามลภาวะทางอากาศ และนักศึกษาได้นำเสนอแนวทางแก้ไขของปัญหาต่าง ๆ เช่น 1) การรีไซเคิลวัสดุต่าง ๆ ให้เกิดประโยชน์สูงสุด 2) การปลูกต้นไม้ทดแทนต้นไม้ที่ตัดไป เพื่อเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า
3) การส่งเสริมการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การปลูกป่า การกำจัดขยะที่ถูกวิธี 4) การใช้ทรัพยากรอย่างประหยัด และ 5) การเลือกใช้พลังงานและเทคโนโลยีที่ดีต่อโลก ส่วนแนวทางการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการของนักศึกษาในโรงเรียน คือ จัดทำโครงการเศรษฐกิจพอเพียง มีการปลูกผักเพื่อนำผลผลิตนำไปทำอาหารกลางวันให้แก่นักเรียน ส่วนอีกโครงการทำเกี่ยวกับการคัดแยกขยะ เพื่อให้นักเรียนมีความรู้และตระหนักถึงความสำคัญของปัญหาและการจัดการขยะ มีการแยกขยะและใช้ประโยชน์จากขยะ เพื่อให้ปริมาณขยะโรงเรียนลดลง หลังจากที่นักศึกษาทำทั้งสองโครงการเสร็จสิ้น โรงเรียนได้มีการต่อยอดของโครงการ นักเรียนยังมีส่วนร่วมในโครงการเศรษฐกิจพอเพียงต่อไป ทำให้มีผักรับประทานและนำไปขาย สร้างรายได้ให้เกิดขึ้น ส่วนการคัดแยกขยะ นักเรียนรู้จักขยะ คัดแยกก่อนการทิ้ง สร้างนิสัยการทิ้งขยะที่ดีให้กับนักเรียน
เอกสารอ้างอิง
กุลิสรา จิตรชญาวณิช. (2562). การจัดการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ฐากร สิทธิโชค. (2559). การจัดกระบวนการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมในสถานศึกษา. วารสารมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ, 11(ฉบับพิเศษ), 177-197.
ฐากร สิทธิโชค, มัลลิกา ใจเย็น และวิทวัส นิดสูงเนิน. (2563). แนวทางการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมศึกษา. สุพรรณบุรี: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุพรรณบุรี เขต 3.
ชลิดา จูงพันธ์ และนฤพจน์ พุธวัฒนะ. (2563). วิธีการจัดการเรียนการสอนสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนสิ่งแวดล้อมศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน: กรณีศึกษาโรงเรียนในจังหวัดปทุมธานี. วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้, 11(1), 115-130.
ชรินทร์ มั่งคั่ง. (2561). การถ่ายทอดองค์ความรู้ศาสตร์พระราชาของครูศูนย์การเรียนรู้ชุมชน เพื่อส่งเสริมความเป็นพลเมืองวิถีเขียวของผู้เรียนในพื้นที่โครงการหลวงภาคเหนือของไทย. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 11(1), 1503-1521.
ชัยภัทร ศรีทุมมา. (2565). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้เรื่อง ปัญหาสิ่งแวดล้อม เพื่อส่งเสริมสมรรถนะของนักเรียนช่วงชั้นที่ 4. วิทยานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาสังคมศึกษา. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ชัยภัทร ศรีทุมมา (2566). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้เรื่องปัญหาสิ่งแวดล้อมเพื่อส่งเสริมสมรรถนะหลักของนักเรียนช่วงชั้นที่ 4 ในชุมชนทรัพย์ไพรวัลย์ ตำบลวังทอง จังหวัดพิษณุโลก. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 8(1), 34-49.
ชัยอนันต์ สมุทรวณิช. (2545). คู่มือการเรียนการสอนพลเมือง – พลโลก การบูรณาการการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง ตามแนวทางรัฐธรรมนูญและพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ. กรุงเทพฯ: คุรุสภาลาดพร้าว.
ณิรดา เวชญาลักษณ์. (2561). หลักการจัดการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ถนอมศรี สิทธิเดช. (2561). การมีส่วนร่วมภาคพลเมืองในการปฏิบัติตามกฎหมายสิ่งแวดล้อม. วารสารวิทยาลัยนครราชสีมา, 12(2), 262-270.
ทิพย์พาพร ตันติสุนทร. (2558). การศึกษาเพื่อสร้างพลเมือง. กรุงเทพฯ: สถาบันนโยบายการศึกษา.
ธเนศ เกษศิลป์ และชนันนา รอดสุทธิ. (2561). ปัจจัยที่มีผลต่อทัศนคติและพฤติกรรมในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาในโรงเรียนที่ตั้งอยู่ใกล้คลองสาธารณะ: กรณีศึกษาโรงเรียนทีปังกรวิทยาพัฒน์ (ทวีวัฒนา) ในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร. วารสารปัญญาภิวัฒน์, 10(3), 283-296.
เบญจวรรณ กี่สุขพันธ์. (2559). หลักการและแนวคิดการจัดการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
รัตติกร โสมสมบัติ, อุทัย บุญประเสริฐ และพิณสุดา สิริธรังศรี. (2563). รูปแบบการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมศึกษา เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนในวิทยาลัยอาชีวเอกชน. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 8(3), 1110-1124.
รัตติกร โสมสมบัติ. (2562). รูปแบบการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมศึกษาเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนในสถานศึกษาอาชีวศึกษาเอกชน. ดุษฎีนิพนธ์ ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการศึกษา. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต.
รุ่งนภา ตาดเงิน ชรินมั่งคั่ง และแสวง แสนบุตร. (2564). แนวทางการจัดการเรียนรู้บูรณาการสิ่งแวดล้อมเพื่อส่งเสริมทักษะความเป็นพลเมืองสิ่งแวดล้อมของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา โรงเรียนอุดมดรุณี. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา, 9(2), 53-71.
เสรี วรพงษ์. (2561). สิ่งแวดล้อมกับการพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสารสังคมศาสตร์บูรณาการ, 1(1), 161-176.
Hawthorne, M. and Alabaster, T. (1999). Citizen 2000: development of a model of environmental citizenship. Global Environmental Change, 9(1), 25-43.
Rachman, F. and Muchtar, A. S. (2018). Sustainable Development Discourses on Construction of Citizen Participation in Community Care for Environment. Annual Civic Education Conference (ACEC 2018), 346-349.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมหาวิทยาลัยราชภัฎร้อยเอ็ด
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฎร้อยเอ็ด และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
