การระงับข้อพิพาทในสัญญาทางปกครองโดยอนุญาโตตุลาการ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเกี่ยวกับการนำวิธีการระงับข้อพิพาททางเลือกโดยอนุญาโตตุลาการมาใช้ระงับ ข้อพิพาทในสัญญาทางปกครอง รวมทั้งปัญหาการใช้บังคับพระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 กับการระงับข้อพิพาทดังกล่าว เนื่องจากสัญญาทางปกครองเป็นเครื่องมือของรัฐในการจัดทำบริการสาธารณะให้บรรลุผล และมุ่งคุ้มครองประโยชน์สาธารณะมากกว่าประโยชน์ของเอกชน ดังนั้น คู่สัญญาฝ่ายรัฐจึงมีเอกสิทธิ์ที่เหนือกว่าคู่สัญญาฝ่ายเอกชนเสมอแต่ในขณะ ที่มาตรา 15 แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าวได้บัญญัติให้สัญญาระหว่างหน่วยงานของรัฐกับเอกชนอาจตกลงให้ใช้วิธีการอนุญาโตตุลาการในการระงับข้อพิพาทได้ จึงเกิดข้อโต้แย้งในประเด็นปัญหาว่า การนำอนุญาโตตุลาการมาใช้ระงับข้อพิพาทในสัญญาทางปกครอง จะขัดกับหลักกฎหมายปกครองหรือไม่ รวมถึงปัญหาเรื่องความเชี่ยวชาญในสัญญาทางปกครองของอนุญาโตตุลาการ วิธีพิจารณา ตลอดจนการคัดค้านและการบังคับตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการซึ่งเป็นไปในแนวทางเดียวกับการระงับข้อพิพาทในสัญญาทางแพ่ง โดยศึกษาเปรียบเทียบระหว่างสัญญาทางปกครองของฝรั่งเศสกับสัญญาของรัฐของสหรัฐอเมริกา รวมถึงวิธีการระงับข้อพิพาทอันเกิดจากสัญญาเหล่านั้น เป็นเกณฑ์ในการวิเคราะห์เรื่องการระงับข้อพิพาทในสัญญาทางปกครองโดยอนุญาโตตุลาการของไทย จากการศึกษา ปรากฏแนวทางการแก้ไขปัญหา ดังนี้ 1) สัญญาทางปกครองที่จะกำหนดให้ใช้การระงับข้อพิพาทโดยอนุญาโตตุลาการต้องผ่านความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดไว้ในพระราชกฤษฎีกา รวมทั้งให้มีการจัดตั้งคณะกรรมการวินิจฉัยชี้ขาดข้อพิพาทเกี่ยวกับสัญญาทางปกครองขึ้น เพื่อเป็นทางเลือกในการระงับข้อพิพาทให้แก่คู่สัญญา 2) ศาลปกครองต้องเคร่งครัดกับการตรวจสอบคำชี้ขาดให้เป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด