ศิลปะเชิงช่างแบบญวนและการประดับกระจกแก้วสีของสิมวัดสระทอง อำเภอมัญจาคีรี จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

          การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบทางสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมและการประดับกระจกแก้วสีแบบช่างญวนของสิมวัดสระทอง อำเภอมัญจาคีรี จังหวัดขอนแก่น ใช้วิธีดำเนินการวิจัยโดยทำการศึกษาจากประชากรกลุ่มเป้าหมาย ซึ่งเป็นผู้ที่มีความรู้ ความเข้าใจ และเกี่ยวข้องได้แก่ กลุ่มผู้รู้ (Key Informant) ได้แก่ ผู้นำชุมชนหรือปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำทางศาสนา ผู้วิจัยใช้แบบสำรวจภาคสนาม และแบบสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้าง ผู้วิจัยนำเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูลตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งเอาไว้ โดยเรียบเรียงและนำเสนอด้วยวิธีพรรณนาวิเคราะห์และภาพประกอบ ผลการศึกษาพบว่า การก่อสร้างสิมของวัดสระทอง ได้รับอิทธิพลการก่อสร้างจากกลุ่มช่างญวน มีการนำรูปแบบการก่อสร้างทางสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมแบบช่างญวน ซึ่งเป็นการก่อสร้างแบบก่ออิฐถือปูนและประดับผนังสิมด้วยลวดลายปูนปั้นแบบนูนต่ำเขียนสี ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่นของสิมแบบญวน และมีการประดับกระจกแก้วสีบนลวดลายปูนปั้นรอบสิมเป็นการประดับด้วยกระจกเงาทรงกลมจากตลับแป้งพัฟ และกระจกเงารูปทรงสี่เหลี่ยม มีการประดับปกระจกเป็นบางจุดเท่านั้น ทำให้กระจกแก้วสีที่ประดับมีน้อย อีกทั้งเป็นกระจกเงาจึงไม่มีสีสัน และไม่สะดุดตาผู้พบเห็นเท่าลวดลายปูนปั้น นอกจากนี้ยัง พบว่า มีการนำแนวคิดด้านพุทธศาสนาและความเชื่อซึ่งสะท้อนการดำเนินชีวิตของคนในชุมชนมาใช้เป็นแนวทางในการสร้างสรรค์ลวดลายโดยรอบสิมวัดสระทอง ส่งผลให้สิมของวัดสระทองได้รับรางวัลอาคารทรงคุณค่า (Award of Merit) ด้านการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมแห่งเอเชียและแปซิฟิกจากองค์กรยูเนสโก (UNESCO)