แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 3
คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้, ผู้บริหารสถานศึกษา, แนวทางการพัฒนาบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ศตวรรษที่ 21 ถือเป็นยุคแห่งการเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญของระบบการศึกษาโลก บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในปัจจุบันเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมที่เน้นบทบาทผู้บริหารจัดการ ได้แปรเปลี่ยนสู่บทบาทของภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นของภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 3 2) เพื่อศึกษาแนวทาง การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 3
ระเบียบวิธีการวิจัย: ดำเนินการวิจัยโดยใช้รูปแบบการวิจัยแบบผสมผสาน ระยะที่ 1 วิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างคือผู้บริหารและครู จำนวน 331 คน ได้มาโดยวิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสอบถามแบบมาตรประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าความตรงเชิงเนื้อหา อยู่ระหว่าง 0.60 - 1.00 มีค่าความเที่ยง ทั้งฉบับเท่ากับ 0.967 วิเคราะห์ค่าสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์สถิติอ้างอิง สำหรับการวิเคราะห์สถิติพื้นฐาน และวิเคราะห์หาค่าความต้องการจำเป็น ระยะที่ 2 วิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มผู้ให้ข้อมูล คือ ผู้บริหารตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ ได้มาโดยการสุ่มแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้คือแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยการการวิเคราะห์เนื้อหา และประเมินความเหมาะสม ความเป็นไปได้และความเป็นประโยชน์ของแนวทาง
ผลการวิจัย: พบว่า 1) สภาพปัจจุบันภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษา ภาพรวมอยู่ในระดับมาก สภาพที่พึงประสงค์ต่อภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุดความต้องการจำเป็นของภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 3 มีค่าเท่ากับ 0.29 และ 2) แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 3 ประกอบด้วย 6 คือ (1) การนำเทคโนโลยีขั้นสูงมาใช้ในการปฏิบัติงาน มี 6 แนวทาง (2) ความคิดสร้างสรรค์ มี 6 แนวทาง (3) สภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ มี 4 แนวทาง (4) การเรียนรู้เป็นทีมมี 4 แนวทาง (5) การสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ มี 4 แนวทาง และ (6) การเรียนรู้ด้วยการนำตนเอง มี 4 แนวทาง
สรุปผล: แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ เป็นแนวทางพัฒนาสู่การเสริมสร้างศักยภาพผู้บริหารสถานศึกษาให้เป็นผู้นำเชิงการเรียนรู้ 1) การนำเทคโนโลยีขั้นสูงมาใช้ ด้วยการกำหนดนโยบายชัดเจนปฏิบัติได้ ส่งเสริมทักษะ IT ด้วยการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ มีระบบพี่เลี้ยง สร้างเครือข่าย และวัดผลงานด้วยเทคโนโลยี 2) ความคิดสร้างสรรค์ โดยใช้ Design Thinking สู่การเปิดพื้นที่ทางความคิดให้บริหารแบบยืดหยุ่น สนับสนุนงบประมาณ สร้างต้นแบบการบริหารและถอดบทเรียนเพื่อพัฒนางาน 3) สภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ หัวใจสำคัญคือการผสานพื้นที่ทางกายภาพและจิตใจให้ปลอดภัย เกิดความไว้วางใจ ด้วยจิตวิทยาเชิงบวกในการบริหาร มีการนิเทศติดตามต่อเนื่อง 4) การเรียนรู้เป็นทีม คือการสร้างบรรยากาศแห่งความไว้วางใจ มีส่วนร่วมตัดสินใจ ส่งเสริมกิจกรรมถอดบทเรียน และพัฒนาทักษะการบริหารความขัดแย้ง 5) การสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ โดยการกำหนดค่านิยมร่วมและเป้าหมายของสถานศึกษา ส่งเสริมความสามัคคี กระตุ้นการพัฒนาศักยภาพด้วยงานที่ท้าทาย เสริมแรงด้วยการยกย่องเชิดชูเกียรติ และ 6) การเรียนรู้ด้วยการนำตนเอง โดยขับเคลื่อนด้วยแผนพัฒนาตนเองตามวิสัยทัศน์ เรียนรู้ตามความสนใจเพื่อดึงศักยภาพมาใช้สูงสุด มีระบบโค้ชช่วยกระตุ้นการคิดและแก้ปัญหา สร้างเวทีเชิดชูความสำเร็จที่เป็นเลิศให้เกิดแรงบันดาลใจในการพัฒนาต่อเนื่อง ซึ่งแนวทางสามารถนำไปสู่การจัดทำแผนพัฒนาผู้บริหาร เพื่อพัฒนาภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษาในระดับนโยบาย อันจะส่งผลโดยตรงต่อครูให้ได้เพิ่มโอกาสความสำเร็จในระดับผลสัมฤทธิ์นักเรียน ลดข้อจำกัดในการบริหารงาน สร้างความเป็นเลิศให้กับสถานศึกษา
เอกสารอ้างอิง
กิตติพงษ์ สุขสวัสดิ์. (2561). การบริหารสถานศึกษาด้วยความคิดสร้างสรรค์. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา.
ขันติพงศ์ ใจหล้า ภาวิณี ทองแย้ม และ ฆณการ ภัณณิพงส์. (2568). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการยอมรับการใช้เทคโนโลยีระบบสารสนเทศทรัพยากรมนุษย์ของพนักงานฝ่ายทรัพยากรมนุษย์ของบริษัทเอกชนในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการสถาบันวิทยาการจัดการแห่งแปซิฟิค, 11(1), 326-344.
คมกริช เพ็ชรพลอย และเพ็ญวรา ชูประวัติ. (2566). ความต้องการจําเป็นในการพัฒนาภาวะผู้นําการเรียนรู้ของผู้บริหารโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์,9(3), 1971-1982.
จิตกมล โคตรทองหลาง. (2564). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม. วิทยานิพนธ์: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
จิรวัฒน วงษคง และ กนกอร สมปราชญ์. (2560). ตัวบงชี้ภาวะผู้นําการเรียนรู้ของผู้บริหารสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 25. วารสารศึกษาศาสตร์ ฉบับวิจัยบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแกน, 11(2), 48-58.
จิระพงษ์ ชมกลิ่น และคณะ. (2567). แนวทางการพัฒนาคุณลักษณะภาวะผู้นำการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 3. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(8), 399-411.
ฐิตินันท์ ดาวศรี. (2564). แนวทางการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารวิชาการ มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 11(1), 59-74.
ธีร์ ภวังคนันท์ และคณะ. (2565). การประเมินความต้องการจำเป็นในการพัฒนาภาวะผู้นำการเรียนรู้ของผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษา. วารสารครุศาสตร์ปัญญา, 1(2), 35-46.
บุญชม ศรีสะอาด. (2562). การวิจัยเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
บุญเลี้ยง ทุมทอง และ ประทวน วันนิจ. (2565). การศึกษาในยุคการเปลี่ยนฉับพลันทางดิจิทัล (Digital Disruption) และผลกระทบจากสถานการณ์โควิด-19 ที่มีต่อการจัดการเรียนรู้ใน สถานศึกษาไทย. สักทอง : วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.), 28(3). 1-13.
ปิยะวรรณ เลิศบุรุษ. (2566). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาในศูนย์เครือข่ายที่ 1 (ธรรมารักษ์) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครศรีธรรมราช เขต 2. วิทยานิพนธ์: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
มัทนา วังถนอมศักดิ์. (2566). เอกสารประกอบการสอนรายวิชาหลักและทฤษฎีการบริหารการศึกษา. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
รมิดา เศรษฐบดี. (2566). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำการเรียนรู้ของผู้บริหารโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วิทยานิพนธ์: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
รัตนะ บัวสนธ์. (2562). ทิศทางและแนวโน้มการวิจัยทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วรรณวิสาข์ รัตนพันธ์. (2564). ภาวะผู้นำที่แท้จริงของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของข้าราชการครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรสาคร.วิทยานิพนธ์: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.
สมเกียรติ พ่วงรอด, สิทธิพร นิยมศรีสมศักดิ์, และ ประสบลาภ มะเขียว. (2564). ภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการบริหารงานวิชาการของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา. วารสารวิชาการครุศาสตร์, 12(2), 45-58.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). สมรรถนะการศึกษาไทยในเวทีสากล ปี 2563. กรุงเทพฯ: 21 เซ็นจูรี่จำกัด.
สินีนาฏ จิระพรพาณิชย์. (2563). ภาวะผู้นำการเรียนรู้ของผู้บริหารโรงเรียนประถมศึกษาในยุคดิจิทัลตามความคิดเห็น ของครูในเขตอำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี. วิทยานิพนธ์: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
สิริมาศ จันทร์เพ็ญสุริยา. (2566). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 1. สารนิพนธ์: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สกุณา เกตนาวี และมัทนา วังถนอมศักดิ์. (2568). ภาวะผู้นำทางเทคโนโลยีของผู้บริหารกับประสิทธิผลของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรสาคร. วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร, 8(3), 235-247.
สุขการีย์ ทองอุไร. (2564). กลยุทธ์การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารวิชาการ, 13(1), 221-233.
สุธรรม ธรรมทัศนานนท์. (2561). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำแห่งการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารวิจัยทางการศึกษา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 13(2),116-125.
สุพัตรา แม้นสอนลา. (2567). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 4. วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์, 8(2), 223-233.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2562). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อนุชิต พันธ์กง. (2563). การพัฒนาตัวบ่งชี้ภาวะผู้นำการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 22. วิทยานิพนธ์: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
อัจฉรา ทองแถม. (2563). การพัฒนารูปแบบภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 14(1), 87–102.
เพชรอุไร ชามาตร และคณะ. (2567). การศึกษาองค์ประกอบของภาวะผู้นําการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ของผู้บริหารโรงเรียน. วารสารครุศาสตร์ปัญญา, 3(4), 1-12.
เอกสิทธิ์ พันธ์นุช. (2563). ภาวะผู้นำเชิงการเรียนรู้กับการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน. วารสารการศึกษา, 22(3), 75-88.
ไพฑูรย์ สินนรัตน์. (2562). การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคไทยแลนด์ 4.0. วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยบูรพา, 13(1), 55–68.
Fullan, M. (2014). Leading in a culture of change (Rev. ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass
Hallinger, P. (2011). Leadership for learning: Lessons from 40 years of empirical research. Journal of Educational Administration, 49(2), 125-142.
Horowitz, D.S. and Van Eeden, R. (2015). Exploring the learnings derived from catalytic experiences in a leadership context. Journal of Human Resource, 4(2), 112-130.
Kouzes, J. M., & Posner, B. Z. (2016). Learning leadership: The Five Fundamentals of Becoming an Exemplary Leader. Hoboken, New Jersey: Wiley.
Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2020). Seven strong claims about successful school leadership revisited. School Leadership & Management, 40(1), 5–22.
OECD. (2020). Schooling disrupted, schooling rethought: How the COVID-19 pandemic is changing education. Paris: OECD Publishing.
Sheninger, E. (2019). Digital Leadership: Changing Paradigms for Changing Times.Thousand Oaks, CA: Corwin.
Tubin, D. (2013). Learning leadership for innovation at the system level: Israel. in Leadership for 21st Century Learning. US: OECD.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Journal for Developing the Social and Community
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์เป็นของผู้ประพันธ์บทความ
