การพัฒนาหลักสูตรส่งเสริมนิสัยรักการอ่านและการรู้เรื่องการอ่าน โดยใช้วรรณกรรมอีสาน สำหรับนักเรียนประถมศึกษา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาหลักสูตรส่งเสริมนิสัยรักการอ่านและการรู้เรื่องการอ่าน โดยใช้วรรณกรรมท้องถิ่นอีสาน สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษา โดยแบ่งกระบวนการวิจัยออกเป็น 2 ขั้นตอน คือ (1) การยกร่างหลักสูตรโดยนำข้อมูลการสังเคราะห์องค์ประกอบหลักสูตรจากการวิจัยระยะที่ 1 โดยการศึกษาสภาพและความต้องการในการพัฒนาหลักสูตรส่งเสริมนิสัยรักการอ่านและการรู้เรื่องการอ่านโดยใช้วรรณกรรมท้องถิ่นอีสานสำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษา โดยแบ่งขั้นตอนดำเนินการเป็น 2 ขั้น ดังนี้ ขั้นที่ 1 การศึกษาเอกสาร และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับหลักการพัฒนาหลักสูตร การส่งเสริมนิสัยรักการอ่านและการรู้เรื่องการอ่าน และวรรณกรรมท้องถิ่นอีสาน สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษา ขั้นที่ 2 ศึกษาสภาพและความต้องการในการพัฒนาหลักสูตรส่งเสริมนิสัยรักการอ่านและการรู้เรื่องการอ่านจากผู้ที่เกี่ยวข้อง โดยการใช้แบบสอบถาม และการสนทนากลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบบันทึกการวิเคราะห์ แบบสอบถามสภาพและความต้องการ และแบบสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้าง สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน นำมาพัฒนาหลักสูตรมากำหนดเป็นองค์ประกอบและดำเนิน (1) การยกร่างหลักสูตร (2) ดำเนินการวิพากษ์หลักสูตร โดยนำร่างหลักสูตรไปประเมินความเหมาะสมโดยผู้เชี่ยวชาญจำนวน 5 คน ประกอบไปด้วย ผู้เชี่ยวชาญด้านหลักสูตรและการจัดการเรียนรู้ ด้านภาษาไทย ด้านการวิจัยและสถิติ และด้านวรรณกรรมท้องถิ่น เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบประเมินความเหมาะสมร่างหลักสูตรมีลักษณะเป็นมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ (Likert Scale) จำนวน 11 ข้อ แบ่งเป็น 4 ด้าน คือ ด้านการพัฒนาหลักสูตร 3 ข้อ ด้านการจัดกิจกรรมสำหรับการเรียนรู้ 3 ข้อ ด้านการสอนของครูผู้สอน 3 ข้อ ด้านวิธีการวัดและการประเมินผล 2 ข้อ รวม 11 ข้อ ส่วนที่ 3 ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะความต้องการในการพัฒนาหลักสูตรของครูสอนภาษาไทย เลือกของข้อความที่มีค่าความสอดคล้อง ตั้งแต่ 0.50 – 1.00 ไว้เท่ากับจำนวนข้อคำถามที่ต้องการในแต่ละด้านของแบบสอบถามสภาพ เพื่อนำไปใช้จริง ผลการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือโดยผู้เชี่ยวชาญข้อคำถามมีค่าความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหารายข้อตั้งแต่ 0.80 -1.00 แบบสอบถาม เพื่อนำไปใช้จริง ผลการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือโดยผู้เชี่ยวชาญข้อคำถามมีค่าความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหารายข้ออยู่ระหว่าง 0.60 -1.00 ที่ครอบคลุมองค์ประกอบของร่างหลักสูตร การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า หลักสูตรนี้มี 7 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) หลักการของหลักสูตร 2) จุดมุ่งหมายของหลักสูตร 3) โครงสร้างของหลักสูตร 4) กิจกรรมการเรียนรู้ 5) สื่อการเรียนรู้และแหล่งเรียนรู้ 6) การวัดและประเมินผล และ 7) หน่วยการเรียนรู้ โดยทุกองค์ประกอบมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก (𝑥̄ = 4.39, S.D. = 0.56) และได้รับข้อเสนอแนะเพิ่มเติมจากผู้เชี่ยวชาญเพื่อปรับปรุง เช่น การปรับชื่อหลักสูตรให้กระชับ การปรับข้อความในหลักการและจุดมุ่งหมายให้เชื่อมโยงกันส่งผลให้หลักสูตรนี้มีความเหมาะสมสำหรับส่งเสริมนิสัยรักการอ่านและการรู้เรื่องการอ่าน โดยใช้วรรณกรรมท้องถิ่นอีสานที่เหมาะสมกับนักเรียนระดับประถมศึกษา

ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มผู้ให้ข้อมูลในการวิจัยครั้งนี้ คือ ผู้เชี่ยวชาญที่ดำเนินการวิพากษ์และประเมินความเหมาะสมของหลักสูตรด้วยวิธีการผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 ท่าน ซึ่งเป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ได้แก่ ด้านหลักสูตรและการสอน จำนวน 2 ท่าน, ด้านการจัดการเรียนรู้ภาษาไทย จำนวน 1 ท่าน, ด้านการวิจัยและสถิติ จำนวน 1 ท่าน และด้านวรรณกรรมท้องถิ่น จำนวน 1 ท่าน ทั้งนี้ ผู้เชี่ยวชาญทุกท่านเป็นผู้มีประสบการณ์ในการทำงานไม่น้อยกว่า 10 ปี โดยดำรงตำแหน่งทางวิชาการไม่น้อยกว่าระดับชำนาญการพิเศษ หรือสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาเอกในสาขาที่เกี่ยวข้องการวิจัยการวิจัยระยะที่ 1 ศึกษาสภาพและความต้องการในการพัฒนาหลักสูตรส่งเสริมนิสัยรักการอ่านและการรู้เรื่องการอ่าน โดยใช้วรรณกรรมท้องถิ่นอีสาน สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษา เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา คือ 1. แบบบันทึกการสังเคราะห์เอกสารจากการศึกษาเอกสาร ทฤษฎี และงานวิจัยจากนักการศึกษาแต่ละท่านที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น 2. แบบสอบถามสภาพและความต้องการในการพัฒนาหลักสูตรฯ มีลักษณะเป็นมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) 5 ระดับ จำนวน 20 ข้อ 3. แบบสนทนาแนวคำถามในการสนทนากลุ่ม (Focus Group) เพื่อศึกษาสภาพและความต้องการในการพัฒนาหลักสูตร การวิจัยระยะที่ 2 การพัฒนาหลักสูตรส่งเสริมนิสัยรักการอ่าน และการรู้เรื่องการอ่าน โดยใช้วรรณกรรมท้องถิ่นอีสาน สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษา เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูลเพื่อตรวจสอบคุณภาพของร่างหลักสูตรในการวิจัยระยะนี้ คือ แบบประเมินความเหมาะสมของร่างหลักสูตรส่งเสริมนิสัยรักการอ่านและการรู้เรื่องการอ่าน โดยใช้วรรณกรรมท้องถิ่นอีสาน สำหรับนักเรียนประถมศึกษา ซึ่งมีลักษณะเป็นมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) 5 ระดับ ตามวิธีของ Likert

ผลการวิจัย: 1) แบบประเมินความเหมาะสมของร่างหลักสูตรส่งเสริมนิสัยรักการอ่านและการรู้เรื่องการอ่าน โดยใช้วรรณกรรมท้องถิ่นอีสาน โดยทุกองค์ประกอบมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก (𝑥̄ = 4.39, S.D. = 0.56).

สรุปผล: หลักสูตรส่งเสริมนิสัยรักการอ่านและการรู้เรื่องการอ่านโดยใช้วรรณกรรมท้องถิ่นอีสาน สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาที่พัฒนาขึ้น มีความเหมาะสมทั้งด้านโครงสร้าง เนื้อหา และกระบวนการจัดการเรียนรู้ อีกทั้งยังสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการจัดการเรียนรู้ส่งเสริมการอ่านและการรู้เรื่องการอ่านและนิสัยรักการอ่านของนักเรียนระดับประถมศึกษาได้