ความฉลาดในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนสุรวิทยาคาร สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุรินทร์
คำสำคัญ:
ความฉลาดในการเผชิญปัญหา, การฟันฝ่าอุปสรรคบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ความฉลาดในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียน มีความสำคัญอย่างยิ่งในยุคปัจจุบัน โดยเฉพาะสำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ซึ่งเป็นช่วงวัยที่เผชิญกับความเปลี่ยนแปลงทั้งในด้านการเรียนและสังคม การมี AQ ที่ดีช่วยให้นักเรียนมีความสามารถในการจัดการปัญหา มีความคิดสร้างสรรค์ในการแก้ไขสถานการณ์ และมีความยืดหยุ่นทางจิตใจ ส่งผลให้นักเรียนสามารถพัฒนาตนเองในทุกมิติอย่างต่อเนื่อง การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาความฉลาดในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียน 2. เพื่อเปรียบเทียบความฉลาดในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียน 3. เพื่อนำเสนอแนวทางการพัฒนาความฉลาดในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนสุรวิทยาคาร สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุรินทร์
ระเบียบวิธีวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ ได้แก่ นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนสุรวิทยาคารฯ ปีการศึกษา 2567 กำหนดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ตารางเครจซี่และมอร์แกน สุ่มตัวอย่างโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้นแล้วเทียบสัดส่วนตามระดับชั้น ได้จำนวน 310 คน เครื่องมือที่ใช้ แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ .95 สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบสมมติฐานโดยใช้สถิติที (t-test)
และสถิติทดสอบเอฟ (F-test) และแนวทางการพัฒนาความฉลาดในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียน กลุ่มเป้าหมาย จำนวน 13 คน ได้มาโดยวิธีการเลือกแบบเจาะจง คือ ครูผู้สอน ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนสุรวิทยาคารฯ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพ เป็นการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์โดยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)
ผลการวิจัยพบว่า ความฉลาดในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียน โดยรวมมีการปฏิบัติอยู่ในระดับมาก เพศ ระดับชั้น และแผนการเรียน ของนักเรียนแตกต่างกัน มีความฉลาดในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรค โดยรวมและรายด้านไม่แตกต่างกัน แนวทางในการพัฒนาความฉลาดในทางการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียน สถานศึกษาควรกำหนดรูปแบบกิจกรรม
เพื่อเสริมสร้างความฉลาดในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคให้สูงขึ้น โดยเฉพาะด้านการควบคุมสถานการณ์ และควรสร้างทัศนคติที่ดีต่อการเผชิญปัญหาและเพิ่มความมั่นใจในการตัดสินใจ โดยการเชิญวิทยากรหรือรุ่นพี่ที่มีประสบการณ์ตรงมาแบ่งปันแนวทางการรับมือกับสถานการณ์ยากลำบาก
สรุป: ความฉลาดในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียน โดยรวมมีการปฏิบัติอยู่ในระดับมาก ผลการเปรียบเทียบความฉลาดในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียน จำแนกตามเพศ ระดับชั้น และแผนการเรียน พบว่า ความฉลาดในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียน โดยรวมและรายด้านไม่แตกต่างกัน แนวทางในการพัฒนาความฉลาดในทางการเผชิญปัญหาและฟันฟ้าอุปสรรคของนักเรียน สถานศึกษาควรมีการกำหนดรูปแบบกิจกรรมสำหรับนักเรียน ซึ่งจะช่วยให้นักเรียนสามารถนำทักษะจากการจัดกิจกรรม ไปประยุกต์ใช้ได้ทั้งในชีวิตประจำวันและการเรียนรู้ในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
กัญญาณัฐ เอกศิลป์. (2565). การออกแบบแอนิเมชัน 3 มิติ เพื่อส่งเสริมความฉลาดในการแก้ไข
ปัญหา. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปะมหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยรังสิต.
กิ่งแก้ว ทรัพย์พระวงศ์, ปรัศนีย์ เกศะบุตร, และปิยวุฒิ ศิริมงคล. (2559). ภูมิหลัง ความสามารถในการสร้างสรรค์ และความสามารถในการเผชิญและฝ่าฟันอุปสรรค ที่ส่งผลต่อความตั้งใจเป็นผู้ประกอบการของนักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยกรุงเทพ. วารสารสุทธิปริทัศน์, 30(93), 86-99.
ธัญญามาศ คำมาตา. (2551). ปัจจัยทางจิตสังคมที่เกี่ยวข้องกับความสามารถในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียนอาชีวศึกษาในกรุงเทพมหานคร. ปริญญานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ปิยะวันวงษ์บุญหนัก, ศรัณย์ กอสนาน,ปพิชญา แสวงผล,นัสเรีย นิมะยุ. (2564). การศึกษาความสามารถในการเผชิญและฝ่าฟันอุปสรรคของนักศึกษาเภสัชศาสตร์กรณีศึกษา:คณะเภสัชศาสตร์มหาวิทยาลัยเอกชนแห่งหนึ่ง. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 14(28), 70-80.
พระสมุห์วัลลภ วลฺลโภ (เจสระ). (2561). รูปแบบการพัฒนาความฉลาดในการเผชิญและฟันฝ่าอุปสรรค ตามแนวพุทธจิตวิทยาของนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนชุมชนวัดไทรม้า จังหวัดนนทบุรี. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พิชชุดา น่วมนองบุญ. (2559). องค์ประกอบปัจจัยความฉลาดในการแก้ไขอุปสรรคของผู้บริหารกลุ่มโรงเรียนเฉลิมพระเกียรติรัชมังคลาภิเษก. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
รัชนู วรรณา. (2553). ความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรค การสนับสนุนทางสังคม กับความเครียดในนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 6. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
โรงเรียนสุรวิทยาคาร. (2566) รายงานผลการดำเนินการเพื่อเป็นสถานศึกษาต้นแบบนักเรียนเพื่อนที่ปรึกษา สถิติผลการบริการให้คำปรึกษาแยกตามสภาพปัญหาของชมรมนักเรียนเพื่อนที่ปรึกษา YOUTH COUNSELOR (YC) วิถีใหม่. โรงเรียนสุรวิทยาคาร: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุรินทร์.
วศิน ตัณฑเกยูร. (2562). ความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถในการเผชิญและฟันฝ่าอุปสรรคความฉลาดทางอารมณ์ และความพึงพอใจในงานของนักธุรกิจเครือข่ายบริษัทการตลาดเครือข่ายแห่งหนึ่ง โดยมีพันธสัญญากับเป้าหมายเป็นตัวแปรสื่อ. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วิชุตา บุญเกตุ. (2564). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมความฉลาดในการแก้ปัญหาตามบริบทยุคดิจิทัลโดย ใช้แนวคิดคอนเนคติวิสม์สำหรับนิสิตระดับปริญญาตรีที่มีบุคลิกภาพแตกต่างกัน. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
สุรีย์พร รุ่งกำจัด. (2556). ความฉลาดทางอารมณ์ของผู้บริหารสถานศึกษากับการดำเนิน-งาน ด้านบุคคลของสถานศึกษา อำเภอองครักษ์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครนายก. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี.
อิทธิพงษ์ วรสายัณห์. (2560). ความแตกต่างระหว่างบุคคลที่มีผลต่อความสามารถเผชิญและฟันฝ่าอุปสรรคของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยบูรพา.
Cronbach, Lee J. (1974). Essentials of Psychological Testing. 3 ed. New York: Harper & Publisher.
Stoltz, Paul. G. (1997). Adversity Quotient: Turning Obstacles into Opportunities. New York: John Wiley & Son Inc.
Stoltz, Paul. G. (2000). Adversity Quotient @ work : make everyday challenges the key to your success - putting the principles of AQ into action. New York: Harper Collins Publishers Inc.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Journal for Developing the Social and Community

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์เป็นของผู้ประพันธ์บทความ
