การพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่และการส่งเสริมพัฒนาอาชีพเพื่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ในยุควิถีชีวิตใหม่ในเขตจังหวัดร้อยเอ็ด ขอนแก่น มหาสารคาม กาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุแบบสมบูรณ์ของประเทศไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้นการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุให้มีความพร้อมในทุกมิติจึงเป็นสิ่งสำคัญต่อการพัฒนาประเทศในอนาคต งานวิจัยครั้งมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาปัจจัยด้านการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ ด้านการส่งเสริมพัฒนาอาชีพ และคุณภาพชีวิตในยุควิถีชีวิตใหม่ของผู้สูงอายุในเขตจังหวัดร้อยเอ็ด ขอนแก่น มหาสารคาม กาฬสินธุ์ 2) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยด้านการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ ด้านการส่งเสริมพัฒนาอาชีพ และด้านคุณภาพชีวิตในยุควิถีชีวิตใหม่ของผู้สูงอายุในเขต 4 จังหวัด 3) เพื่อศึกษาความมีอิทธิพลของปัจจัยด้านการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ และด้านการส่งเสริมพัฒนาอาชีพที่มีต่อคุณภาพชีวิตในยุควิถีชีวิตใหม่ของผู้สูงอายุในเขต 4 จังหวัด 4) เพื่อพัฒนาแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตในยุควิถีชีวิตใหม่

ระเบียบวิธีการวิจัย: งานวิจัยครั้งนี้เป็นงานวิจัยแบบผสมโดยการเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณด้วยแบบสอบถามจากตัวแทนสมาชิกผู้สูงอายุในโรงเรียนผู้สูงอายุในเขตจังหวัดร้อยเอ็ด ขอนแก่น มหาสารคาม กาฬสินธุ์ จำนวน 200 คน จังหวัดละ 50 คน ด้วยวิธีการสุ่มตัวอย่างตามความสะดวกและใช้การวิเคราะห์ทางสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์สหสัมพันธ์แบบพหุคูณ และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ จากนั้นจัดกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ และเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณด้วยแบบสอบถามและเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกซึ้งความคิดเห็นเกี่ยวกับความพึงพอใจกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุจากตัวแทนผู้สูงอายุในโรงเรียนผู้สูงอายุที่เข้าร่วมกิจกรรม จำนวนจังหวัดละ 5 คน ด้วยวิธีแบบเฉพาะเจาะจง

ผลการวิจัย: ผู้สูงอายุในเขตจังหวัดร้อยเอ็ด ขอนแก่น มหาสารคาม กาฬสินธุ์ มีความคิดเห็นเกี่ยวกับปัจจัยด้านการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของผู้สูงอายุ ปัจจัยด้านการส่งเสริมพัฒนาอาชีพของผู้สูงอายุ และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในภาพรวม อยู่ในระดับมาก ผลจากการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่าง
ตัวแปรปัจจัยมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุอย่างมีนัยสำคัญ และปัจจัยการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่และการส่งเสริมพัฒนาอาชีพเพื่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในยุควิถีชีวิตใหม่ในเขต 4 จังหวัด พบว่า ด้านความเป็นอยู่ ด้านความรู้ในการประกอบอาชีพ ด้านการเงิน ด้านสวัสดิการ และด้านการรู้เท่าทันสื่อเทคโนโลยีมีอิทธิพลต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 จากนั้นนำผลมาออกแบบกิจกรรมได้เป็น 2 กิจกรรม คือ กิจกรรมการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของผู้สูงอายุ ได้แก่ ประเด็นด้านความเป็นอยู่ ด้านการเงิน ด้านสวัสดิการ และด้านการรู้เท่าทันสื่อเทคโนโลยี และกิจกรรมการส่งเสริมพัฒนาอาชีพ ได้แก่ ประเด็นด้านความรู้ในการประกอบอาชีพ
และพบว่าความคิดเห็นเกี่ยวกับความพึงพอใจกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด รวมถึงสอดคล้องกับผลการวิจัยเชิงคุณภาพ พบว่า ทุกประเด็นตามปัจจัยในการจัดกิจกรรมมีความสำคัญต่อคุณภาพชีวิตในยุควิถีใหม่

สรุปผล: แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในยุควิถีชีวิตใหม่ (1) ส่งเสริมความรู้ความเข้าใจในการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของผู้สูงอายุ ได้แก่ ด้านความเป็นอยู่ของผู้สูงอายุ ด้วยการส่งเสริมการจัดการความเป็นอยู่ทั้งภายในบ้านและบริเวณโดยรอบบ้านสำหรับผู้สูงอายุ ด้านการเงินโดยส่งเสริมความรู้ความเข้าใจในการบริหารจัดการการใช้จ่ายเงินในชีวิตประจำวัน การวางแผนทางการเงินตลอดช่วงชีวิตและการสร้างรายได้เสริมของผู้สูงอายุ ด้านสวัสดิการ โดยเน้นส่งเสริมความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับสิทธิสวัสดิการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และด้านการรู้เท่าทันสื่อเทคโนโลยี โดยส่งเสริมความเข้าใจและทักษะของการใช้งานอุปกรณ์และระบบเทคโนโลยีพื้นฐาน รวมถึงประโยชน์และภัยจากการใช้เทคโนโลยี (2) ส่งเสริมการพัฒนาอาชีพของผู้สูงอายุ โดยส่งเสริมด้านความรู้ในการประกอบอาชีพที่เหมาะสม นอกจากนี้ควรส่งเสริมเพิ่มเติมเกี่ยวกับปัจจัยจำเป็นพื้นฐานในการดำเนินชีวิตของผู้สูงอายุให้มีคุณภาพมากขึ้น เช่น ด้านอาหารการกิน ด้านการดูแลสุขภาพและการออกกำลังกาย