ข้อบัญญัติท้องถิ่นต้นแบบเพื่อคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การศึกษาวิจัยเรื่องข้อบัญญัติท้องถิ่นต้นแบบเพื่อคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดและหลักการที่เกี่ยวข้องกับข้อบัญญัติท้องถิ่นต้นแบบเพื่อคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน 2) เพื่อศึกษากฎหมายและเปรียบเทียบกฎหมาย ทั้งกฎหมายต่างประเทศและกฎหมายภายในประเทศที่เกี่ยวข้องกับข้อบัญญัติท้องถิ่นต้นแบบเพื่อคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน 3) เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ปัญหาในการกำหนดข้อบัญญัติท้องถิ่นต้นแบบเพื่อคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน 4) เพื่อจัดทำข้อบัญญัติท้องถิ่นต้นแบบเพื่อคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน

ระเบียบวิธีการศึกษา: การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการวิจัยเอกสาร ได้แก่ การศึกษาวิจัยข้อมูลที่เป็นเอกสารปฐมภูมิ ได้แก่ กฎหมายสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศ กฎหมายต่างประเทศ กฎหมายไทย รวมทั้งเอกสารทุติยภูมิ ได้แก่ ตำรา กฎหมาย รายงานการวิจัย บทความในวารสาร เอสารสัมมนา บทความและหนังสือสื่ออิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น นอกจากนี้จะทำการวิจัยภาคสนาม ได้แก่
การสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 15 คน การสนทนากลุ่มเจาะจง จำนวน 25 คน และการรับฟังความคิดเห็น จำนวน 50 คน เพื่อจัดทำข้อบัญญัติท้องถิ่นต้นแบบเพื่อคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน

ผลการศึกษา: จากผลการศึกษาวิจัยพบว่า 1) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีบทบาทสำคัญในการผลักดันแนวคิดปราชญ์ชาวบ้านและภูมิปัญญาท้องถิ่น แนวคิดการจัดการความรู้ แนวคิดสิทธิมนุษยชน แนวคิดทุนทางสังคมวัฒนธรรม แนวคิดสิทธิชุมชนพื้นเมือง หลักการมีส่วนร่วม หลักการกระจายอำนาจ หลักการคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์หลักการจัดการสิทธิเพื่อการแบ่งปันผลประโยชน์ ตามบทบาทหน้าที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการพัฒนาท้องถิ่นให้เป็นรูปธรรม 2) กฎหมายระหว่างประเทศ กฎหมายในประเทศและกฎหมายในประเทศมีบทบาทในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิของปราชญ์ชาวบ้านอย่างหลากหลาย ทั้งในด้านสิทธิชุมชน การกระจายอำนาจ การอนุรักษ์วัฒนธรรมและการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา ซึ่งถือเป็นรากฐานสำคัญในการผลักดันข้อบัญญัติท้องถิ่น เพื่อคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างยั่งยืนและเป็นธรรม 3) ปัญหาการขาดการบูรณาการแนวคิดสิทธิมนุษยชนและสิทธิชุมชนในกระบวนการจัดทำข้อบัญญัติท้องถิ่น และภูมิปัญญาของปราชญ์ชาวบ้านไม่ควรถูกมองว่าเป็น “วัตถุทางวัฒนธรรม” เพียงอย่างเดียว แต่ต้องถูกยอมรับว่าเป็น “สิทธิทางวัฒนธรรม” ที่เจ้าของความรู้มีสิทธิปกป้อง ควบคุมและถ่ายทอดในวิถีที่ตนต้องการ การกำหนดข้อบัญญัติท้องถิ่นต้นแบบเพื่อคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้านคือ ความพยายามที่มีคุณค่าในการเสริมสร้างความยั่งยืนให้กับรากวัฒนธรรมของสังคมไทย แต่หากยังคงมีปัญหาเชิงโครงสร้าง ทั้งในแง่กฎหมาย กลไกปฏิบัติ ระบบการมีส่วนร่วมและความเข้าใจในเรื่องสิทธิ 4) การจัดทำข้อบัญญัติท้องถิ่นต้นแบบเพื่อคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้านได้ข้อกำหนดในเรื่อง หมวดทั่วไป คณะกรรมการคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน อำนาจหน้าที่คณะกรรมการคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน ขั้นตอนวิธีการคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน สิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน อำนาจหน้าที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน บทลงโทษและการอุทธรณ์

สรุปผล: การจัดทำข้อบัญญัติท้องถิ่นต้นแบบเพื่อคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของปราชญ์ชาวบ้าน เป็นการสร้างเวทีให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมอย่างแท้จริง และถือว่าการคุ้มครองสิทธิของปราชญ์ชาวบ้านจึงไม่ใช่เพียงภารกิจของใครคนใดคนหนึ่ง หากแต่เป็นหน้าที่ของทั้งภาครัฐ ภาคประชาชนและชุมชนร่วมกัน
ที่จะยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เป็นรากฐานของการพัฒนาที่ยั่งยืนในสังคมไทย