ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีผลต่อความเพียงพอทางการเงินของผู้มีงานทำ ช่วงก่อนวัยเกษียณในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ความเพียงพอทางการเงินของผู้มีงานทำช่วงก่อนวัยเกษียณได้รับอิทธิพลจากหลายปัจจัยสำคัญ ทั้งรายได้และรูปแบบการออมที่สม่ำเสมอ รวมถึงพฤติกรรมทางการเงินที่ส่งผลต่อการใช้จ่ายและการลงทุน นอกจากนี้ ความมั่นคงของตลาดแรงงาน สวัสดิการภาครัฐ และภาระหนี้สินก็เป็นตัวแปรสำคัญที่กำหนดความสามารถในการเตรียมพร้อมด้านการเงินสำหรับวัยเกษียณ หากขาดการวางแผนอย่างเหมาะสม อาจส่งผลให้เกิดภาวะขาดแคลนทางการเงินในอนาคต การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาแบบจำลองปัจจัยเชิงสาเหตุมีผลต่อความเพียงพอทางการเงินของผู้มีงานทำช่วงก่อนวัยเกษียณ 2) วิเคราะห์อิทธิพลทางตรงของปัจจัยเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อพฤติกรรมทางการเงิน และ 3) วิเคราะห์อิทธิพลทางอ้อมของปัจจัยเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อความเพียงพอทางการเงินโดยผ่านตัวแปรคั่นกลางพฤติกรรมทางการเงิน

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้มีงานทำซึ่งเป็นผู้ประกันตนในระบบประกันสังคมตามมาตรา 33 (ภาคบังคับ) ของสำนักงานประกันสังคม ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 456 คน โดยใช้วิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบสองขั้นตอน ประกอบด้วย สุ่มแบบไม่อาศัยความน่าจะเป็นแบบเจาะจงเลือก และสุ่มแบบอาศัยความน่าจะเป็นแบบชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม สถิติที่ใช้ ได้แก่ สถิติพรรณนา สถิติการวิเคราะห์อนุมานเพื่อพัฒนาแบบจำลองสมการโครงสร้างและวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน สถิติการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง และการตรวจสอบความกลมกลืนของโมเดล

ผลการวิจัย: พบว่า 1) แบบจำลองที่พัฒนาขึ้นมีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์อยู่ในเกณฑ์ดี แสดงว่าแบบจำลองปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อความเพียงพอทางการเงินสามารถใช้อธิบายความสัมพันธ์ของปัจจัยต่าง ๆ ได้อย่างเหมาะสม 2) ความรู้ทางการเงิน มีอิทธิพลทางตรงต่อพฤติกรรมทางการเงินอย่างมีนัยสำคัญ ทัศนคติทางการเงิน มีอิทธิพลทางตรงอย่างมีนัยสำคัญต่อพฤติกรรมทางการเงิน และแรงจูงใจในการวางแผนทางการเงินเพื่อการเกษียณ ก็มีผลทางตรงเช่นกัน และ 3) ความรู้ทางการเงิน มีอิทธิพลทางอ้อมต่อความเพียงพอทางการเงินผ่านพฤติกรรมทางการเงิน ส่วนทัศนคติทางการเงิน มีอิทธิพลทางอ้อมเช่นกัน และแรงจูงใจในการวางแผน มีอิทธิพลทางอ้อมต่อความเพียงพอทางการเงิน ในขณะที่พฤติกรรมทางการเงินมีอิทธิพลทางตรงอย่างมีนัยสำคัญต่อ ความเพียงพอทางการเงิน

สรุปผล: การมีพฤติกรรมทางการเงินที่ดีจะทำให้มีความเพียงพอทางการเงิน และพฤติกรรมทางการเงินที่ดีมีผลมาจากปัจจัยด้านจิตวิทยาและปัจจัยด้านเศรษฐกิจ รวมถึงปัจจัยทางด้านการขัดเกลาทางสังคม ภาครัฐอาจจะต้องให้ความสำคัญกับการส่งเสริมรายได้ของผู้มีงานทำให้มีรายได้ในระดับที่เหมาะสม หรือค่าแรงงานขั้นต่ำที่เหมาะสมให้เพียงพอกับค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน และช่วยให้ผู้มีงานทำสามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้หลากหลาย ไม่ก่อให้เกิดภาระหนี้สินที่เกินตัว และควรมีการส่งเสริมให้ผู้มีงานทำช่วงก่อนวัยเกษียณมีการรับรู้ความสามารถของตน ความพึงพอใจต่อการออมและการมั่นใจของตน  เพื่อส่งผลพฤติกรรมทางการเงินที่ดีและนำไปสู่ระดับความเพียงพอทางการเงินอย่างเหมาะสม