รูปแบบการส่งเสริมการท่องเที่ยววัฒนธรรมเชิงพุทธลุ่มแม่น้ำโขงเพื่อยกระดับ สู่ความเป็นสินค้าวัฒนธรรมบนเส้นทางถนนยุทธศาสตร์หนองคาย-อำนาจเจริญ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยมีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาค้นหาแหล่งท่องเที่ยววัฒนธรรมเชิงพุทธลุ่มแม่น้ำโขง บนเส้นทางถนนยุทธศาสตร์หนองคาย-อำนาจเจริญ 2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลกระทบต่อการท่องเที่ยววัฒนธรรมเชิงพุทธลุ่มแม่น้ำโขง บนเส้นทางถนนยุทธศาสตร์หนองคาย-อำนาจเจริญ 3) เพื่อสร้างและยืนยันรูปแบบการส่งเสริมการท่องเที่ยววัฒนธรรมเชิงพุทธลุ่มแม่น้ำโขง บนเส้นทางถนนยุทธศาสตร์หนองคาย-อำนาจเจริญ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพล้วน กลุ่มเป้าหมาย คือ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หุ้นส่วนราชการจังหวัดหนองคาย - อำนาจเจริญ จำนวน 60 คน เครื่องมือการเก็บรวบรวมข้อมูลได้แก่ แบบสัมภาษณ์ ชุดคำถามที่ใช้ในการสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพล้วนใช้การวิเคราะห์เนื้อหา

          ผลการวิจัยพบว่า 1) การค้นหาแหล่งท่องเที่ยววัฒนธรรมเชิงพุทธลุ่มแม่น้ำโขงบนเส้นทางถนนยุทธศาสตร์หนองคาย-อำนาจเจริญ พบว่า แหล่งท่องเที่ยวด้านสถาปัตยกรรมวัฒนธรรมเชิงพุทธลุ่มแม่น้ำโขงบนเส้นทางถนนยุทธศาสตร์หนองคาย-อำนาจเจริญ ประกอบด้วย วัด พระอุโบสถ วิหาร พระพุทธรูป ประดิษฐ์ฐานภายในพระอุโบสถ ลานปฏิบัติธรรม ป่าธรรมชาติ ภูเขา โบราณสถาน ใบเสมาโบราณ และพระธาตุเจดีย์ พบว่า แหล่งท่องเที่ยวด้านความเชื่อวัฒนธรรมเชิงพุทธลุ่มแม่น้ำโขงบนเส้นทางถนนยุทธศาสตร์หนองคาย-อำนาจเจริญ  ประกอบด้วย พญานาค หมายถึง พญานาคราช  ประวัติตำนานเริ่มมาจาก คำชะโนด อำเภอหนองหาน จึงเกิดมีประเพณีวัฒนธรรม รำบวงสรวงพญานาค ประเพณียักษ์คุ หรือยักษ์คุกเข่า เชื่อว่าเป็นยักษ์ที่ช่วยปกปักรักษาหมู่บ้านชุมชนในเขตพื้นที่ริมฝั่งแม่น้ำโขงของจังหวัดอำนาจเจริญ  พบว่า แหล่งท่องเที่ยวด้านวิถีชีวิตวัฒนธรรมเชิงพุทธลุ่มแม่น้ำโขงบนเส้นทางถนนยุทธศาสตร์หนองคาย-อำนาจเจริญ มีอัตลักษณ์ที่แตกต่างกันออกไปของแต่ละชนเผ่า เชื่อชาติ การแต่งกาย ผ้าฝ้าย ผ้าไหม ลวดลาย สีย้อมคราบ ผ้าฝ้ายหมักโคลนสวยเป็นสีธรรมชาติ มีความเป็นอัตลักษณ์ที่โดดเด่นและสวยงามของแต่ละจังหวัด การประดิษฐ์เครื่องเล่นดนตรีไทย การทำพิน แคน หมู่บ้านท่าเรือของจังหวัดนครพนม และการจัดคุ้มโฮมสเตย์ ไว้เพื่อรองรับนักท่องเที่ยว 2) ปัจจัยที่มีผลต่อแหล่งท่องเที่ยววัฒนธรรมเชิงพุทธลุ่มแม่น้ำโขงบนเส้นทางถนนยุทธศาสตร์หนองคาย-อำนาจเจริญ  พบว่า ด้านศักยภาพพื้นที่ ประกอบด้วย มีความสวยงาม สมบูรณ์ การเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยว สะดวก มีป้ายบอกทาง แผนที่ เอกสาร แผ่นพับแสดงแหล่งท่องเที่ยว มีมัคคุเทศก์หรือนักเล่าเรื่อง มีความปลอดภัย และมีที่พัก โรงแรม โฮมสเตย์ พบว่า ด้านการเป็นหุ้นส่วนของแหล่งท่องเที่ยววัฒนธรรมเชิงพุทธลุ่มแม่น้ำโขง ประกอบด้วย ด้านการสร้างอัตลักษณ์หมู่บ้าน ด้านการสร้างอัตลักษณ์สินค้าวัฒนธรรม ด้านการสนับสนุนเงินงบประมาณ ด้านการสร้างกลุ่มกิจกรรมวัฒนธรรม พบว่า ด้านการหนุนเสริมจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ประกอบด้วย ด้านการหนุนเสริมอนุรักษ์กิจกรรมวัฒนธรรม ด้านการหนุนเสริมเงินงบประมาณกิจกรรม ด้านการหนุนเสริมการประชาสัมพันธ์ ด้านการหนุนเสริมอัตลักษณ์หมู่บ้าน ด้านการหนุนเสริมอัตลักษณ์สินค้าวัฒนธรรม พบว่า ด้านการส่งเสริมและสนับสนุนจากภาคีเครือข่าย ประกอบด้วยด้านการสนับสนุนอนุรักษ์กิจกรรม  ด้านการสนับสนุนเงินงบประมาณ ด้านการสนับสนุนวัสดุ อุปกรณ์ กิจกรรม ด้านการส่งเสริมและสนับสนุนอัตลักษณ์หมู่บ้าน ด้านการส่งเสริมอัตลักษณ์สินค้าวัฒนธรรม พบว่า ด้านการจัดการตนเอง ประกอบด้วย ด้านการสร้างอัตลักษณ์หมู่บ้าน  ด้านการสร้างอัตลักษณ์สินค้าวัฒนธรรมด้านทรัพยากรธรรมชาติ วัสดุ อุปกรณ์ กรรมวิธี ด้านการเงินทุนงบประมาณกิจกรรม การสร้างสมาชิกกิจกรรม3) การสร้างและยืนยันรูปแบบ 1) ด้านศักยภาพพื้นที่ 2) ด้านการเป็นหุ้นส่วน 3) ด้านการหนุนเสริมจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4) ด้านการส่งเสริมและสนับสนุนจากภาคีเครือข่าย 5) ด้านการจัดการตนเอง.