การพัฒนาผ้าไหมพื้นเมืองเพื่อยกระดับเศรษฐกิจชุมชนจังหวัดชุมพร

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมา  สภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการในการพัฒนาผ้าไหมพื้นเมืองบ้านป่ากล้วย เพื่อพัฒนาผ้าไหมพื้นเมือง และเพื่อพัฒนาลวดลายผ้าไหมพื้นเมืองบ้านป่ากล้วย  และเพื่อสร้างผลิตภัณฑ์ผ้าไหมพื้นเมืองบ้านป่ากล้วยจากลวดลายที่ได้รับการพัฒนา กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ หัวหน้าหน่วยงานราชการ ผู้นำชุมชน นักวิชาการ ปราชญ์พื้นบ้าน ชาวบ้านของบ้านป่ากล้วย การเก็บรวบรวมข้อมูล  ใช้เครื่องมือ แบบสำรวจ แบบสังเกต แบบสัมภาษณ์ และแบบบันทึกการสนทนากลุ่ม ทำการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ทฤษฎีทางวัฒนธรรม และนำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีการพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนบ้านป่ากล้วย ตั้งอยู่ที่หมู่ 12 ตำบลนาสัก อำเภอสวี  จังหวัดชุมพร เป็นชุมชนที่เป็นคนอีสานซึ่งย้ายมาจากจังหวัดนครราชสีมา ย้ายมาตั้งถิ่นฐาน เป็นชุมชนที่มีการทอผ้าไหม และได้จัดตั้งเป็นกลุ่มหม่อนไหมวิสาหกิจชุมชนบ้านป่ากล้วย  ในปี 2549  สภาพปัจจุบันยังคงมีการทอผ้าไหมอย่างต่อเนื่อง ปัญหาของชุมชนคือ ขาดตลาดขายสินค้า ขาดความรู้ด้านเทคนิคการออกแบบลายผ้า ชุมชนมีความต้องการพัฒนาการทอผ้าไหม  พบว่า กลุ่มหม่อนไหมวิสาหกิจชุมชนบ้านป่ากล้วย  ต้องการพัฒนาการทอผ้าไหมในชุมชน เพื่อพัฒนาผ้าพื้นเมืองและสามารถยกระดับเศรษฐกิจชุมชนจังหวัดชุมพร ได้แก่  การจัดหาแหล่งเงินทุน และตลาดจำหน่ายสินค้า ในด้านการพัฒนาลวดลาย พบว่า ได้มีการออกแบบลายผ้าขึ้นมาใหม่ ชื่อลายนกนางแอ่นจัตุรงค์ชุมพร โดยรูปแบบลาย มี 4 ลายในผ้าผืนเดียว ได้แก่ ลายนกนางแอ่น ลายรังนก ลายขอ  และลายดอกไม้   สีที่ใช้มี 4 สี ได้แก่ สีน้ำตาล สีเหลืองทองสุข สีเหลืองอ่อน  และสีครีม  และการสร้างผลิตภัณฑ์ผ้าไหมพื้นเมืองบ้านป่ากล้วยจากลวดลายที่ได้รับการพัฒนา พบว่า ได้นำลวดลายออกแบบลายผ้าขึ้นมาใหม่ ชื่อลายนกนางแอ่นจัตุรงค์ชุมพร มาสร้างผลิตภัณฑ์ผ้าไหม ได้แก่ ผ้าถุง ผ้าพื้น ผ้าคลุมไหล่ โดยใช้เทคนิคที่เรียกว่า มัดหมี่ร่าย ทำให้ผ้ามีความปราณีต สวยงาม