กฎหมู่บ้านในบริบททางนิติศาสตร์ กรณีศึกษา : พื้นที่จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

          การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาความเป็นมาและสถานะทางกฎหมายของกฎหมู่บ้านในพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม  2) เพื่อศึกษากระบวนการและพัฒนาการของกฎหมู่บ้านและ 3) เพื่อเสนอรูปแบบและสถานะทางกฎหมายของกฎหมู่บ้านในพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม โดยกลุ่มเป้าหมาย คือ กลุ่มประชาชนที่อาศัยอยู่ในชุมชน  กลุ่มอาวุโสหรือผู้นำชุมชน  และกลุ่มเจ้าหน้าที่ของรัฐ กลุ่มตัวอย่าง  จำนวน  400  คน ใช้แบบสอบถามในการเก็บรวบรวมข้อมูล  สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ สถิติพรรณนาและการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 

            ระยะที่ 1 ศึกษาความเป็นมาและสถานะทางกฎหมายของกฎหมู่บ้านในพื้นที่

จังหวัดมหาสารคาม พบว่า การจัดตั้งกฎหมายหมู่บ้านขึ้นอยู่กับนโยบายของรัฐบาลและขนบธรรมเนียมประเพณีในแต่ละหมู่บ้านและทำการจัดประชุมประชาคมหมู่บ้าน เพื่อให้ประชาชน

ทุกคนมีส่วนร่วมในการจัดทำกฎหมายหมู่บ้านได้ยึดถือปฏิบัติให้ประชาชนภายในหมู่บ้านได้อยู่อย่างสงบสุข กลุ่มประชาชน กลุ่มอาวุโส และกลุ่มเจ้าหน้าที่ของรัฐ ภายในเขตพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม  โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง  (= 3.37) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า อยู่ในระดับปานกลางทุกด้าน โดยเรียงลำดับความสำคัญค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อยได้ ดังนี้ สภาพทางภูมิศาสตร์ ( = 3.46) รองลงมา อนามัย (= 3.42) การเมืองการปกครอง  (= 3.40) ประเพณีวัฒนธรรม และความเชื่อ (= 3.36) สังคม (= 3.34) สุขภาพ (= 3.33) และเศรษฐกิจ(= 3.30) ตามลำดับ และ 3) แนวทางให้สำหรับผู้นำและประชาชนทั่วไปสามารถนำไปใช้และถือปฏิบัติสำหรับการดำเนินการจัดตั้งกฎหมายหมู่บ้านให้มีคุณภาพ และยึดถือปฏิบัติได้เป็นอย่างดี  โดยแบ่งเป็นด้าน  7  ด้าน  ได้แก่  ด้านอำนวยการ  ด้านการปกครองและรักษาความ สงบเรียบร้อย ด้านแผนพัฒนาหมู่บ้าน  ด้านส่งเสริมเศรษฐกิจ ด้านสังคม สิ่งแวดล้อมและสาธารณสุขด้านการศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม และด้านอื่น ๆ  ตามความเหมาะสมของสภาพภูมิสังคมของแต่ละพื้นที่

            ระยะที่ 2 ศึกษากระบวนการและพัฒนาการกฎหมู่บ้าน พบว่า ผลจากการสัมภาษณ์ผู้นำทั้ง  15  หมู่บ้าน สรุปได้ว่าส่วนใหญ่ในการจัดตั้งกฎหมายหมู่บ้านขึ้นอยู่กับนโยบายของรัฐบาลและขนบธรรมเนียมประเพณีในแต่ละหมู่บ้านและทำการจัดประชุมประชาคมหมู่บ้าน เพื่อให้ประชาชนทุกคนมีส่วนร่วมในการจัดทำกฎหมายหมู่บ้านได้ยึดถือปฏิบัติให้ประชาชนภายในหมู่บ้านได้อยู่อย่างสงบสุข และกรณีพิพาทภายในหมู่ได้ยกตัวอย่างจำนวน  3  เรื่อง ได้แก่  เรื่องที่  1  กรณีทะเลาะวิวาทในเขตชุมชนบ้านเหล่าเม็ก หมู่  15  ตำบลนาภู  อำเภอยางสีสุราช  จังหวัดมหาสารคาม  เรื่องที่  2  การมีอาวุธผิดกฎหมายในครอบครอง ในหมู่ที่  4  บ้านหนองแข้ ตำบลขามเรียง อำเภอกันทรวิชัย  จังหวัดมหาสารคาม เรื่องที่  3  การเล่นการพนันในหมู่บ้าน สรุปได้ว่า การพิจารณาเบื้องต้นได้ให้ผู้นำหมู่บ้านได้ประสานและพิจารณาก่อนจะส่งไปยังตำรวจเพื่อดำเนินคดีตามกฎหมายต่อไป และกลุ่มประชาชน กลุ่มอาวุโส และกลุ่มเจ้าหน้าที่ของรัฐ ภายในเขตพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม  โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง  เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า อยู่ในระดับปานกลางทุกด้าน โดยเรียงลำดับความสำคัญค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อยได้ ดังนี้ สภาพทางภูมิศาสตร์  รองลงมา อนามัย การเมือง การปกครอง ประเพณีวัฒนธรรม และความเชื่อ สังคม สุขภาพ และเศรษฐกิจ  ตามลำดับ

            ระยะที่ 3 เสนอรูปแบบและสถานะทางกฎหมายของกฎหมู่บ้านในพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม  พบว่า วิเคราะห์เพื่อประเมินผลการพัฒนาและการสรุปผลกฎหมายของกฎหมู่บ้านในพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม  เพื่อนำมาเป็นกฎหมู่บ้านในบริบททางนิติศาสตร์ : กรณีศึกษาพื้นที่

ในจังหวัดมหาสารคาม ได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายประเทศที่ชัดเจนและถือปฏิบัติต่อไป โดยการวิเคราะห์กฎหมู่บ้านจากการสัมภาษณ์และแจกแบบสอบถามกับกลุ่มประชาชนที่อาศัยอยู่ในชุมชน  กลุ่มอาวุโสหรือผู้นำชุมชน และกลุ่มเจ้าหน้าที่ของรัฐ ทั้ง  13  อำเภอภายในจังหวัดมหาสารคาม  แนวทางสำหรับการจัดทำกฎหมู่บ้านในบริบททางนิติศาสตร์ : กรณีศึกษาพื้นที่ในจังหวัดมหาสารคาม โดยการจัดเป็นแนวทางให้สำหรับผู้นำและประชาชนทั่วไปสามารถนำไปใช้และถือปฏิบัติสำหรับการดำเนินการจัดตั้งกฎหมายหมู่บ้านให้มีคุณภาพ และยึดถือปฏิบัติได้เป็นอย่างดี โดยแบ่งเป็นด้านดังนี้ 1) ด้านอำนวยการ  2) ด้านการปกครองและรักษาความ สงบเรียบร้อย 3) ด้านแผนพัฒนาหมู่บ้าน 4) ด้านส่งเสริมเศรษฐกิจ 5) ด้านสังคม สิ่งแวดล้อมและสาธารณสุข 6) ด้านการศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม และ 7) ด้านอื่น ๆ