เพลงเรือ จังหวัดพิษณุโลก: ทำนอง ประเพณี วิถีชีวิต
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยเรื่อง เพลงเรือ จังหวัดพิษณุโลก: ทำนอง ประเพณี วิถีชีวิต เป็นส่วนหนึ่งของการวิจัยเรื่องนวัตกรรมเพลงเรือ จังหวัดพิษณุโลก เพื่อเสริมสร้างความสุข 5 มิติ สำหรับผู้สูงอายุ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาทำนองร้องเพลงเรือ และประเพณีที่มีความสัมพันธ์ในวิถีชีวิตชาวพิษณุโลก การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยรวบรวมงานวิชาการที่เกี่ยวข้องกับเพลงเรือ สัมภาษณ์เพิ่มเติมจากศิลปินแห่งชาติ ผู้ทรงคุณวุฒิ และปราชญ์ชาวบ้าน จากการศึกษาพบว่า รูปแบบการละเล่นเพลงเรือ และการประพันธ์บทร้องเพลงเรือ จังหวัดพิษณุโลกใช้แนวคิดขนบภักดิ์สบสมัย กล่าวคือ ศิลปินที่สร้างสรรค์ผลงานทางศิลปะโดยยึดถือรูปแบบอย่างขนบอันพึงปฏิบัติด้วยความภักดี หน้าที่ของผู้ร้องเพลงเรือ แบ่งออกเป็น 2 หน้าที่ 1) ร้องนำ 2) ลูกคู่ การขึ้นเพลงมีองค์ประกอบ 3 ส่วน 1) ร้องเอื้อนเกริ่นนำ 2) ร้องสร้อย 3) ร้องนอยทำนองเท่า การร้องเนื้อเพลงเป็นการร้องด้นเล่าเรื่อง และการลงเพลงเป็นการทอดเสียงให้ช้าลงใช้สำหรับลงจบในแต่ละบท รูปแบบสังคีตลักษณ์เพลงเรือ จังหวัดพิษณุโลกมี 3 ตอน ได้แก่ ABCDBC/ ABCDBC/ ABCDBC จังหวะหน้าทับใช้หน้าทับลาว จังหวะฉิ่งใช้จังหวะพิเศษ (ฉิ่งฉิ่งฉับ) กลุ่มเสียงปัญจมูล ได้แก่ ดรม_ซล_ ทางเพียงออบน และซลท_รม_ ทางเพียงออล่าง ในส่วนการศึกษาวิเคราะห์แบบเลือกประเด็นพบว่า มีการละเล่นเพลงเรือในประเพณีที่มีความสัมพันธ์ในวิถีชีวิตลุ่มแม่น้ำชาวพิษณุโลก ได้แก่ ประเพณีทอดผ้าป่าหัวเรือและแห่ผ้าห่มหลวงพ่อพระพุทธชินราช และการแข่งขันเรือยาวประเพณี
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความรู้ใด ๆ ตลอดจนข้อคิดเห็นใด ๆ เป็นของผู้เขียนแต่ละท่านโดยเฉพาะ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร และกองบรรณาธิการวารสารมนุษยศาสตร์ฯ ไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องด้วย
เอกสารอ้างอิง
Bradley, D. B. (1971). Akkara phithan sap [Dictionary of the Siamese language titled]. The Press of Business Organization of the Office of the Welfare Promotion Commission for Teachers and Education Personnel, Ladpraow.
Chaiseri, C. (2023a). Kan praphan phleng Thai [Thai classical music composition] (3rd ed.). Chulalongkorn University Press.
Chaiseri, C. (2023b). Sang-keet lak wi kraw [Thai classical music analysis] (2nd ed.). Chulalongkorn University Press.
Chantavanich, S. (2008). Withi wichai choeng khunnaphap [Qualitative research methods]. Chulalongkorn University Press.
Department of Cultural Promotion Ministry of Culture, (2015). Wattanatam witeecheewít lae poombpanya [Cultural Way of life and Knowledge]. Rung Silp Printing Company Limited. Press.
Lawan, S., Personal Communication. April 2, 2025.
Nawikamun, A., & Pidokrajt, N. (2007). Plaeng peun ban [Folk songs]. Sarakadee Press.
Panyavuttrakul, W. (2025). Teaching materials “cultural characteristics, beliefs and ethnicity: Lower northern region”. Photocopied documents.
Pengmol, T., Kanlaya, S., & Wita, N. (2018). Cultural knowledge management for sustainable tourism. Journal of Local Government and Innovation, Surindra Rajabhat University, 2(3), 93-106. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JLGISRRU/article/view/199309
Puchadapirom, P. (2009). Wattanatam dontree lae plaeng peun meuang paakglaang [Music culture and folk songs of the central region]. Chulalongkorn University Press.
Seemuang, J., Personal Communication. April 7, 2025.
Sriprachan, K., & Tharaphon, S. Personal Communication. March 28, 2025.
Suphanyot, B., Personal Communication. February 17, 2025.
