การส่งเสริมศักยภาพทุนมนุษย์ด้วยแนวคิดการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์

เอกนันท์ ลีลายุทธ; บุษกร วัฒนบุตร; ตระกูล จิตวัฒนากร

ผู้แต่ง

เอกนันท์ ลีลายุทธ หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาธุรกิจและทุนมนุษย์ คณะศิลปศาสตรมหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ
บุษกร วัฒนบุตร คณะศิลปะศาสตร มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ
ตระกูล จิตวัฒนากร คณะศิลปะศาสตร มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ

คำสำคัญ:

ทุนมนุษย์, การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์, ภาครัฐ, พุทธจิตวิทยา, สติ, ความยืดหยุ่นทางใจ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการฉบับนี้นำเสนอแนวทางการส่งเสริมศักยภาพทุนมนุษย์โดยบูรณาการแนวคิดการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ (Human Resource Development: HRD) ร่วมกับการบริหารทรัพยากรมนุษย์เชิงกลยุทธ์ (Strategic Human Resource Management: SHRM) และหลักพุทธจิตวิทยา (Buddhist Psychology) โดยมุ่งเน้นการพัฒนามนุษย์แบบองค์รวมทั้งมิติภายนอก (ทักษะ สมรรถนะ และผลิตภาพ) และมิติภายใน (จิตใจ สติ ปัญญา และความยืดหยุ่นทางจิตใจ) ผ่านกรอบแนวคิดที่เชื่อมโยงหลักธรรมสำคัญ ได้แก่ สติ (Mindfulness) อิทธิบาท 4 พรหมวิหาร 4 และสัปปุริสธรรม 7 เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการปรับตัว การจัดการความเครียด และการเรียนรู้ตลอดชีวิต อันนำไปสู่การพัฒนาทุนมนุษย์อย่างยั่งยืนในบริบทสังคมไทย

เอกสารอ้างอิง

กรมสุขภาพจิต. (2565). รายงานสุขภาพจิตคนไทย พ.ศ. 2565. นนทบุรี : กระทรวงสาธารณสุข.

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2566). รายงานสถานการณ์ทางสังคมของประเทศไทย. กรุงเทพฯ : กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม (ฉบับปรับขยาย). กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก. (ม.ป.ป.). EEC model การพัฒนากำลังคน. สืบค้น 10 มีนาคม 2569, จาก https://www.eeco.or.th

สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2564). รายงานโครงการ Thai MOOC. กรุงเทพฯ : สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษาฯ.

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2566). Thailand digital outlook 2023. กรุงเทพฯ : ETDA.

สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล. (2566). แผนพัฒนารัฐบาลดิจิทัลของประเทศไทย พ.ศ. 2566–2570. กรุงเทพฯ : สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). ผลกระทบของ COVID-19 ต่อการศึกษาไทย. กรุงเทพฯ : สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). สถิติประชากรไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ : สำนักงานสถิติแห่งชาติ.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). รายงานภาวะสังคมไทย. กรุงเทพฯ : สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). สถานการณ์แรงงานและสังคมไทย. กรุงเทพฯ : สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

Gallagher, S., Ganeri, J., & Millière, R. (2024). The self-pattern and Buddhist psychology. Mindfulness. Advance online publication. Retrieved March 3, 2026, from https://link.springer.com/article/10.1007/s12671-023-02118-3

International Labour Organization. (2019). Skills and jobs mismatches in low-and middle-income countries. Geneva, Switzerland: Author.

International Labour Organization. (2022). Mental health at work. Geneva, Switzerland : ILO.

Laurent, L. (2021). Exploring Buddhism as a tool to support well-being. Pastoral Psychology, 70(5), 757–773.

Noe, R. A., Hollenbeck, J. R., Gerhart, B., & Wright, P. M. (2020). Human resource management: Gaining a competitive advantage (11th ed.). New York, NY: McGraw-Hill.

Organisation for Economic Co-operation and Development. (2020). The OECD digital government policy framework. Paris, France : OECD Publishing.

Organisation for Economic Co-operation and Development. (2021). OECD skills outlook 2021: Learning for life. Paris, France : OECD Publishing.

Organisation for Economic Co-operation and Development. (2023). OECD skills outlook 2023: Skills for a resilient future. Paris, France: OECD Publishing.

Senge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. New York, NY : Doubleday.

Swanson, R. A., & Holton, E. F. (2009). Foundations of human resource development (2nd ed.). San Francisco, CA: Berrett-Koehler.

World Bank. (2020). The human capital index 2020 update: Human capital in the time of COVID-19. Washington, DC : WB.

World Bank. (2023). Worldwide governance indicators. Washington, DC : WB. World Economic Forum. (2023). The future of jobs report 2023. Geneva, Switzerland : WEF.

World Health Organization. (2022). World mental health report: Transforming mental health for all. Geneva, Switzerland : WHO.