การบูรณาการพุทธจิตวิทยากับการแนะแนวเพื่อเสริมสร้างความสุขของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

พระปลัดสรวิชญ์ อภิปญฺโญ; พระวชิรรัตนาภรณ์; พระครูปลัดอุทัย พลเทโว

ผู้แต่ง

พระปลัดสรวิชญ์ อภิปญฺโญ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พระวชิรรัตนาภรณ์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พระครูปลัดอุทัย พลเทโว สำนักส่งเสริมพระพุทธศาสนาและบริหารสังคม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

พุทธจิตวิทยา, การแนะแนว, เสริมสร้างความสุข

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาระดับความสุขของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น 2. พัฒนาชุดกิจกรรมการแนะแนวโดยบูรณาการพุทธจิตวิทยา และ 3. ประเมินประสิทธิผลของชุดกิจกรรมต่อความสุขของนักเรียน การวิจัยเป็นแบบกึ่งทดลอง (Quasi-experimental research) ใช้รูปแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อน–หลัง และติดตามผลหลังการทดลอง 1 สัปดาห์ กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นจากโรงเรียนอนุบาลวังม่วง จังหวัดสระบุรี จำนวน 30 คน ได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัย ได้แก่ ชุดกิจกรรมการแนะแนวเชิงพุทธและแบบสอบถามความสุข (IOC = 0.93, Cronbach’s alpha = 0.87) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าทีแบบกลุ่มสัมพันธ์ (Paired samples t-test)

ผลการวิจัยพบว่า 1. ก่อนเข้าร่วมกิจกรรม นักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นมีระดับความสุขโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง ( $\bar{x}$ = 3.28) โดยเรียงลำดับจากน้อยไปมาก ได้แก่ ด้านความพึงพอใจในชีวิต ( $\bar{x}$ = 2.90) ด้านการจัดการอารมณ์ ( $\bar{x}$ = 3.47) ด้านความสัมพันธ์และความเมตตา ( $\bar{x}$ = 3.33) และด้านสติและการอยู่กับปัจจุบัน ( $\bar{x}$ = 3.43) ตามลำดับ 2. ชุดกิจกรรมการแนะแนวเชิงพุทธมีความเหมาะสมมากที่สุด โดยได้ผ่านการตรวจสอบความเหมาะสมจากผู้เชี่ยวชาญมีค่าดัชนีความสอดคล้องเท่ากับ 0.93 ประกอบด้วย 8 ชุดกิจกรรม คือ 1. สุขแท้หรือสุขเทียม 2. ตื่นรู้ด้วยลมหายใจ 3. รู้ทันอารมณ์ 4. ฝึกสติในชีวิตประจำวัน 5. ส่งใจให้กันและกัน 6. พลังแห่งการเชื่อมโยง 7. มองโลกในแง่บวก และ 8. สร้างสุขด้วยปัญญา 3. หลังการเข้าร่วมกิจกรรม พบว่า นักเรียนมีระดับความสุขโดยภาพรวมเพิ่มมากขึ้น ( $\bar{x}$ = 4.00) และยังพบว่าทุกด้านเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 นอกจากนี้ จากการติดตามผล 1 สัปดาห์ พบว่า นักเรียนมีระดับความสุขสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

เอกสารอ้างอิง

กรมสุขภาพจิต. (2566). รายงานสถานการณ์สุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นไทย. กรุงเทพฯ : กระทรวงสาธารณสุข.

พระมหาบุญช่วย และคณะ. (2564). การใช้โยนิโสมนสิการในการพัฒนาทักษะการคิดของนักเรียน. วารสารพุทธจิตวิทยา, 15(1), 23–38.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2565). รายงานภาวะสังคมไทยและคุณภาพชีวิตประชากร. กรุงเทพฯ : กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.

สุทธิรักษ์ และคณะ. (2565). การพัฒนากิจกรรมแนะแนวโดยใช้สติและเมตตาเพื่อเสริมสร้างความฉลาดทางอารมณ์ของนักเรียน. วารสารจิตวิทยาการศึกษา, 19(2), 45-60.

Casas, F., González-Carrasco, M., & Malo, S. (2020). The well-being of children and adolescents: A longitudinal perspective. Child Indicators Research, 13(2), 493–512.

Durlak, J. A., Weissberg, R. P., Dymnicki, A. B., Taylor, R. D., & Schellinger, K. B. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis. Child Development, 82(1), 405–432.

Goleman, D., & Davidson, R. J. (2017). Altered traits: Science reveals how meditation changes your mind, brain, and body. Avery.

Goldbeck, L., Schmitz, T. G., Besier, T., Herschbach, P., & Henrich, G. (2007). Life satisfaction decreases during adolescence. Quality of Life Research, 16(6), 969–979.

Huebner, E. S., Gilman, R., & Suldo, S. M. (2014). Life satisfaction and school satisfaction in adolescence. Social Indicators Research, 66(1–2), 119–140.

Kabat-Zinn, J. (2015). Mindfulness. Hachette Books.

Kuyken, W., Weare, K., Ukoumunne, O. C., et al. (2013). Effectiveness of mindfulness training in schools. British Journal of Psychiatry, 203(2), 126–131.

Main, K., & Pendergast, D. (2017). Children’s and adolescents’ subjective well-being. Australian Educational Researcher, 44(2), 151–168.

OECD. (2022). PISA 2022 results. OECD Publishing.

Pikó, B. F. (2023). Adolescent mental health and well-being: A global perspective. Current Psychology, 42, 1123–1135.

Roeser, R. W., Skinner, E., Beers, J., & Jennings, P. A. (2020). Mindfulness training and teachers’ professional development. Mindfulness, 11, 1–14.

Steinberg, L. (2021). Adolescence (12th ed.). McGraw-Hill.

Twenge, J. M., Martin, G. N., & Spitzberg, B. H. (2018). Trends in adolescents’ media use and mental health. Journal of Adolescence, 67, 1–10.

Weare, K., & Nind, M. (2011). Mental health promotion and problem prevention in schools. Health Promotion International, 26(Suppl. 1), i29–i69.

Zenner, C., Herrnleben-Kurz, S., & Walach, H. (2014). Mindfulness-based interventions in schools: A systematic review. Frontiers in Psychology, 5, 603.