ภาพลักษณ์ “สามีแห่งชาติ” ในอุดมคติของแฟนดอม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาภาพลักษณ์ของบุคคลที่ได้รับการนิยามว่าเป็น
“สามีแห่งชาติ” ในบริบทของแฟนดอม 2) วิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการสร้างภาพลักษณ์ผ่านสื่อสังคมออนไลน์ และ 3) สังเคราะห์คุณสมบัติในอุดมคติของ “สามีแห่งชาติ” ในสังคมไทยร่วมสมัย การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากข้อความและโพสต์ในทวิตเตอร์ที่มีคำสำคัญ “#สามีแห่งชาติ”ระหว่าง พ.ศ. 2556–2568 คัดเลือกแบบเจาะจง จำนวน 78 ข้อความ วิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพร่วมกับการวิเคราะห์เชิงธีม ตรวจสอบความน่าเชื่อถือของธีมและข้อมูลแบบสามเส้าโดยผู้วิเคราะห์ และใช้ความถี่และร้อยละเพื่ออธิบายแนวโน้มข้อมูล
ผลการวิจัยพบว่า ภาพลักษณ์ “สามีแห่งชาติ” ประกอบสร้างผ่านปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคล สื่อ และแฟนดอม โดยจำแนกคุณสมบัติได้ 5 ด้าน ได้แก่ ลักษณะภายนอก (ร้อยละ 51.28) บุคลิกภาพ
จากบทบาทการแสดง (ร้อยละ 21.79) ลักษณะนิสัยและวิถีชีวิต (ร้อยละ 12.82) การแสดงออกและเสน่ห์เฉพาะตัว (ร้อยละ 7.69) และความสามารถและผลงาน (ร้อยละ 6.41) ปัจจัยที่ส่งผลต่อการสร้างภาพลักษณ์ประกอบด้วยบทบาทของสื่อสังคมออนไลน์ในการเผยแพร่และผลิตซ้ำภาพลักษณ์ การมีส่วนร่วมของแฟนดอมในการตีความ ยอมรับ และสร้างความชอบธรรมแก่บุคคลสาธารณะ และบริบททางสังคมและเพศภาวะที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงอุดมคติ ผลการสังเคราะห์ชี้ว่า “สามีแห่งชาติ”
มิได้จำกัดอยู่ที่รูปลักษณ์หรือความเป็นชายแบบดั้งเดิม แต่ให้คุณค่ากับความอบอุ่น ความเข้าใจ
การดูแลเอาใจใส่ และความสามารถ โดยสามารถขยายสู่บุคคลที่มีคุณลักษณะสอดคล้องกับอุดมคติ
ของสังคมโดยไม่จำกัดเพศ ทั้งยังสะท้อนบทบาทของแฟนดอมในการประกอบสร้างและขับเคลื่อนภาพลักษณ์ ตลอดจนการเปลี่ยนแปลงค่านิยมด้านเพศและความสัมพันธ์ในสังคมไทยร่วมสมัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กนกวรรณ ปิ่นสิรานนท์ และอดิพล เอื้อจรัสพันธุ์. (2564). มอง “แฟนคลับ” ผ่านงานวิจัยในประเทศไทย. วารสารวิชาการนวัตกรรมสื่อสารสังคม, 9(1), 22–31. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jcosci/article/view/249764/169025
กาญจนา แก้วเทพ. (2544). ศาสตร์แห่งสื่อและวัฒนธรรมศึกษา. เอดิสันเพรสโปรดักส์.
ชวรินทร์ คำมาเขียว, วรวรรธน์ ศรียาภัย, บุญยงค์ เกศเทศ และจารุวรรณ เบญจาทิกุล. (2564). นัยยะแอบแฝงการประกอบสร้างตัวละคร “พระราม”เรื่องรามเกียรติ์ฉบับรัชกาลที่ 1. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 7(2), 63–80. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/human/article/view/255307/171773
ดิษยทรรศน์ ศรีบุญเรือง และสุทธภา อินทรศิลป์. (2562). ภาพความเป็นชายจากการสร้างต้วละครเอกฝ่ายชายในนวนิยายเรื่องบุพเพสันนิวาส ของรอมแพง. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 6(1), 431–445. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jg-mcukk/article/view/243689/165319
ภัสร์วริญญ์ เอี่ยมสะอาด และวิไลศักดิ์ กิ่งคํา. (2564). “ผัวเมีย”: ความหลากหลายทางความหมาย, วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 8(3), 337-348. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/EDMCU/article/view/248924/170899
รัศมิ์รวี หมั่นประพฤติ และธรรญธร ปัญญโสภณ. (2562). การสื่อสารบุคลิกภาพและแนวทางแก้ไขภาพลักษณ์ของศิลปินดาราต่อสื่อมวลชนในภาวะวิกฤต. วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 14(1), 185–193. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/vrurdihsjournal/article/view/207445/148407
อภิญญา เฟื่องฟูสกุล. (2546). อัตลักษณ์: การทบทวนทฤษฎีและกรอบแนวคิด. คณะกรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ สาขาสังคมวิทยา สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.
Berger, P. L., & Luckmann, T. (1966). The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. Doubleday.
Booth, P. (2010). Digital fandom: New media studies. Peter Lang.
Boulding, K. E. (1956). The image: Knowledge in life and society. University of Michigan Press.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge.
Connell, R. W. (2005). Masculinities (2nd ed.). University of California Press.
Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Anchor Books.
Jenkins, H. (1992). Textual poachers: Television fans and participatory culture. Routledge.
Jenkins, H., Ford, S., & Green, J. (2013). Spreadable media: Creating value and meaning in a networked culture. New York University Press.
Malterud, K., Siersma, V. D., & Guassora, A. D. (2016). Sample size in qualitative interview studies: Guided by information power. Qualitative Health Research, 26(13), 1753–1760. https://doi.org/10.1177/1049732315617444
McQuail, D. (2010). McQuail’s mass communication theory (6th ed.). Sage Publications.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). SAGE Publications.