การพัฒนากลไกการเงินมุสลิมด้วยระบบซะกาตเพื่อสร้างนวัตกรรมสังคม และขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาหลักการ แนวคิด และบทบาทของซะกาตในฐานะกลไกการเงินเพื่อสังคมตามหลักอิสลาม 2) วิเคราะห์ปัญหาและข้อจำกัดของระบบการจัดเก็บและจัดสรรซะกาต และ 3) เสนอรูปแบบกลไกการเงินมุสลิมด้วยระบบซะกาตที่สามารถเชื่อมโยงการคุ้มครองทางสังคม การสร้างนวัตกรรมสังคม การยกระดับศักยภาพทางเศรษฐกิจ และการพัฒนาที่ยั่งยืน ระเบียบวิธีวิจัยใช้การวิจัยเอกสารและการสังเคราะห์เชิงแนวคิด ข้อมูลปฐมภูมิทางศาสนา ได้แก่ อัลกุรอาน อัลหะดีษ และตำราฟิกฮ์ ข้อมูลทุติยภูมิ ประกอบด้วยเอกสารวิชาการ รายงานองค์การระหว่างประเทศ และกรณีศึกษาการบริหารซะกาตต่างประเทศ ผู้วิจัยวิเคราะห์เนื้อหา 5 ประเด็น และตรวจสอบข้อมูลด้วยวิธีสามเส้าเชิงเอกสาร ผลการวิจัยพบว่า 1) ซะกาตเป็นกลไกกระจายความมั่งคั่งตามศาสนบัญญัติภาคบังคับที่โอนทรัพยากรสู่ผู้มีสิทธิรับ 8 กลุ่ม เพื่อสร้างสมดุลทางเศรษฐกิจและการพึ่งพาตนเอง 2) ปัญหาสำคัญ ประกอบด้วย การขาดฐานข้อมูลผู้จ่ายและผู้รับที่เชื่อมโยงกัน การพึ่งพาเอกสาร ความไม่โปร่งใส และการขาดแคลนทรัพยากรบริหารจัดการ ซึ่งจำกัดบทบาทการแก้ปัญหาความยากจนเพียงระดับการบรรเทาความเดือดร้อนเฉพาะหน้า 3) ผู้วิจัยนำเสนอองค์ความรู้ใหม่ คือ รูปแบบนวัตกรรมสังคมซะกาตและการพัฒนาที่ยั่งยืน (Z-SISD Model) ประกอบด้วย 5 กลไก ได้แก่ การระดมทรัพยากร ธรรมาภิบาลดิจิทัล การจัดสรรตามความจำเป็น การสร้างพลังอำนาจ และการประเมินผลกระทบทางสังคม นวัตกรรมสังคมที่สังเคราะห์ขึ้นครอบคลุม 5 มิติ ได้แก่ มิติข้อมูลผ่านฐานข้อมูลผู้จ่ายและผู้รับ มิติการเงินผ่านการเชื่อมโยงไมโครไฟแนนซ์อิสลาม มิติอาชีพผ่านการเปลี่ยนเงินสงเคราะห์เป็นทุนผู้ประกอบการ มิติกำกับดูแลผ่านการเปิดเผยข้อมูลดิจิทัล และมิติเครือข่ายความร่วมมือพหุภาคีเพื่อสร้างระบบนิเวศทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). (2565). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 139 ตอนพิเศษ 285 ง หน้า 1-143 (1 พฤศจิกายน 2565).
Ahmed, H. et al. (2015). On the sustainable development goals and the role of Islamic finance. USA: The World Bank.
Ascarya, A. (2021). The role of Islamic social finance during Covid-19 pandemic in Indonesia’s economic recovery. International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, 15(2), 386-405.
Dahlan, O. P. & Asetya, D. R. (2026). Islamic social finance and socioeconomic development: A systematic literature review. Journal of Islamic Economic Insights, 2(1), 1-14.
Hasan, H. A. (2026). Comparative analysis of transparency in conventional and blockchain zakat management. PILAR, 16(2), 249-266.
Ikhyanuddin, I. et al. (2026). Integrating Islamic social finance (zakat, waqf, sadaqah) with the Sustainable Development Goals (SDGs) in developing nations. Journal Islamic Economic Minangkabau, 4(1), 41-52.
Muliadi, M. et al. (2026). The role of Islamic social finance in supporting the achievement of Sustainable Development Goals: A literature review. International Conference On Zakat Proceeding, 3(1), 380-389.
Oktaviani, S. (2025). Implementation of Digitalization in Zakat Management: Transparency, Service Effectiveness, and Digital Literacy Challenges. Jurnal Manajemen Dakwah (J-MD), 6(2), 156-164.
Rosman, R. et al. (2022). Islamic social finance and sustainable development goals: issues and challenges. Journal of Islamic Finance, 11(2), 56-67.
Sari, R. K. et al. (2025). Islamic Social Finance and SDG 7: A Comprehensive Framework for Sustainable Energy Access. Valid Jurnal Ilmiah, 22(2), 153-162.
Syukrawati, S. et al. (2025). Digitalization of zakat management for enhanced transparency and poverty alleviation: A case study of BAZNAS Indonesia. Sharia Oikonomia Law Journal, 3(4), 452-467.
Zulfikri, Z. et al. (2021). Proposing Blockchain Technology Based Zakat Management Model to Enhance Muzakki’s Trust in Zakat Agencies: A Conceptual Study. Journal of Accounting Research, Organization and Economics, 4(2), 153-163.