การพัฒนาภาวะผู้นำนักเรียนเชิงระบบเพื่อการยกระดับคุณภาพผู้เรียน: กรอบแนวคิดเชิงวิชาการสำหรับสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครศรีธรรมราช
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การพัฒนาภาวะผู้นำนักเรียนเป็นแนวทางสำคัญในการยกระดับคุณภาพผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์การตัดสินใจการสื่อสารการทำงานร่วมกับผู้อื่นและความรับผิดชอบต่อสังคม การดำเนินงานของสถานศึกษาส่วนใหญ่เป็นกิจกรรมหรือโครงการเฉพาะด้านขาดการเชื่อมโยงกับนโยบาย หลักสูตรการจัดการเรียนรู้ระบบสนับสนุนและการประเมินผลอย่างเป็นระบบ บทความวิชาการมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับการพัฒนาภาวะผู้นำนักเรียนการพัฒนาเชิงระบบและการยกระดับคุณภาพผู้เรียน 2) นำเสนอกรอบแนวคิดเชิงวิชาการสำหรับสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครศรีธรรมราช โดยศึกษาและสังเคราะห์เชิงเนื้อหาจากหนังสือ ตำราวิชาการ บทความวิจัย งานวิจัยและเอกสารเชิงนโยบายทั้งในประเทศและต่างประเทศ การสังเคราะห์ พบว่า การพัฒนาภาวะผู้นำนักเรียนควรมีลักษณะเป็นการพัฒนาเชิงระบบบนฐานสถานศึกษาพัฒนาผู้เรียนอย่างเป็นองค์รวมผ่านการมีส่วนร่วมการลงมือปฏิบัติการตัดสินใจความรับผิดชอบและการสะท้อนผลจากประสบการณ์จริง นำไปสู่ SSSLE Framework (Systemic School-Based Student Leadership Evaluation Framework) ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบที่สัมพันธ์กัน ได้แก่ 1) ปัจจัยพื้นฐานของระบบ 2) กระบวนการ พัฒนาภาวะผู้นำนักเรียน 3) ระบบสนับสนุน 4) ผลลัพธ์ด้านผู้เรียน และ 5) การประเมินผลและการพัฒนาอย่างต่อเนื่องโดยใช้ข้อมูลย้อนกลับเพื่อปรับปรุงทุกองค์ประกอบของระบบ ข้อเสนอจากการสังเคราะห์ คือ สถานศึกษาควรกำหนด การพัฒนาภาวะผู้นำนักเรียนเป็นพันธกิจร่วมบูรณาการไว้ในแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาหลักสูตรการจัดการเรียนรู้และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนพร้อมพัฒนาครูระบบสนับสนุนตัวชี้วัดและการประเมินตามสภาพจริง คุณค่าใหม่ของกรอบแนวคิดนี้ คือ การเปลี่ยนการพัฒนาภาวะผู้นำนักเรียนจากกิจกรรมที่แยกส่วนไปสู่ระบบการพัฒนาที่เชื่อมโยงต่อเนื่องและใช้การประเมินเป็นกลไกในการปรับปรุงคุณภาพผู้เรียน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ทิศนา แขมมณี. (2563). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครศรีธรรมราช. (2566). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566 - 2570. นครศรีธรรมราช: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครศรีธรรมราช.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2567). นโยบายและจุดเน้นการพัฒนาคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐาน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 - 2568. เรียกใช้เมื่อ 16 มิถุนายน 2569 จาก https://shorturl.asia/TqRL1
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). มาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2561. กรุงเทพมหานคร: บริษัท 21 เซ็นจูรี่ จำกัด.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). แนวทางการพัฒนาสมรรถนะหลักของผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่หลักสูตรฐานสมรรถนะ. กรุงเทพมหานคร: บริษัท พริกหวานกราฟฟิคจำกัด.
Darling-Hammond, L. et al. (2020). Implications for educational practice of the science of learning and development. Applied Developmental Science, 24(2), 97-140.
Fullan, M. (2020). Leading in a Culture of Change. San Francisco: Jossey-Bass.
Shaked, H. & Schechter, C. (2020). Systems thinking leadership: New explorations for school improvement. Management in Education, 34(3), 107-114.
UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: a new social contract for education. Paris: UNESCO.
Wright, E. et al. (2025). Developing the next generation of leaders: a global study of student leadership. Educational Studies, 51(3), 1-21.
