การพัฒนาระบบงานด้านการปรับเป็นพินัย เพื่อยกระดับธรรมาภิบาลของกระบวนการยุติธรรมไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจความรู้และความเข้าใจของเจ้าหน้าที่ตำรวจและประชาชนเกี่ยวกับการบังคับใช้พระราชบัญญัติว่าด้วยการปรับเป็นพินัย พ.ศ. 2565 วิเคราะห์ปัญหา อุปสรรค และแนวทางการปฏิบัติงาน จัดทำคู่มือสำหรับเจ้าหน้าที่ตำรวจ และพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อสนับสนุนกระบวนการปรับเป็นพินัย เป็นการวิจัยและพัฒนา เก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 36 คน เก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากเจ้าหน้าที่ตำรวจ 2,245 นาย และประชาชน 623 คน ผลการวิจัยพบว่า เจ้าหน้าที่ตำรวจมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการกระทำความผิดที่สามารถใช้มาตรการปรับเป็นพินัยได้ คิดเป็นร้อยละ 95.50 ขณะที่ประชาชนเข้าใจว่าการชำระค่าปรับทำให้คดียุติ คิดเป็นร้อยละ 93.26 แต่มีความเข้าใจเกี่ยวกับการขอลดหรือขอผ่อนชำระค่าปรับเพียงร้อยละ 48.96 ทั้งนี้ เจ้าหน้าที่ตำรวจเห็นว่ากฎหมายช่วยลดภาระคดีอาญาและคดีที่เข้าสู่ศาลได้ในระดับน้อย ( = 2.59, S.D. = 0.92) ประชาชนเห็นว่าควรประชาสัมพันธ์กฎหมายอย่างทั่วถึง (
= 3.64, S.D. = 0.56) และเห็นควรนำระบบอิเล็กทรอนิกส์มาใช้ (
= 3.44, S.D. = 0.61) ด้านปัญหาสำคัญของการดำเนินงาน ได้แก่ ความซับซ้อนและความล่าช้าของขั้นตอน ความแตกต่างในการตีความกฎหมายและการใช้ดุลพินิจ ข้อจำกัดด้านการเชื่อมโยงระบบข้อมูลระหว่างหน่วยงาน ข้อค้นพบดังกล่าวนำมาสู่การพัฒนาคู่มือแนวทางการปฏิบัติงานสำหรับเจ้าหน้าที่ตำรวจ ครอบคลุมหลักกฎหมาย แนวปฏิบัติ อำนาจหน้าที่ การจัดทำสำนวน ตัวอย่างคดี และแบบฟอร์มมาตรฐาน พร้อมกับการพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัล โดยบูรณาการปัญญาประดิษฐ์สนับสนุนการวิเคราะห์ข้อมูลและกำหนดค่าปรับ ผลการประเมิน พบว่า มีความพึงพอใจต่อแพลตฟอร์มมากที่สุด (
= 4.43, S.D. = 0.62) และระบบมีประโยชน์มากที่สุดเช่นกัน (
= 4.48, S.D. = 0.61)
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
พระราชบัญญัติว่าด้วยการปรับเป็นพินัย พ.ศ. 2565. (2565). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 139 ตอนที่ 66 ก หน้า 22-37 (25 ตุลาคม 2565).
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2566). คู่มือการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ของรัฐตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการปรับเป็นพินัย พ.ศ. 2565. เรียกใช้เมื่อ 15 พฤษภาคม 2568 จาก https://multi.dopa.go.th/legal/news/cate1/view233
International Organization for Standardization. (2023). ISO/IEC 25010:2023 Systems and software engineering Systems and software Quality Requirements and Evaluation (SQuaRE) Product quality model. Retrieved November 30, 2025, from https://shorturl.asia/jlrd1d
Janssen, M. et al. (2012). Benefits, Adoption Barriers and Myths of Open Data and Open Government. Information Systems Management, 29(4), 258-268.
Johnston, M. (2006). Good Governance: Rule of Law, Transparency, and Accountability. United Nations Public Administration Network, 1(32), 1-32.
Lipsky, M. (2010). Street-Level Bureaucracy Dilemmas of the Individual in Public Services. New York: Russell Sage Foundation.
OECD. (2018). OECD Regulatory Enforcement and Inspections Toolkit. Paris: OECD Publishing.
OECD. (2024). Recommendation of the Council on Artificial Intelligence. Paris: OECD Publishing.
OECD. (2025). Regulatory reform in Thailand: Reinforcing an effective regulatory environment. Paris: OECD Publishing.
Robinson, P. H. & Darley, J. M. (2004). Does Criminal Law Deter? A Behavioural Science Investigation. Oxford Journal of Legal Studies, 24(2), 173-205.
Sunstein, C. R. (2015). Choosing Not to Choose Understanding the Value of Choice. New York: Oxford University Press.
The World Justice Project. (2025). The Rule of Law in Thailand - Key Findings from the WJP GPP 2025. Washington, D.C.: The World Justice Project.
United States Environmental Protection Agency. (2007). Guidance for preparing standard operating procedures (SOPs): EPA QA/G-6. Retrieved November 24, 2025, from https://shorturl.asia/bbcopn