การศึกษาองค์ประกอบสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ของครูในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

Main Article Content

ศิริพงษ์ ทักษิณวิโรจน์
วาโร เพ็งสวัสดิ์
วัลนิกา ฉลากบาง

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงพรรณนาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาและวิเคราะห์องค์ประกอบของสมรรถนะการจัด การเรียนรู้เชิงรุกของครูในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน และ 2) เพื่อตรวจสอบความถูกต้องและความเหมาะสมขององค์ประกอบดังกล่าวโดยผู้ทรงคุณวุฒิ วิธีดำเนินการวิจัยในครั้งนี้แบ่งออกเป็น 2 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 การศึกษาและสังเคราะห์เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวกับองค์ประกอบของสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู จากนักวิชาการและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง จำนวน 10 แหล่งข้อมูล ขั้นตอนที่ 2 การประเมินความถูกต้องและความเหมาะสมของรูปแบบองค์ประกอบสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยผ่านกระบวนการพิจารณาตรวจสอบและให้ข้อเสนอแนะจากผู้ทรงคุณวุฒิที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน
จำนวน 5 คน ซึ่งได้มาโดยวิธีการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลสำหรับการวิจัยครั้งนี้ ประกอบด้วย แบบสังเคราะห์เอกสาร และแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า ผลการศึกษาในขั้นตอนที่ 1 องค์ประกอบของสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) การออกแบบการเรียนรู้ 2) การจัดกิจกรรมที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ 3) การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ และ 4) การใช้และพัฒนาสื่อ นวัตกรรม และเทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ ผลการศึกษาในขั้นตอนที่ 2 ผลการประเมินรูปแบบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า องค์ประกอบของสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูมีความเหมาะสมในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (equation = 4.87, S.D. = 0.26) นอกจากนี้ ยังพบว่า องค์ประกอบดังกล่าวมีความถูกต้องของรูปแบบในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุดเช่นกัน (equation = 4.74, S.D. = 0.30)

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ทักษิณวิโรจน์ ศ., เพ็งสวัสดิ์ ว., & ฉลากบาง ว. (2026). การศึกษาองค์ประกอบสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ของครูในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 13(10), 154–165. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/304087
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กนกวรรณ ฉัตรแก้ว. (2562). การจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคประเทศไทย 4.0 ของครูผู้สอนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น. ใน ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน. มหาวิทยาลัยรังสิต.

ญาณิฐา ราชคม และคณะ. (2566). การพัฒนาหลักสูตรเสริมสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกโดยใช้กระบวนการวิจัยปฏิบัติการร่วมกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพสำหรับครูระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. ใน ดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน. มหาวิทยาลัยนเรศวร.

นนทลี พรธาดาวิทย์. (2560). การพัฒนาการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในวิชาการจัดการเรียน. วารสารวิจัย มทร. กรุงเทพมหานคร, 11(1), 85-94.

นันทพร วงศ์อิสยาห์ และคณะ. (2566). แนวทางการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ของครูโรงเรียนเชียงแสนวิทยาคม. วารสารครุศาสตร์ ราชภัฏเชียงใหม่, 2(3), 69-84.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น.

เพชรจันทร์ ภูทะวัง และสุวัฒน์ จุลสุวรรณ์. (2566). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูโรงเรียน ประถมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 12(4), 282-296.

ยุภาลัย มะลิซ้อน และกาญจน์ เรืองมนตรี. (2563). การพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 2. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 7(8), 230-243.

วาโร เพ็งสวัสดิ์. (2551). วิธีวิทยาการวิจัย. กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น.

ศักดิ์นรินทร์ นิลรัตน์ศิริกุล. (2563). การพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก: กรณีศึกษาสหวิทยาเขตสตึก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 32. ใน การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารและพัฒนาการศึกษา. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพมหานคร: บริษัท พริกหวานกราฟฟิค จำกัด.

Ankunda G. et al. (2025). Strengthening Teacher Competence for Inclusive Active Learning in Pre-Primary Schools: Evidence from Kabale District, Uganda. East African Journal of Education Studies, 8(2), 50-69.

OECD. (2023). PISA 2022 Results The State of Learning and Equity in Education. Retrieved June 25, 2025, from https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2022-results-volume-i_53f23881-en.html

Yang, X. et al. (2022). Breaking the hard-to-abate bottleneck in China’s path to carbon neutrality with clean hydrogen. nature energy, 7, 955-965. https://doi.org/10.1038/s41560-022-01114-6

Žižanović, S. (2025). Determinants of Active Learning from the Perspective of Students and Teachers in Croatia. Institute of Education Sciences, 9(3), 291-311.