การพัฒนาแผ่นอัดเส้นใยมะพร้าวเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มจากวัสดุเหลือใช้ ตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน กรณีศึกษาชุมชนเกษตรกรสวนมะพร้าว ตำบลสามควายเผือก อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวทางการเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือใช้จากมะพร้าว 2) พัฒนาแผ่นอัดจากวัสดุเหลือใช้มะพร้าว และ 3) ถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตแผ่นอัดจากวัสดุเหลือใช้มะพร้าวสู่ชุมชน เป็นวิจัยเชิงคุณภาพร่วมกับการวิจัยและพัฒนา กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 11 คน และกลุ่มผู้เข้าร่วมกิจกรรมถ่ายทอดเทคโนโลยี จำนวน 30 คน ใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสอบถามปลายเปิด แบบประเมินความพึงพอใจ และการทดสอบสมบัติทางกายภาพ ผลการวิจัยพบว่า แนวทางการเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือใช้จากมะพร้าว ควรมุ่งพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่มจากเส้นใยมะพร้าวและกะลามะพร้าว เช่น แผ่นอัด แผ่นฉนวน วัสดุตกแต่ง และบรรจุภัณฑ์กันกระแทก ในการพัฒนาแผ่นอัดจากวัสดุเหลือใช้มะพร้าว พบว่า สูตรเส้นใยมะพร้าว 100% ใช้สารประสาน CMC อัดร้อนที่อุณหภูมิ 130° เป็นเวลา 40 นาที ให้ผลเหมาะสมที่สุดด้านผิวสัมผัส ความแข็งแรง และการคงรูป มีค่าความชื้นเฉลี่ย 11.26% ความหนาแน่นหลังอบเฉลี่ย 407.50 kg/m³ ค่าความต้านแรงดัด (MOR) เฉลี่ย 17.92 MPa และมอดูลัสยืดหยุ่น (MOE) เฉลี่ย 2,130.00 MPa ส่วนสูตรเส้นใยมะพร้าว 50% ผสมขุยมะพร้าว 50% มีความชื้นเฉลี่ย 12.60% ความหนาแน่นหลังอบเฉลี่ย 421.67 kg/m³ ค่า MOR เฉลี่ย 15.15 MPa และค่า MOE เฉลี่ย 1,975.00 MPa ซึ่งในภาพรวม
ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน มอก. ทั้งสองสูตร เมื่อเปรียบเทียบ พบว่า แผ่นอัดเส้นใย 100% มีสมบัติเชิงกลที่แข็งแรงและคงรูปได้ดีกว่า เหมาะสำหรับพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์แผ่นรองภาชนะหรือแผ่นตกแต่งภายใน ส่วนสูตรผสมขุยมะพร้าวมีความเปราะบาง เหมาะกับงานที่ไม่ต้องรับแรงมาก ผลการถ่ายทอดเทคโนโลยี พบว่า ตัวแทนชุมชนมีความพึงพอใจต่อกิจกรรมโดยรวมอยู่ในระดับมาก
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมพัฒนาที่ดิน. (2566). เขตการใช้ที่ดินพืชเศรษฐกิจมะพร้าว ปี 2566. กรุงเทพมหานคร: กองนโยบายและแผนการใช้ที่ดิน
กรมส่งเสริมการเกษตร. (2566). แปลงใหญ่มะพร้าวบางคนทีนำวัสดุจากมะพร้าวแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์สร้างรายได้. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ครรชิต กําลังกล้า. (2567). แนวทางการเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือทิ้งจากกาบกล้วยหอมทองสู่แผ่นใยไม้อัด สำหรับงานออกแบบผลิตภัณฑ์. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(2), 247-260.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น.
วรพงค์ บุญช่วยแทน และคณะ. (2566). การศึกษากระบวนการอัดขึ้นรูปและสมบัติทางกลของภาชนะบรรจุอาหารจากเส้นใยเปลือกมะพร้าว. วารสารวิชชา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, 42(2), 16-31.
สำนักงานจังหวัดนครปฐม. (2567). แผนพัฒนาจังหวัดนครปฐม (พ.ศ. 2566 - 2570) ฉบับทบทวน ปี พ.ศ. 2569. นครปฐม: กลุ่มงานยุทธศาสตร์และข้อมูลเพื่อการพัฒนาจังหวัด.
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า. (2568). โอกาสและศักยภาพการค้าของมะพร้าวผลแก่ไทย. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงพาณิชย์.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2565). สศก. เปิดผลศึกษาการวิเคราะห์เชิงเศรษฐกิจด้วยวัสดุเหลือใช้จากมะพร้าวอ่อนมาใช้ในอุตสาหกรรมต่อเนื่อง-พลังงานทางเลือก ตามแนวทาง BCG Model. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 10. (2568). รายงานผลการสำรวจเนื้อที่ยืนต้นมะพร้าวน้ำหอม ปี 2568 จังหวัดนครปฐม โดยใช้เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ. ราชบุรี: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
Ahirwar, M. et al. (2024). Eco-sustainability with plant-based natural fibers. International Journal of Plant and Environment, 10(03), 25-35. https://doi.org/10.18811/ijpen.v10i03.03
Anyanwu, L. et al. (2025). The circular economy and waste reduction: Zero waste movement implementation and product lifecycle extension through recycling innovation and industrial symbiosis. Preprint. Retrieved September 28, 2026, from https://shorturl.asia/6Wadl
Atapattu, A. J. et al. (2024). Upcycling Coconut husk by-products: Transitioning from traditional applications to emerging high-value usages. Singapore: Springer Nature.
Bawono, N. M. H. et al. (2025). Study of application of coconut coir fiber-based wood-based panels: A literature review. Composites Part C: Open Access.
Doe, B. et al. (2023). Towards circular economy and local economic development in Ghana: Insights from the coconut waste value chain. Circular Economy and Sustainability, 3(1), 347-372. https://doi.org/10.1007/s43615-022-00182-w
Gill, A. et al. (2026). Coconut byproducts-based extrudates: Development and characterization. Cambridge: Academic Press.
Gonçalves, D. et al. (2021). Non-formaldehyde, bio-based adhesives for use in wood-based panel manufacturing industry-A review. Polymers, 13(23), 4086. https://doi.org/10.3390/polym13234086
Hasan, K. F. et al. (2021). A state-of-the-art review on coir fiber-reinforced biocomposites. Rsc Advances, 11(18), 10548-10571. https://doi.org/10.1039/d1ra00231g
Hoang, T.D. et al. (2024). Valorization of agriculture residues into value-added products: A comprehensive review of recent studies. The Chemical Record, 24(8), e202300333. https://doi.org/10.1002/tcr.202300333
Ighalo, J. O. et al. (2023). Biochar from coconut residues: an overview of production, properties, and applications. Industrial Crops and Products, 204, 117300. https://doi.org/10.1016/j.indcrop.2023.117300
Islam, M. Z. et al. (2022). Green composites from natural fibers and biopolymers: A review on processing, properties, and applications. Journal of Reinforced Plastics and Composites, 41(13-14), 526-557. https://doi.org/10.1177/07316844211058708
Johnson, V. B. et al. (2024). The future of coconut as an economic crop worldwide. London: GB. CABI.
Kandpal, V. et al. (2024). Circular economy principles: Shifting towards sustainable prosperity. Cham: Springer Nature Switzerland.
Kaur, H. et al. (2026). Agro-Waste-Based Cushioning Material for Sustainable Protective Packaging: A Comprehensive Review. Journal of Packaging Technology and Research, 10(2026), 1-17. https://link.springer.com/article/10.1007/s41783-025-00198-1
Martinelli, F. R. B. et al. (2023). A review of the use of coconut fiber in cement composites. Polymers, 15(5), 1309. https://doi.org/10.3390/polym15051309
Ncube, A. et al. (2023). Circular economy and green chemistry: the need for radical innovative approaches in the design for new products. Energies, 16(4),1752. https://doi.org/10.3390/en16041752
Nissar, M. et al. (2025). Coconut coir fiber composites for sustainable architecture: A comprehensive review of properties, processing, and applications. Journal of Composites Science, 9(10), 516. https://doi.org/10.3390/jcs9100516
Nunes, L. A. et al. (2020). Waste green coconut shells: Diagnosis of the disposal and applications for use in other products. Journal of Cleaner Production, 255(2020), 120169. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.120169
Obeng, G. Y. et al. (2020). Coconut wastes as bioresource for sustainable energy: Quantifying wastes, calorific values and emissions in Ghana. Energies, 13(9), 2178. https://doi.org/10.3390/en13092178
Pandey, A. K. et al. (2025). Transforming agri-food waste: Innovative pathways toward a zero-waste circular economy. Food Chemistry: X, 28(2025), 102604. https://doi.org/10.1016/j.fochx. 2025.102604
Priya, K. et al. (2025). Transforming agricultural residues to value-added products: Waste to wealth. Academic Press, 6(2025), 69-85. https://doi.org/10.1016/B978-0-443-23679-2.00006-9
Samir, A. et al. (2022). Recent advances in biodegradable polymers for sustainable applications. Npj Materials Degradation, 6(1), 68. https://doi.org/10.1038/s41529-022-00277-7
Stelte, W. et al. (2023). Coir from coconut processing waste as a raw material for applications beyond traditional uses. BioResources, 18(1). 2187. https://doi.org/10.15376/biores.18.1.Stelte
Syafmaini, I. E. et al. (2025). The role of social communities in empowering communities through the transformation of waste into marketable products. Journal of Character and Environment, 3(1), 20-37. https://doi.org/10.61511/jocae.v3i1.2025.1994
Vieira, F. et al. (2024). Coconut waste: Discovering sustainable approaches to advance a circulareconomy. Sustainability, 16(7), 3066. https://doi.org/10.3390/su16073066
