การพัฒนารูปแบบการรู้เท่าทันสื่อสารสนเทศสุขภาพออนไลน์เกี่ยวกับโรคติดเชื้อไวรัส โคโรนา 2019 (โควิด -19) ของผู้สูงอายุ ในเขตสุขภาพที่ 10 กระทรวงสาธารณสุข
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนารูปแบบการรู้เท่าทันสื่อสารสนเทศสุขภาพออนไลน์เกี่ยวกับโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด -19) ของผู้สูงอายุในเขตสุขภาพที่ 10 กระทรวงสาธารณสุข โดยใช้แนวคิดความรอบรู้ด้านสุขภาพอิเล็กทรอนิกส์ ทฤษฎีความสามารถของตนเอง และทฤษฎี การแพร่กระจายนวัตกรรมเป็นกรอบแนวคิดในการพัฒนา ซึ่งสามารถเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ และพฤติกรรมที่เหมาะสมในการใช้สื่อสารสนเทศออกแบบรูปแบบการเรียนรู้ แบ่งการดำเนินงานเป็น 3 ระยะ ได้แก่ 1) ศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่เกี่ยวข้อง กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ จำนวน 346 คน และผู้ให้ข้อมูลเชิงคุณภาพ ได้แก่ นายกองค์การบริหารส่วนตำบล อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และผู้สูงอายุต้นแบบ จำนวน 26 คน 2) พัฒนาและทดลองใช้รูปแบบกับกลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุ แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 40 คน และ 3) ประเมินผลรูปแบบหลังการใช้กิจกรรม เครื่องมือที่ใช้ใน การวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และแบบสอบถาม ดัชนีความสอดคล้องอยู่ระหว่าง 0.50 -1.00 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและเชิงอนุมาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยด้านพฤติกรรมการใช้สื่อสารสนเทศสุขภาพออนไลน์ พฤติกรรมการสืบค้นข้อมูล ความสามารถในการรู้เท่าทันสื่อสารสนเทศสุขภาพออนไลน์ และความสามารถของตนเองเกี่ยวกับการป้องกันสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) 2) รูปแบบที่ได้จากแนวคิดความรอบรู้ด้านสุขภาพอิเล็กทรอนิกส์ ทฤษฎีความสามารถของตนเอง และทฤษฎีการแพร่กระจายนวัตกรรมที่สุขภาพออนไลน์ของผู้สูงอายุได้อย่างมีประสิทธิภาพ สอดคล้องกับบริบททางสังคมและวัฒนธรรมของพื้นที่ และ 3) ความพึงพอใจหลังการใช้รูปแบบ
สูงกว่าก่อน การใช้รูปแบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05)
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ 2566-2580. เรียกใช้เมื่อ 12 สิงหาคม 2562 จาก https://www.dop.go.th/download/laws/th1653553501-843_0.pdf
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). ช่องว่างทางดิจิทัล เมื่อไทยเข้าสู่สังคมสูงวัย. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
สำนักอนามัยผู้สูงอายุ. (2567). รายงานประจำปีสำนักอนามัยผู้สูงอายุ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. กรุงเทพมหานคร: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191-215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Bangkok: Freeman and Company.
Norman, C. D. & Skinner, H. A. (2006). eHealth literacy: Essential skills for consumerhealth in a networked world. Journal of Medical Internet Research, 8(2), e9. https://doi.org/10.2196/jmir.8.2.e9
Nutbeam, D. (2025). Health literacy as a public health goal: 25 years on. Health Promotion International, 40(4), daaf119. https://doi.org/10.1093/heapro/daaf119
Peng, W. et al. (2024). Online health [mis]information processing and evaluation among older adults: Comparing individuals with varied abilities in information discernment. Telematics and Informatics, 95(2024), 102197. https://dx.doi.org/10.1016/j.tele.2024.102197
Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations. (5th ed.). New York: Free Press.
Xie, L. et al. (2022). Electronic health literacy and health-related outcomes among older adults: A systematic review. Preventive Medicine, 157(2022), 106997. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2022.106997
Zhang, Y. et al. (2023). The design and evaluation of a nudge-based interface to facilitate consumers’ evaluation of online health information credibility. Journal of the Association for Information Science and Technology, 74(7), 828-845. https://doi.org/10.1002/asi.24759