การพัฒนาองค์ประกอบและแนวทางการส่งเสริมสุขภาวะแบบองค์รวม ของบุคลากรสายสนับสนุนในคณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาและตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลการวัดสุขภาวะแบบองค์รวมของบุคลากรสายสนับสนุนในคณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ และ 2) ศึกษาแนวทางการส่งเสริมสุขภาวะแบบองค์รวมของบุคลากรสายสนับสนุน การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมวิธีเชิงอธิบายเป็นลำดับ ตัวอย่างวิจัย ได้แก่ บุคลากรสายสนับสนุนในคณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ของประเทศไทย จากมหาวิทยาลัยใน 6 ภูมิภาคของประเทศไทย จำนวน 270 คน ที่ได้มาจากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ เครื่องมือวัดสุขภาวะแบบองค์รวมที่มีลักษณะเป็นมาตรประมาณค่า 5 ระดับ จำนวน 30 ข้อ และแบบสัมภาษณ์กึ่งมีโครงสร้างเกี่ยวกับแนวทางการส่งเสริมสุขภาวะแบบองค์รวม จำนวน 8 ข้อ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ประกอบของสุขภาวะแบบองค์รวม ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ ได้แก่ 1.1) สุขภาวะทางกาย 1.2) สุขภาวะทางจิต 1.3) สุขภาวะทางสังคม และ 1.4) สุขภาวะทางปัญญา โมเดลการวัดสุขภาวะแบบองค์รวม มีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (χ2 (313, n = 270) = 564.047, χ2/df = 1.802,p = .000, CFI = .969, TLI = .957, RMSEA = .055, SRMR = .046) และ 2) แนวทางการส่งเสริมสุขภาวะแบบองค์รวมของบุคลากรสายสนับสนุนฯ ครอบคลุม 4 ด้าน ได้แก่ การจัดสภาพแวดล้อมการทำงานและการส่งเสริมสุขภาพ 4 มิติ การสร้างวัฒนธรรมองค์กรเชิงบวกและกิจกรรมพัฒนาสุขภาวะทางจิต การส่งเสริมการทำงานร่วมกันผ่านการพัฒนาทักษะการสื่อสารร่วมกับการจัดการความขัดแย้ง และการพัฒนาทักษะที่จำเป็นร่วมกับการกระจายอำนาจการตัดสินใจเพื่อการสร้างกลไกบริหารงานอย่างเป็นระบบ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กาญจน์สุนภัส บาลทิพย์ และคณะ. (2559). การพัฒนารูปแบบการใช้แนวคิดเป้าหมายในชีวิตและปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพองค์รวมของวัยรุ่นไทย. วารสารพยาบาลสงขลานครินทร์, 36(3), 111-130.
จิรชฎา เชียงกูล และคณะ. (2566). รูปแบบการพัฒนาสุขภาวะองค์รวมในการทำงานอย่างมีความสุขตามแนวพุทธจิตวิทยา. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 9(2), 21-39.
ประเวศ วะสี. (2551). สุขภาวะที่สมบูรณ์ สุขภาวะ 4 × 4 = 16. เรียกใช้เมื่อ 25 พฤษภาคม 2569 จาก https://www.doctor.or.th/article/detail/5694
ศิริชัย กาญจนวาสี. (2556). ทฤษฎีการทดสอบแบบดั้งเดิม. (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมศรี เรืองแก้ว และคณะ. (2562). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพแบบองค์รวมสำหรับนักเรียนมัธยมศึกษา. วารสารสมาคมนักวิจัย, 25(1), 23-35.
Allen, T. D. et al. (2004). Career benefits associated with mentoring for protégés: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 89(1), 127-136.
American College of Sports Medicine. (2025). ACSM's guidelines for exercise testing and prescription. (12th ed.). Philadelphia, PA: Lippincott Williams & Wilkins.
Bakker, A. B. & Demerouti, E. (2017). Job demands-resources theory: Taking stock and looking forward. Journal of Occupational Health Psychology, 22(3), 273-285.
Baumeister, R. F. & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117(3), 497-529.
Blau, P. M. (1964). Exchange and Power in Social Life. New York: John Wiley & Sons.
Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Burton, J. (2010). WHO healthy workplace framework and model: Background and supporting literature and practices. Geneva: Switzerland: World Health Organization.
Demerouti, E. & Bakker, A. B. (2011). The job demands-resources model: Challenges for future research. SA Journal of Industrial Psychology, 37(2), 1-9.
Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350-383.
Harter, J. K. et al. (2002). Business-unit-level relationship between employee satisfaction, employee engagement, and business outcomes: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 87(2), 268-279.
Karasek, R. & Theorell, T. (1990). Healthy Work: Stress, Productivity, and the Reconstruction of Working Life. New York: Basic Books.
Kelloway, E. K. (2015). Using Mplus for structural equation modeling: A researcher's guide. (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Njonnou, S. R. S. et al. (2025). Prevalence and determinants of burnout among staff of the university of Dschang: A cross-sectional study in a Sub-Saharan university. BMC Public Health, 25. https://doi.org/10.1186/s12889-025-24559-2
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. New York: Free Press.
Senge, P. (1990). The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization. New York: Currency.
Soper, D. S. (2026). A-priori Sample Size for Structural Equation Models. Retrieved February 2, 2026, from https://www.danielsoper.com/statcalc
Spreitzer, G. M. (1995). Psychological empowerment in the workplace: Dimensions, measurement, and validation. Academy of Management Journal, 38(5), 1442-1465.
Steiger, J. H. (2007). Understanding the limitations of global fit assessment in structural equation modeling. Personality and Individual Differences, 42(5), 893-898.
Szekeres, J. (2004). The invisible workers. Journal of Higher Education Policy and Management, 26(1), 7-22.
Vonderlin, R. et al. (2020). Mindfulness-based programs in the workplace: A meta-analysis of randomized controlled trials. Mindfulness, 11(7), 1579-1598.
Waongenngarm, P. et al. (2021). Effects of an active break and postural shift intervention on preventing neck and low-back pain among high-risk office workers: A 3-arm cluster-randomized controlled trial. Scandinavian Journal of Work, Environment & Health, 47(4), 306-317.
