นวัตกรรมชุมชนแบบบูรณาการพุทธ-บีซีจี: การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เพื่อการสร้างคุณค่าทางสังคมในพื้นที่ชายฝั่งประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนากรอบนวัตกรรมชุมชนแบบบูรณาการพุทธ - บีซีจี และ 2) ศึกษากลไกการสร้างนวัตกรรมชุมชนและคุณค่าทางสังคมผ่านการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR) ดำเนินการในพื้นที่ชุมชนชายฝั่งจังหวัดชลบุรี บริเวณวัดอุทกเขปสีมารามจำนวน 3 วงจร ระยะเวลา 3 ปี (พ.ศ. 2567 - 2569) ครอบคลุมผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 4 กลุ่ม รวม 155 คน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามความพึงพอใจและศักยภาพทางการตลาด การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตแบบมีส่วนร่วม วิเคราะห์เชิงปริมาณด้วยสถิติ paired t-test เชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ร่วมกับการประเมิน SROI ผลการวิจัยพบว่า 1) ด้านกรอบนวัตกรรม การบูรณาการหลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ 4 แนวคิด BCG และ PAR ก่อให้เกิด “กลไกเชิงบูรณาการหลายมิติ” โดยหลักพุทธกำกับพฤติกรรม BCG แปลงทรัพยากรเป็นมูลค่า และ PAR ขับเคลื่อนการเรียนรู้และการมีส่วนร่วม และ 2) ด้านกลไกการสร้างนวัตกรรมและคุณค่าทางสังคม กระบวนการพัฒนา 3 วงจร นำไปสู่การเปลี่ยนผ่านจากการสำรวจปัญหาและทรัพยากรในวงจรที่ 1 สู่การร่วมคิดร่วมทำสร้างนวัตกรรมยาสีฟันสมุนไพรผสมแคลเซียมจากเปลือกหอยแครงในวงจรที่ 2 ยกระดับเชื่อมโยงตลาดดิจิทัลสู่ระบบนวัตกรรมครบวงจรในวงจรที่ 3 ในเชิงผลลัพธ์ ศักยภาพทางการตลาดเพิ่มขึ้นจาก 1.16 เป็น 4.08 รายได้เฉลี่ยเพิ่มขึ้นร้อยละ 20 ขยะเปลือกหอยแครงลดลงร้อยละ 70 ความพึงพอใจของผู้บริโภคอยู่ในระดับสูง (4.63) และมีค่า SROI เท่ากับ 3.5 สะท้อนความคุ้มค่าเชิงสังคม งานวิจัยนี้เสนอกรอบ “ระบบการเปลี่ยนผ่านเชิงบูรณาการ” (Integrated Transformation System) อธิบายกลไกสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Elkington, J. (1997). Cannibals with forks: The triple bottom line of 21st century business. Oxford: Capstone Publishing.
European Commission. (2020). A new circular economy action plan: For a cleaner and more competitive Europe. Retrieved July 21, 2026, from https://shorturl.asia/8gHsn
Hickey, G. et al. (2020). Guidance on co-producing a research project. Southampton: INVOLVE.
Kemmis, S. & McTaggart, R. (1988). The action research planner. (3rd ed.). Victoria: Deakin University Press.
Mulgan, G. (2006). The process of social innovation. Innovations: Technology, Governance, Globalization, 1(2), 145-162.
OECD. (2015). Social Impact Investment: Building the Evidence Base. Paris: OECD Publishing.
Phills, J. A. et al. (2008). Rediscovering social innovation. Stanford Social Innovation Review, 6(4), 34-43.
Reason, P. & Bradbury, H. (2008). The SAGE handbook of action research: Participative inquiry and practice. (2nd ed.). London: SAGE Publications.
Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
Torraco, R. J. (2005). Writing integrative literature reviews: Guidelines and examples. Human Resource Development Review, 4(3), 356-367.
Van de Ven, A. H. (2017). The innovation journey: You can’t control it, but you can learn to maneuver it. Innovation: Organization & Management, 19(1), 39-42.
World Bank. (2020). World development report 2020: Trading for development in the age of global value chains. Washington, D.C.: World Bank.
