การยอมรับเทคโนโลยีในบริบทชุมชน: การบูรณาการทฤษฎี ปัจจัยเชิงสังคม ทุนทางสังคม และการมีส่วนร่วม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สังเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการยอมรับเทคโนโลยีในบริบทชุมชนจากทฤษฎีและงานวิจัยร่วมสมัย 2) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยด้านเทคโนโลยี ปัจจัยด้านสังคม ทุนทางสังคม และการมีส่วนร่วมของชุมชน และ 3) พัฒนากรอบแนวคิดเชิงบูรณาการสำหรับอธิบายการยอมรับเทคโนโลยีในบริบทชุมชน โดยบูรณาการมุมมองทางทฤษฎีที่สำคัญ ได้แก่ แบบจำลองการยอมรับเทคโนโลยี ทฤษฎีรวมการยอมรับและการใช้เทคโนโลยี ทฤษฎีการแพร่กระจายนวัตกรรม ทฤษฎีทุนทางสังคม ปัจจัยทางสังคม และแนวคิดการมีส่วนร่วม โดยใช้การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ (Systematic Literature Review) อ้างอิงจากทฤษฎีที่สำคัญและบทความวิจัยที่ผ่านการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ ซึ่งเผยแพร่ระหว่างปี ค.ศ. 2021 - 2026 จากฐานข้อมูล Scopus, Web of Science, ScienceDirect และ Google Scholar ผลการสังเคราะห์ พบว่าการยอมรับเทคโนโลยีในบริบทชุมชนมิได้ขึ้นอยู่กับการรับรู้ประโยชน์และความง่ายในการใช้งานเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากปฏิสัมพันธ์ระหว่าง 5 มิติหลัก ได้แก่ ปัจจัยด้านเทคโนโลยี ปัจจัยด้านการรับรู้ ปัจจัยเชิงสังคม ทุนทางสังคม และการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยพบว่า ทุนทางสังคมและการมีส่วนร่วมเป็นกลไกสำคัญที่เชื่อมโยงการรับรู้ระดับปัจเจกไปสู่การยอมรับร่วมในระดับชุมชน กล่าวคือ ความไว้วางใจ ความสัมพันธ์ทางสังคม และการสนับสนุนจากผู้นำหรือสมาชิกในชุมชน สามารถส่งเสริมการแลกเปลี่ยนข้อมูลและการเรียนรู้ร่วมกัน ทำให้สมาชิกเกิดการรับรู้ถึงประโยชน์และความคุ้มค่าของเทคโนโลยีมากขึ้น ขณะที่กระบวนการมีส่วนร่วมช่วยสร้างความเป็นเจ้าของและความเชื่อมั่นในการนำเทคโนโลยีไปใช้ จนนำไปสู่การยอมรับในระดับชุมชนในที่สุด และส่งเสริมความยั่งยืนของการใช้เทคโนโลยีในระยะยาวต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Chambers, R. (1994). Participatory rural appraisal (PRA): Challenges, potentials and paradigm. World Development, 22(10), 1437-1454.
Chen, H.-C. et al. (2025). The impact of social capital and community empowerment on regional revitalization: The role of university social responsibility. Sustainability, 17(10), 4653. https://doi.org/10.3390/su17104653
Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319-340.
Han, L. & Zhao, Y. (2026). The SECI model of knowledge creation as an enabler of students’ creative behavior through the lens of absorptive capacity. Frontiers in Psychology, 16, 1708055. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1708055
Jabbar, A. et al. (2026). Bridging digital transformation and local wisdom: towards inclusive and sustainable public service delivery in indigenous communities. Frontiers in Sustainability, 6, 1715580. https://doi.org/10.3389/frsus.2025.1715580
Lee, A. T. et al. (2025). Understanding Psychosocial Barriers to Healthcare Technology Adoption: A Review of TAM Technology Acceptance Model and Unified Theory of Acceptance and Use of Technology and UTAUT Frameworks. Healthcare 2025, 13(3), 250. https://doi.org/10.3390/healthcare13030250
Mensah, I. K. & Khan, M. K. (2024). Unified Theory of Acceptance and Use of Technology (UTAUT) Model: Factors Influencing Mobile Banking Services’ Adoption in China. SAGE Open, 14(1). https://doi.org/10.1177/21582440241234230
Owan, V. J. et al. (2025). Higher education students’ ChatGPT use behavior: Structural equation modelling of contributing factors through a modified UTAUT model. Contemporary Educational Technology, 17(4), ep592. https://doi.org/10.30935/cedtech/17243
Park, I. et al. (2022). Searching for New Technology Acceptance Model under Social Context: Analyzing the Determinants of Acceptance of Intelligent Information Technology in Digital Transformation and Implications for the Requisites of Digital Sustainability.
Sustainability, 14(1), 579. https://doi.org/10.3390/su14010579
Rogers, E. M. (2003). Diffusion of Innovations. (5th ed.). New York: Free Press.
United Nations. (2023). The Sustainable Development Goals Report 2023. New York: United Nations.
United Nations Development Programme. (2024). Human Development Report 2023-24: Breaking the Gridlock: Reimagining Cooperation in a Polarized World. New York: United Nations Development Programme.
Venkatesh, V. et al. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425-478.
Zhang, W. et al. (2023). How we learn social norms: a three-stage model for social norm learning. Frontiers in Psychology, 14, Article 1153809. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1153809
