การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวน วิเคราะห์ และสังเคราะห์พัฒนาการเชิงกระบวนทัศน์ของแนวคิดการจัดการทรัพยากรน้ำ ตลอดจนเสนอกรอบแนวคิดการจัดการทรัพยากรน้ำแบบบูรณาการเชิงปรับตัว (Integrated Adaptive Water Management: IAWM) เพื่อรองรับความท้าทายด้านทรัพยากรน้ำในศตวรรษที่ 21 การศึกษานี้ใช้วิธีการทบทวนและสังเคราะห์วรรณกรรมจากบทความวิชาการ หนังสือ รายงานวิจัย และเอกสารขององค์กรที่เกี่ยวข้องกับการจัดการทรัพยากรน้ำ พบว่า แนวคิดการจัดการทรัพยากรน้ำมีการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง จากแนวคิดเชิงวิศวกรรมที่มุ่งควบคุมทรัพยากรน้ำ ไปสู่แนวคิดการจัดการแบบบูรณาการและระบบสังคม - นิเวศ ที่ให้ความสำคัญกับความยืดหยุ่น การปรับตัว และธรรมาภิบาล การสังเคราะห์วรรณกรรมนำไปสู่ข้อค้นพบสำคัญ คือ การเปลี่ยนมุมมองต่อทรัพยากรน้ำจากทรัพยากรที่ควบคุมได้สู่ระบบสังคม - นิเวศที่มีความซับซ้อน การเปลี่ยนบทบาทของผู้เกี่ยวข้องจากการบริหารจัดการแบบรวมศูนย์ไปสู่การมีส่วนร่วมของหลายภาคส่วน และการเปลี่ยนเป้าหมายของการจัดการน้ำจากการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำไปสู่การสร้างความยืดหยุ่น ความเป็นธรรม และความยั่งยืนของระบบ นอกจากนี้ ยังสามารถสังเคราะห์องค์ประกอบสำคัญของการจัดการทรัพยากรน้ำได้ 9 องค์ประกอบ ซึ่งมีความสัมพันธ์กันในลักษณะของระบบพลวัต ผลวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า แม้แนวคิดการจัดการทรัพยากรน้ำ แบบบูรณาการ (IWRM) จะได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง แต่การนำไปปฏิบัติยังเผชิญข้อจำกัดด้านสถาบันการประสานงาน และการรองรับความไม่แน่นอนจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ บทความนี้จึงเสนอกรอบแนวคิด IAWM ซึ่งเป็นผลจากการสังเคราะห์องค์ความรู้ด้าน IWRM ความยืดหยุ่นของระบบ และธรรมาภิบาลน้ำ เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงทางน้ำ ความเป็นธรรม และความยั่งยืนในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.). (2566). รายงานสถานการณ์ทรัพยากรน้ำของประเทศไทย ปี 2566. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2563). รายงานสถานการณ์คุณภาพสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย พ.ศ. 2562. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
Biswas, A. K. (2004). Integrated water resources management: A reassessment. Water International, 29(2), 248-256.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2021). The state of the world's land and water resources for food and agriculture: Managing systems at risk. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.
Gleick, P. H. (2003). Global freshwater resources: Soft-path solutions for the 21st century. Science, 302(5650), 1524-1528.
Global Water Partnership. (2000). Integrated water resources management. Stockholm: Global Water Partnership.
Majina Ufanisi. (2024). SDG 6: Clean Water and Sanitation – A Comprehensive Guide for Change-Makers. Retrieved April 9, 2026, from https://shorturl.asia/My8tO
Mays, L. W. (2010). Water Resources Engineering. (2nd ed.). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.
Millennium Ecosystem Assessment. (2025). Ecosystems and human well-being: Wetlands and water. Washington, DC: Millennium Ecosystem Assessment.
Odum, E. P. (1953). Fundamentals of Ecology. Philadelphia: Saunders Company.
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2015). OECD Principles on Water Governance. Retrieved April 9, 2026, from https://shorturl.asia/UC1vh
Ostrom, E. (2009). A general framework for analyzing sustainability of social-ecological systems. Science, 325(5939), 419-422.
Pahl-Wostl, C. (2007). Transitions towards adaptive management of water facing climate and global change. Water Resources Management, 21(1), 49-62.
UNESCO. (2024). The United Nations World Water Development Report 2024, Water for prosperity and peace. Paris: UNESCO.
UN-Water. (2023). Summary of Proceedings: UN 2023 Water Conference. Retrieved April 9, 2026, from https://www.unwater.org/news/summary-proceedings-un-2023-water-conference
World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. Oxford: Oxford University Press.
World Meteorological Organization (WMO). (2023). State of Global Water Resources 2024. Geneva: World Meteorological Organization.
