การส่งเสริมสังคมสุขภาวะพระสงฆ์ในวัดอาวุธวิกสิตารามและวัดพระยายัง

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาสังคมสุขภาวะพระสงฆ์ในวัดอาวุธวิกสิตารามและวัดพระยายัง 2) พัฒนารูปแบบการส่งเสริมสังคมสุขภาวะพระสงฆ์ในพื้นที่ดังกล่าว ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Methods Research) ประกอบด้วย การวิจัยเชิงปริมาณ โดยใช้แบบสอบถามกับกลุ่มตัวอย่างพระสงฆ์ 132 รูป และการวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 24 คน ผลการวิจัยพบว่า สภาพปัญหาสังคมสุขภาวะในปัจจุบันส่วนใหญ่มีรากเหง้ามาจากพุทธบริษัทปรับวิถีชีวิตให้เข้ากับการขยายตัวของสังคมเมืองอย่างเร็ว ส่งผลให้เกิดพฤติกรรมการฉันอาหารที่ไม่สมดุลและขาดโภชนาการที่เหมาะสม แม้ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าพระสงฆ์มีความตระหนักด้านสุขภาพอยู่ในระดับมาก แต่ในทางปฏิบัติกลับยังเผชิญข้อจำกัดสำคัญด้านพื้นที่สำหรับเคลื่อนไหวร่างกายหรือออกกำลังกายที่เหมาะสมกับสมณสารูป รวมถึงข้อมูลความรู้ด้านสุขภาวะที่ถูกต้อง ฉะนั้น รูปแบบการส่งเสริมสังคมสุขภาวะที่ถูกพัฒนาขึ้น คือ 3-S Model 3 องค์ประกอบสำคัญ คือ 1) การเสริมสร้างความรู้และทักษะการจัดการสุขภาพด้วยตนเอง 2) การปรับปรุงจัดสภาพแวดล้อมภายในวัดให้เอื้อต่อการมีสุขภาวะที่ดี และ 3) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือที่เข้มแข็งระหว่างวัดและชุมชนเพื่อดูแลกัน หลังทดลองใช้รูปแบบดังกล่าว พบว่า พระสงฆ์มีคะแนนพฤติกรรมทางสุขภาพในภาพรวมเฉลี่ยเพิ่มสูงขึ้นจากก่อนการทดลอง ส่งผลให้พระสงฆ์มีความตระหนักและมีพฤติกรรมการดูแลสุขภาวะตนเองในระดับที่ดีขึ้น ถือเป็นรากฐานสำคัญให้วัดเป็นศูนย์กลางแห่งสุขภาวะของชุมชน รูปแบบนี้สามารถนำไปขยายผลประยุกต์ใช้กับวัดในเขตเมืองที่มีบริบทจำกัดเพื่อความยั่งยืน