การปกครองของพระสังฆาธิการเพื่อบริการสาธารณะแก่ประชาชนตามหลักพุทธธรรม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการปกครองของพระสังฆาธิการเพื่อบริการสาธารณะ 2) ศึกษาหลักพุทธธรรมกับการปกครองของพระสังฆาธิการ 3) นำเสนอแนวทางการปกครองของพระสังฆาธิการเพื่อบริการสาธารณะตามหลักพุทธธรรม การวิจัยเชิงคุณภาพนี้ศึกษาข้อมูลจากเอกสารและสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลแบบเจาะจง 20 รูป/คน ประกอบด้วย พระสังฆาธิการ นักวิชาการพุทธศาสนา นักรัฐศาสตร์ และผู้นำชุมชน ร่วมกับการสนทนากลุ่มเฉพาะผู้เชี่ยวชาญ 12 รูป/คน เครื่องมือวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์มีโครงสร้างซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงจากผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน วิเคราะห์เนื้อหาและตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยเทคนิคสามเส้า ผลการวิจัยพบว่า พระสังฆาธิการบริหารกิจการคณะสงฆ์ตามกรอบพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 มีโครงสร้างตั้งแต่ระดับวัดถึงมหาเถรสมาคม ขับเคลื่อนภารกิจ 6 ด้าน คือ การปกครอง ศาสนศึกษา ศึกษาสงเคราะห์ เผยแผ่ สาธารณูปการ และสาธารณสงเคราะห์ เพื่อบริการสาธารณะแก่ประชาชน หลักพุทธธรรมสำคัญที่นำมาใช้ คือ สังคหวัตถุ 4 (ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา สมานัตตตา) ซึ่งช่วยสร้างความไว้วางใจและประสิทธิภาพการบริหาร โดยขยายบทบาทจากผู้นำศาสนาสู่ผู้ให้บริการสาธารณะเชิงบูรณาการเพื่อเสริมพลังประชาชน แนวทางการปกครองเพื่อบริการสาธารณะตามหลักพุทธธรรม ประกอบด้วย การพัฒนาระบบนิเวศบริการสาธารณะ การเป็นตัวกลางทางสังคม การสร้างความไว้วางใจเชิงสถาบัน และการเสริมพลังชุมชน โดยใช้สังคหวัตถุ 4 เป็นกลไกขับเคลื่อน ผู้วิจัยได้สังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่เป็น MGPS Model ได้แก่ M = Moral Leadership (ภาวะผู้นำเชิงคุณธรรม) G = Good Governance (การปกครองที่โปร่งใส) P = Public Service (การบริการสาธารณะ) และ S = Sustainability (ความยั่งยืน) เพื่อใช้เป็นกรอบแนวทางพัฒนาการปกครองของพระสังฆาธิการในสังคมร่วมสมัย