นโยบายการส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุ: กรณีศึกษาองค์การบริหารส่วนตำบลบือมัง อำเภอรามัน จังหวัดยะลา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ประเทศไทยได้เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ ขณะที่ผู้สูงอายุในระดับท้องถิ่นยังคงประสบปัญหาสุขภาวะในหลายมิติ และนโยบายส่งเสริมสุขภาวะในพื้นที่ยังขาดความครอบคลุมและต่อเนื่องเพียงพอ การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพนโยบายปัจจุบันการส่งเสริมสุขภาวะของผู้สูงอายุ และ 2) ศึกษาแนวทางการพัฒนานโยบายส่งเสริมสุขภาวะของผู้สูงอายุในตำบลบือมัง อำเภอรามัน จังหวัดยะลา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลหลัก 3 กลุ่ม รวม 12 คน ที่คัดเลือกด้วยวิธีการเจาะจง ได้แก่ ผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานที่รับผิดชอบด้านผู้สูงอายุ จำนวน 5 คน ผู้นำชุมชน จำนวน 2 คน และผู้สูงอายุในพื้นที่ จำนวน 5 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์แก่นสาระและจัดหมวดหมู่คำตอบตามวัตถุประสงค์การวิจัย ผลการวิจัยพบว่า สภาพนโยบายส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุในตำบลบือมัง ครอบคลุม 3 ด้าน ได้แก่ ด้านร่างกาย มีการประสานงานกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเพื่อตรวจสุขภาพประจำปี จัดอบรมการดูแลสุขภาพ และส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุในภาวะพึ่งพิง ด้านสังคม มีการสนับสนุนสวัสดิการ ส่งเสริมอาชีพ ปรับสภาพที่อยู่อาศัย จัดกิจกรรมทางวัฒนธรรม และถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้านจิตใจ มีการจัดกิจกรรมทางศาสนา โครงการทัศนศึกษา เยี่ยมบ้านอย่างต่อเนื่อง สำหรับแนวทางพัฒนานโยบายเพิ่มเติม ได้แก่ การเพิ่มความถี่ในการตรวจสุขภาพและเยี่ยมบ้าน การพัฒนาพื้นที่ออกกำลังกาย การจัดตั้งโรงเรียนผู้สูงอายุ การส่งเสริมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน และการคัดเลือกผู้สูงอายุต้นแบบ งานวิจัยนี้มีส่วนสนับสนุนองค์ความรู้ด้านนโยบายสาธารณะท้องถิ่น โดยชี้ให้เห็นว่าการส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุในชุมชนพหุวัฒนธรรมจำเป็นต้องบูรณาการทุนทางสังคม ภูมิปัญญาท้องถิ่น และบริบททางศาสนาเป็นกลไกสำคัญ ซึ่งสามารถนำไปเป็นแนวทางออกแบบนโยบายในพื้นที่ลักษณะเดียวกันได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566-2580). กระทรวงการพัฒนา สังคมและความมั่นคงของมนุษย์. เรียกใช้เมื่อ 9 มิถุนายน 2569 จาก https://shorturl.asia/PSA5K
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2569). สถิติผู้สูงอายุมีนาคม 2569. กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. เรียกใช้เมื่อ 31 มีนาคม 2569 จาก https://shorturl.asia/20uQp
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2569). รายงานข้อมูลอำเภอรามัน จังหวัดยะลา: ระบบ 3 หมอรู้จักคุณ. กระทรวง สาธารณสุข. เรียกใช้เมื่อ 9 มิถุนายน 2569 จาก https://shorturl.asia/WvSDj
กัญญา เกสรพิกุล และคณะ. (2564). รูปแบบการพัฒนาเพื่อเพิ่มพูนการมีส่วนร่วมของชุมชนและแรงสนับสนุนทางสังคมในการส่งเสริมสุขภาวะของผู้สูงอายุที่มีความดันโลหิตสูงในอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารวิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 11(2), 181-196.
เกษรา มานนท์. (2567). การพยาบาลเพื่อส่งเสริมสุขภาพผ่านกิจกรรมนันทนาการในผู้สูงอายุในยุคปกติใหม่ ณ สถานีกาชาดที่ 2 (สุขุมาลอนามัย) กรุงเทพมหานคร. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย, 17(1), 13-23.
ชลิดา เหลี่ยมวิเศษ และสุรพงษ์ นิ่มเกิดผล. (2566). การออกแบบและพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการจัดการข้อมูลสุขภาวะสำหรับผู้สูงอายุ ในเขตเทศบาลตำบลโพธิ์พระยา อำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารเทคโนโลยีภาคใต้, 16(1), 15-28.
ชัยวัฒน์ พัฒนาพิศาลศักดิ์. (2566). การพัฒนารูปแบบการจัดบริการสุขภาพผู้สูงอายุหลากมิติต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในจังหวัดนราธิวาส. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา, 8(3), 303-312.
ณมน ธนินธยางกูร. (2561). การวิจัยเชิงปฏิบัติการและแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุตามหลักอนามัยชุมชน กรณีศึกษา บ้านปลาบู่ ตำบลหนองแสง อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิจัยเพื่อการพัฒนาชุมชน (มนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์), 11(2), 180-193.
นรินทิพย์ ฤทธิ์ฐิติ. (2564). รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพในการป้องกันปัญหาสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา, 1(3), 1-19.
ปภาสินี แซ่ติ๋ว และคณะ. (2562). การศึกษาศักยภาพของ ผู้ดูแลผู้สูงอายุภายหลังสิ้นสุดการอบรมหลักสูตรผู้ดูแลผู้สูงอายุ 70 ชั่วโมง ของวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุราษฎร์ธานี. วารสารพยาบาลทหารบก, 20(1), 300-310.
ประยงค์ จันทร์แดง. (2561). การดูแลผู้สูงอายุตามแนวพุทธ: กรณีศึกษาโรงเรียนผู้สูงอายุในวัดเขตตำบลแม่กา อ.เมือง จ.พะเยา. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 26(52), 28-48.
ปิยฉัตร กลิ่นสุวรรณ. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างทุนทางสังคม ทุนทางวัฒนธรรมกับการส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุ. วารสารศิลปศาสตร์ปริทัศน์, 13(25), 1-12.
ปิยะดา มณีนิล. (2565). ปัญหาและความต้องการเพื่อการพัฒนากลุ่มอาชีพผู้สูงอายุ (ผ้ามัดย้อม) ตำบลท่าสาป จังหวัดยะลา. วารสารวิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย, 12(4), 9-16.
ผู้ให้สัมภาษณ์ 1. (12 ต.ค. 2566). สภาพปัญหาผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลบือมัง อำเภอรามัน จังหวัดยะลา. (นายฮาซันอักริม ดงนะเด็ง, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้สัมภาษณ์ 2. (12 ต.ค. 2566). สภาพปัญหาผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลบือมัง อำเภอรามัน จังหวัดยะลา. (นายฮาซันอักริม ดงนะเด็ง, ผู้สัมภาษณ์)
พูลศักดิ์ หอมสมบัติ และคณะ. (2565). โรงเรียนผู้สูงอายุ: การเสริมสร้างศักยภาพผู้สูงอายุในสังคมสูงวัย. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 6(2), 540-551.
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2565). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2564. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
ฤทธิชัย แกมนาค และสุภัชชา พันเลิศพาณิชย์. (2559). รูปแบบการมีส่วนร่วมในการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุโรงเรียนผู้สูงอายุวัดหัวฝาย ตำบลสันกลาง อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย. วารสารวิขาการและวิจัยสังคมศาสตร์, 11(ฉบับพิเศษ), 47-61.
สมฤดี อรุณจิตร และพิมพวรรณ เรืองพุทธ. (2562). การออกกำลังกายสำหรับผู้สูงอายุ. วารสารโรงพยาบาลสกลนคร, 22(3), 96-105.
สรวงสุดา เจริญวงศ์ และคณะ. (2561). สถานการณ์การดูแลและความต้องการการดูแลระยะยาว สำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในชุมชนมุสลิมเขตชนบทภาคใต้ ของไทย. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 5(2), 231-244.
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2559). ระบบการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุขสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง (LTC). เรียกใช้เมื่อ 9 มิถุนายน 2569 จาก https://www.nhso.go.th/page/fund_long_term_care
อัจศรา ประเสริฐสิน และคณะ. (2561). สุขภาพผู้สูงอายุ: แนวคิดและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง. วารสารสุขศึกษา, 41(1), 1-16.
Creswell, J. W. (2014). Research design qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Kumar, K. (1989). Conducting key informant interviews in developing countries (A.I.D.Report No.13). Retrieved January 10, 2026, from https://shorturl.asia/s8WKV
Lim, W. M. (2024). What is qualitative research? An overview and guidelines. Australasian Marketing Journal, 33(2), 199-229.
Silverman, D. (2013). Doing qualitative research. (4th ed.). London: Sage.
Songwathana, P. et al. (2023). Health practice among Muslim homebound older adults living in the Southern Thai community: An ethnographic study. Belitung Nursing Journal, 9(1), 43-53.
World Health Organization. (1948). Constitution of the World Health Organization. Retrieved June 9, 2026, from https://www.who.int/about/governance/constitution
World Health Organization. (2002). Active ageing: A policy framework. WHO Press. Retrieved June 9, 2026, from https://iris.who.int/handle/10665/67215
