องค์ประกอบการสื่อสารของรายการธรรรมสวัสดี’Live: การศึกษา ตามแนวชาติพันธุ์วรรณาแห่งการสื่อสาร

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาองค์ประกอบของเหตุการณ์การสื่อสารในรายการธรรมสวัสดี’ Live ตามแนวคิดชาติพันธุ์วรรณาแห่งการสื่อสาร โดยใช้กรอบ SPEAKING model เป็นแนวทางในการวิเคราะห์ การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงตีความ ข้อมูลที่ใช้เป็นตัวบท จำนวน 51 ตอน ของรายการธรรมสวัสดี’ Live ที่เผยแพร่ผ่านช่อง YouTube SDS Channel ในช่วงปี พ.ศ. 2562 - 2564 คัดเลือกแบบเจาะจงจากรายการที่มียอดเข้าชมสูงสุด (ไม่น้อยกว่า5,000 ครั้ง) เครื่องมือวิจัย ประกอบด้วย แบบบันทึกข้อมูลเหตุการณ์การสื่อสารและกรอบการวิเคราะห์องค์ประกอบของเหตุการณ์การสื่อสาร การเก็บรวบรวมข้อมูลดำเนินการโดยการรับชมและถอดความตัวบท จากนั้นวิเคราะห์องค์ประกอบการสื่อสารในบริบทการสื่อสารธรรมะผ่านสื่อดิจิทัล ผลการวิจัยพบว่า การสื่อสารในรายการธรรมสวัสดี’Live เกิดขึ้นในบริบทสื่อดิจิทัลที่มีลักษณะเป็นการสื่อสารแบบผสมผสาน ทั้งแบบร่วมเวลาและต่างเวลา การรับชมย้อนหลังผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ องค์ประกอบของเหตุการณ์การสื่อสารตามกรอบ SPEAKING ได้แก่ ฉากและสถานการณ์ ผู้ร่วมเหตุการณ์ จุดมุ่งหมาย ลำดับวัจนกรรม ลักษณะน้ำเสียง ช่องทางการสื่อสาร บรรทัดฐานการปฏิสัมพันธ์ และประเภทของตัวบท มีบทบาทต่อรูปแบบการใช้ภาษาและการสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้ส่งสารกับผู้รับสาร ผลการศึกษาสะท้อนว่า การสื่อสารธรรมะมิได้เป็นเพียงการถ่ายทอดเนื้อหาทางศาสนาแต่เป็นพื้นที่กึ่งสาธารณะที่ส่งผลต่อการกลไกทางสังคมในการเชื่อมโยงภาษา บริบท สื่อดิจิทัล เพื่อสร้างความหมายของประสบการณ์ชีวิตในสังคมร่วมสมัย องค์ความรู้จากการวิจัย คือ องค์ประกอบการสื่อสารธรรมะในสื่อDigital Transformation ที่แตกต่างไปจากเดิมอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างบริบทสื่อกับการเลือกใช้ภาษาและการสร้างความหมายของผู้รับสารอย่างเป็นระบบ