แนวปฏิบัติตลอดห่วงโซ่ของประชาชนในคดีฉ้อโกงออนไลน์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปัญหาการฉ้อโกงออนไลน์นับวันยิ่งทวีความรุนแรง ก่อความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแนวปฏิบัติเกี่ยวกับคดีฉ้อโกงออนไลน์ตลอดห่วงโซ่ (ก่อนเกิดเหตุ ระหว่างเกิดเหตุ และหลังเกิดเหตุ) สำหรับประชาชน เขตพื้นที่จังหวัดนนทบุรี โดยใช้วิธีการวิจัยและพัฒนา คัดเลือกผู้ให้ข้อมูลแบบเฉพาะเจาะจงจากผู้นำชุมชนในตำบลสวนใหญ่ ตำบลตลาดขวัญ และตำบลบางเขน เจ้าหน้าที่ตำรวจสถานีตำรวจภูธรเมืองนนทบุรี เจ้าหน้าที่องค์การบริหารส่วนจังหวัดนนทบุรี และเจ้าหน้าที่เทศบาลเมืองนนทบุรี รวมทั้งสิ้น 67 คน ผลการวิจัยพบว่า แนวปฏิบัติของประชาชนเพื่อป้องกันการเกิดเหตุฉ้อโกงออนไลน์ที่สำคัญก่อนเกิดเหตุ ได้แก่ การมีสติ การพัฒนาองค์ความรู้และการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ ไม่ปล่อยให้กลุ่มเปราะบางอยู่ตามลำพัง หลีกเลี่ยงการติดต่อสื่อสารกับบุคคลที่ไม่รู้จัก ตระหนักถึงการเข้าถึงข้อมูลพื้นฐานส่วนบุคคลที่บุคคลอื่นสามารถกระทำได้ ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลที่ได้รับเสมอ ฯลฯ สำหรับแนวปฏิบัติสำคัญระหว่างเกิดเหตุ เกี่ยวข้องกับกระบวนการแจ้งเหตุ การระงับมิให้เกิดความเสียหายอย่างทันท่วงที และการจัดการกับพยานหลักฐาน ได้แก่ การติดต่อเจ้าหน้าที่หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อดำเนินการ เช่น การอายัดบัญชีกับสถาบันการเงิน การแจ้งความร้องทุกข์ต่อเจ้าหน้าที่ตำรวจ ณ สถานีตำรวจ หรือผ่านระบบออนไลน์ การจัดเก็บหลักฐานเพื่อนำไปใช้ดำเนินคดี เช่น สลิปการโอนเงิน เลขบัญชีธนาคาร ประวัติการพูดคุย ภาพถ่ายขณะเปิดพัสดุหรือสินค้า ฯลฯ ส่วนแนวปฏิบัติหลังเกิดเหตุที่สำคัญ ได้แก่ การให้ความรู้หรือข้อมูลแก่บุคคลในชุมชน ครอบครัว การสะท้อนความคิดเห็นหลังใช้สินค้าหรือบริการผ่านสังคมเครือข่ายออนไลน์ และการกำหนดมาตรการป้องกันหรือการกำกับติดตามการปฏิบัติตามนโยบายอย่างเคร่งครัดของหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568. (2568). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนที่ 27 ก หน้า 5-13 (12 เมษายน 2568).
พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566. (2566). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 140 ตอนที่ 18 ก หน้า 1-7 (16 มีนาคม 2566).
พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544. (2544). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 118 ตอนที่ 112 ก หน้า 26-42 (4 ธันวาคม 2544).
สำนักงานตำรวจแห่งชาติ. (2568). สถิติศูนย์บริหารการรับแจ้งความออนไลน์ (1 มีนาคม 2565 - 31 สิงหาคม 2568). เรียกใช้เมื่อ 10 ตุลาคม 2568 จาก https://www.thaipoliceonline.go.th/
สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดสกลนคร. (2565). แก้ปัญหาการฉ้อโกงออนไลน์ด้วยการรู้เท่าทันและกฎหมาย. เรียกใช้เมื่อ 20 ตุลาคม 2568 จาก https://sakonnakhon.prd.go.th/th/content/category/detail/id/9/iid/143054
Bérubé, M. et al. (2025). From digital trace to evidence: Challenges and insights from a trial case study. Science & Justice, 65(5), 101306. https://doi.org/10.1016/j.scijus.2025.101306
Danwan, L. (2023). Public and private partnership in information sharing to combat fraud. Regional Institute for Cybercrime and Financial Enforcement. Retrieved January 15, 2026, from https://ricfe.org/2023/09/public-and-private-partnership-in-information-sharing-to-combat-fraud
Horsman, G. (2024). Sources of error in digital forensics. Forensic Science International. Retrieved January 14, 2026, from https://dspace.lib.cranfield.ac.uk/items/b98b013e-ee2b-4707-9e17-0298510095c2
Reedy, P. (2021). The risks for digital evidence. In Strategic Leadership in Digital Evidence (pp. 71-74). London: Academic Press.
United Nations Office on Drugs and Crime. (2011). Handbook on identity-related crime. Retrieved January 15, 2026, from https://shorturl.asia/fygbau
