สภาพการนิเทศภายในสถานศึกษาที่เสริมสร้างสมรรถนะครู

Main Article Content

ธัญญามาศ แดงสีดา
เสาวณีย์ สิกขาบัณฑิต
ขวัญหญิง ศรีประเสริฐภาพ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการนิเทศภายในสถานศึกษาที่มุ่งเสริมสร้างสมรรถนะครู ซึ่งการนิเทศภายในสถานศึกษาเป็นกระบวนการดำเนินงานร่วมกันระหว่างผู้บริหารสถานศึกษาและครู เพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา โดยมุ่งเน้นไปที่การยกระดับประสิทธิภาพการจัดการเรียนการสอน สอดคล้องกับแนวคิดของ Sergiovanni, T. J. & Starratt, R. J. ที่มองว่า การนิเทศเป็นกระบวนการทางวิชาชีพที่มุ่งพัฒนาครูผ่านความร่วมมือเชิงกัลยาณมิตร มากกว่าการควบคุมตรวจสอบ และเนื่องจากสถานศึกษาเป็นหน่วยงานหลักในการพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณลักษณะเป็นไปตามมาตรฐานการศึกษา อันเป็นรากฐานสำคัญของการสร้างความเข้มแข็งของประเทศจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่สถานศึกษาต้องพัฒนากระบวนการนิเทศภายในให้มีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตามในหลายสถานศึกษายังประสบปัญหาการดำเนินการนิเทศภายใน อันเนื่องมาจากผู้บริหารมีภาระงานจำนวนมาก ส่งผลให้ไม่สามารถดำเนินการนิเทศได้อย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ อีกทั้งผู้บริหารบางส่วนยังขาดความเข้าใจในการนิเทศที่เหมาะสม โดยมุ่งเน้นการตรวจสอบมากกว่าการให้คำปรึกษา ซึ่งลักษณะดังกล่าวไม่เอื้อต่อการส่งเสริมและพัฒนาสมรรถนะครูอย่างมีประสิทธิภาพ และอาจส่งผลต่อคุณภาพการจัดการเรียนการสอน การนิเทศภายในที่เสริมสร้างสมรรถนะครูจึงเป็นภารกิจสำคัญของผู้บริหารสถานศึกษา ที่สอดคล้องกับแนวคิดสมรรถนะของ McClelland, D. C. ที่เน้นว่า ความสามารถในการปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพ เกิดจากการบูรณาการความรู้ ทักษะ และคุณลักษณะภายในบุคคล ครูจำเป็นต้องพัฒนาตนเองและพัฒนาวิชาชีพอย่างสม่ำเสมอ ดังนั้น การนิเทศภายในสถานศึกษาที่มุ่งเสริมสร้างสมรรถนะครูจึงเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนคุณภาพการจัดการศึกษา โดยเน้น การมีส่วนร่วม การให้คำปรึกษาแนะนำ และการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพื่อส่งเสริมให้ครูเกิดการเรียนรู้เชิงวิชาชีพอันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพผู้เรียน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
แดงสีดา ธ., สิกขาบัณฑิต เ., & ศรีประเสริฐภาพ ข. (2026). สภาพการนิเทศภายในสถานศึกษาที่เสริมสร้างสมรรถนะครู. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 13(5), 89–99. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/299946
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กชพร มั่งประเสริฐ. (2565). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูยุค Thailand 4.0 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบุรี. ใน วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ.

กัตติกา สกุลสวน. (2565). รูปแบบการนิเทศแนวใหม่เพื่อพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 2. ใน วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ.

กาญจนา รัตนไพบูลย์. (2564). กลยุทธ์เพื่อการพัฒนาสมรรถนะครูของโรงเรียนรังสีวิทยา สังกัดมูลนิธิแห่ง

สภาคริสตจักรในประเทศไทย. ใน วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.

กาญจนา ฮวดศรี. (2566). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูศูนย์การศึกษาพิเศษสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ. ใน วิทยานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยนเรศวร.

จันตรา ชื่นใจ. (2566). รูปแบบการนิเทศภายในแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ของครูในศตวรรษที่ 21 สำหรับโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร. ใน วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ.

จิราภรณ์ อินทร์พรหม. (2567). รูปแบบการบริหารสถานศึกษาที่ส่งเสริมสมรรถนะครูปฐมวัยในการจัดประสบการณ์แบบเชิงรุก (Active Learning) เพื่อพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี เขต 1. ใน วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ.

ชูชาติ มงคลเมฆ. (2561). การพัฒนารูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 3. ใน วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา.

ทรรศนีย์ วงค์คำ. (2564). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูของโครงการผลิตครูระบบปิด. ใน วิทยานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยนเรศวร.

ทองคำ อำไพ. (2563). การพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาสำหรับสถานศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. ใน ดุษฎีนิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารและการพัฒนาการศึกษา. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

รสสุคนธ์ คำสุข. (2568). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูมัธยมศึกษาในศตวรรษที่ 21 โรงเรียนสังกัดเทศบาลในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. ใน ดุษฎีนิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

วัชรากร เคยบรรจง. (2566). รูปแบบการบริหารการพัฒนาสมรรถนะครูด้วยวิธีการพัฒนาตนเอง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี เขต 2. ใน วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ.

วาสนา ศรีมาศ. (2567). การพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในเพื่อพัฒนาสมรรถนะครูในการจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ระดับมัธยมศึกษาสำหรับโรงเรียนการกุศลของวัดในพระพุทธศาสนา. ใน วิทยานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการนิเทศการศึกษา. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

วิชิรตา วรธาดาสวัสดิ์. (2566). รูปแบบการนิเทศการศึกษาแบบผสมผสานเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา. ใน วิทยานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยนเรศวร.

สงัด อุทรานันท์. (2530). การนิเทศการศึกษา: หลักการ ทฤษฎี และปฏิบัติ. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. (2553). คู่มือการกำหนดความรู้ความสามารถ ทักษะ และสมรรถนะสำหรับตำแหน่ง (เผยแพร่ พ.ศ. 2553). เรียกใช้เมื่อ 6 พฤษภาคม 2569 จาก https://shorturl.asia/xXN4H

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 - 2580. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ.

Beach, D. M. & Reinhartz, J. (2022). Supervisory leadership: Focus on instruction. Boston: Pearson.

Boyatzis, R. E. (1982). The competent manager: A model for effective performance. New York: John Wiley & Sons.

Cogan, M. L. (1973). Clinical supervision. Boston: Houghton Mifflin.

Glickman, C. D. et al. (2021). Supervision and instructional leadership: A developmental approach. Boston: Pearson.

Kaplan, R. S. & Norton, D. P. (2004). Strategy maps: Converting intangible assets into tangible outcomes. Boston: Harvard Business School Press.

McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than for intelligence. American Psychologist, 28(1), 1-14.

OECD. (2019). TALIS 2018 results (Volume I): Teachers and school leaders as lifelong learners. Retrieved May 6, 2026, from https://shorturl.asia/bGcNt

Sergiovanni, T. J. & Starratt, R. J. (2007). Supervision: A redefinition. New York: McGraw-Hill.

Spencer, L. M. & Spencer, S. M. (1993). Competence at work: Models for superior performance. New York: John Wiley & Sons.

Sullivan, S. & Glanz, J. (2023). Supervision that improves teaching and learning. Thousand Oaks, CA: Corwin.

UNESCO. (2020). Global education monitoring report 2020: Inclusion and education: All means all. Retrieved May 6, 2026, from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373724

Zepeda, S. J. (2023). Instructional supervision: Applying tools and concepts. (5th ed.). New York: Routledge.