การนิเทศการศึกษาในยุควิถีใหม่อย่างยั่งยืน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหมาย สาระสำคัญ หลักการ องค์ประกอบ และแนวทางขับเคลื่อนการนิเทศการศึกษาในยุควิถีใหม่สู่ความยั่งยืน โดยใช้วิธีการสังเคราะห์เอกสารนโยบาย งานวิจัย และแนวคิดทางวิชาการทั้งในประเทศและต่างประเทศ ผลการศึกษา พบว่า การนิเทศการศึกษาในยุควิถีใหม่มิใช่เพียงการตรวจสอบหรือควบคุมการปฏิบัติงานของครู หากแต่เป็นการสนับสนุนการเรียนรู้ทางวิชาชีพที่มุ่งเสริมพลังครู พัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนรู้ และยกระดับผลลัพธ์ของผู้เรียนอย่างต่อเนื่อง ภายใต้บริบทการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เทคโนโลยีและความต้องการของผู้เรียน ซึ่งความท้าทายสำคัญ ได้แก่ ความแตกต่างของบริบทสถานศึกษา ภาระงานครู ภาวะผู้นำทางวิชาการ การมีส่วนร่วมของบุคลากร การใช้ข้อมูลและเทคโนโลยีอย่างมีคุณภาพ และการเชื่อมโยงกับระบบประกันคุณภาพภายใน ผลการสังเคราะห์เสนอหลักการสำคัญ 6 ประการ คือ การยึดบริบทเป็นฐาน การมุ่งพัฒนามากกว่าควบคุม การใช้ภาวะผู้นำทางวิชาการและแบบกระจาย การเชื่อมโยงกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ การใช้เทคโนโลยีและข้อมูลอย่างมีจริยธรรม และการบูรณาการกับระบบประกันคุณภาพภายใน โดยมีองค์ประกอบของรูปแบบการนิเทศ ประกอบด้วย 6 ด้าน ได้แก่ การวิเคราะห์สภาพจริง การวางแผนร่วม การนิเทศผ่านการโค้ช การใช้เทคโนโลยีและ AI การประเมินเพื่อพัฒนา และการสร้างวัฒนธรรมองค์กร ทั้งนี้ แนวทางขับเคลื่อนต้องดำเนินการอย่างเป็นระบบในทุกระดับ ตั้งแต่นโยบาย เขตพื้นที่ สถานศึกษา จนถึงระดับครูและชุมชนวิชาชีพ เพื่อยกระดับคุณภาพผู้เรียนผ่านการพัฒนาวิชาชีพครูอย่างต่อเนื่อง สรุปได้ว่า การนิเทศการศึกษาในยุควิถีใหม่ควรมุ่งสู่การสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ร่วมกันที่ยืดหยุ่น ใช้ข้อมูลอย่างมีจริยธรรม และขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างยั่งยืนในทุกระดับ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 136 ตอนที่ 57 ก หน้า 49 (1 พฤษภาคม 2562).
ธิดา ขันดาวงศ์ และคณะ. (2557). การพัฒนารูปแบบการนิเทศแนวใหม่ เพื่อพัฒนาคุณภาพครูปฐมวัย สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารราชพฤกษ์, 12(1), 45-51.
วารุณี ลัภนโชคดี. (2560). ปัจจัยที่ส่งผลและพัฒนาการของระดับคุณภาพการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา.
วิชิรตา วรธาดาสวัสดิ์. (2566). รูปแบบการนิเทศการศึกษาแบบผสมผสานเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา. ใน วิทยานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ศจีทิพย์ ตาลพันธ์ และเอกราช โฆษิตพิมานเวช. (2565). การนิเทศการศึกษา. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 5(2), 100-114.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2568). แนวทางการใช้ AI เพื่อส่งเสริมระบบประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา. เรียกใช้เมื่อ 12 มกราคม 2569 จาก https://shorturl.asia/NrFUW
หน่วยศึกษานิเทศก์ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). การพัฒนาการคุณภาพการนิเทศการศึกษา ปีงบประมาณ 2566. เรียกใช้เมื่อ 15 สิงหาคม 2567 จาก https://shorturl.asia/jIaOH
เอกรัฐ ทุ่งอ่วน. (2565). รูปแบบการนิเทศแนวใหม่: ทางออกของการจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน. วารสารบัณฑิตปริทรรศน์ศึกษา มจร วิทยาเขตแพร่, 9(1), 241-251.
OECD. (2016). PISA 2015 results (Volume I): Excellence and equity in education. Retrieved August 22, 2017, from https://shorturl.asia/xInS4
OECD. (2020). Professional growth in times of change: Supporting teachers’ continuing professional learning and co llaboration. Retrieved June 25, 2022, from https://shorturl.asia/faSnu
OECD. (2026). Alternative pathways into teaching: Broadening access and expanding diversity. Retrieved February 20, 2026, from https://shorturl.asia/Zp28J
UNESCO IIEP. (2025). Leveraging the potential of the middle tier to improve education outcomes: The role of a capacity assessment framework. Paris: UNESCO IIEP.
