การบริหารจัดการความขัดแย้งตามกระบวนการยุติธรรมทางเลือก ของศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชนในจังหวัดพิษณุโลก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาในการบริหารจัดการความขัดแย้งตามกระบวนการยุติธรรมทางเลือกของศูนย์ไกล่เกลี่ยฯ 2) เพื่อศึกษาวิเคราะห์ปัจจัยแห่งความสำเร็จในการบริหารจัดการความขัดแย้งตามกระบวนการยุติธรรมทางเลือกของศูนย์ไกล่เกลี่ยฯ และ 3) เพื่อนำเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและแนวทางปฏิบัติในการยกระดับการบริหารจัดการความขัดแย้งตามกระบวนการยุติธรรมทางเลือกของศูนย์ไกล่เกลี่ยฯ การวิจัยนี้เป็นแบบผสานวิธี โดยการวิจัยเชิงปริมาณใช้ประชากรในการวิจัย จำนวน 318 คน ได้แก่ ประธานศูนย์ไกล่เกลี่ยฯ จำนวน 32 คน และคณะทำงานบริหารประจำศูนย์ไกล่เกลี่ยฯ ในจังหวัดพิษณุโลก จำนวน 286 คน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและสถิติการวิเคราะห์ถดถอยพหูคูณเชิงเส้นตรง การวิจัยเชิงคุณภาพ ดำเนินการโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก ใช้คำถามปลายเปิดกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 31 คน และนำมาวิเคราะห์ข้อมูล และอภิปรายผล พบว่า 1) สภาพปัจจุบันของการบริหารจัดการความขัดแย้งโดยรวมอยู่ในระดับมาก ( = 3.99) ขณะที่ปัญหาอยู่ในระดับน้อย ( = 2.10) 2) ปัจจัยแห่งความสำเร็จในการบริหารจัดการความขัดแย้ง ได้แก่ประสิทธิภาพการบริหารและโครงสร้างพื้นฐานของศูนย์ไกล่เกลี่ยฯ (X2 Beta = .587) การรับรู้ความเชื่อมั่นของประชาชนและการมีส่วนร่วมของชุมชน (X3 Beta = .408) กฎหมายและนโยบายที่เอื้อต่อการดำเนินงาน (X4 Beta = .475) และคุณภาพและศักยภาพของผู้ไกล่เกลี่ยและบุคลากร (X1 Beta = .252) และ 3) ข้อเสนอเชิงนโยบายและแนวทางปฏิบัติควรมุ่งปรับบทบาทของศูนย์ไกล่เกลี่ยฯ จากการดำเนินงานเชิงรับไปสู่กลไกเชิงรุกในการบริหารจัดการความขัดแย้ง เพื่อเสริมสร้างประสิทธิภาพ ความยั่งยืน และความเชื่อมั่นต่อกระบวนการยุติธรรมทางเลือกในระดับพื้นที่
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ. (2563). แนวทางการดำเนินงานการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงยุติธรรม.
คมพล สุวรรณกูฏ. (2561). การวิจัยเชิงคุณภาพทางสังคมศาสตร์เบื้องต้น. ปทุมธานี: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์.
จักรกริญน์ ทอดสูงเนิน และอรนันท์ กลันทปุระ. (2557). ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในชุมชน กรณีศึกษา ศูนย์ยุติธรรมชุมชนตำบลโคกขาม อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 40(1), 98-113.
จิรศักดิ์ บางท่าไม้ และสิริพัฒนถ์ ลาภจิตร. (2564). ปัจจัยความสำเร็จในการดำเนินงานของศูนย์ยุติธรรมชุมชนตำบลประทัดบุ. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 7(8), 293-307.
จุมพล หนิมพานิช และชมพูนุช หุ่นนาค. (2567). การวิจัยเชิงคุณภาพทางรัฐประศาสนศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธนทร ผดุงธิติฐ์. (2562). มาตรการทางกำหมายเกี่ยวกับการไกล่เกี่ยข้อพิพาททางแพ่งก่อนฟ้องคดี. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 6(10), 5821-5841.
นิรันทร์ ภิรมย์ลาภา และคณะ. (2567). ตัวแบบการบริหารจัดการที่ดีของศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน พื้นที่กรุงเทพมหานคร. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(2), 207-220.
ปรัชญาณี ศรีจอมขวัญ และคณะ. (2567). การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชนในชุมชนตามกระบวนการยุติธรรมทางเลือกโดยยึดหลักนิติธรรมและหลักการมีส่วนร่วม. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 4(6), 801-814.
พฤทธ์สรรค์ สุทธิไชยเมธี. (2563). สถิติขั้นสูงเพื่อการวิจัยเชิงปริมาณทางสังคมศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: ซีเอ็ด ยูเคชั่น.
ยุทธศักดิ์ ดีอร่าม. (2566). รูปแบบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในชุมชนที่เน้นการมีส่วนร่วมในชุมชนกับศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน ตำบลปากคลองบางปลากด จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 6(3), A115-A127.
สระเกตุ ปานเถื่อน และคณะ. (2567). การนำนโยบายยุติธรรมทางเลือกด้วยวิธีการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทไปปฏิบัติ ของสำนักงานศาลยุติธรรมประจำภาค 6. วารสาร Journal of Roi kaensarn Academi, 9(8), 1315-1331.
สำนักงานยุติธรรมจังหวัดพิษณุโลก. (2567). ข้อมูลทะเบียนศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน จังหวัดพิษณุโลก. พิษณุโลก: สำนักงานยุติธรรมจังหวัดพิษณุโลก .
โสรัตน์ กลับวิลา และธรรมวิทย์ เทิดอุดมธรรม. (2566). การใช้กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทก่อนฟ้องคดีในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร. วารสารกระบวนการยุติธรรม, 16(1), 69-91.
Best, J. W. & Kahn, J. V. (2006). Research in education. (10th ed.). Boston: Pearson Education, Inc.
Cheurprakokit, S. & Khuruakham, S. (2021). The conflict resolution practice as a community justice alternative in Thailand. Contemporary Justice review: Issues in Criminal, Social, and Restorative Justice, 24(4), 389-408.
Council of Europe. (2018). European judicial systems: Efficiency and quality of justice. Strasbourg: Council of Europe Publishing.
Cronbach, L. J. (1970). Essentials of Psychological Test. (5th ed.). New York: Harper Collins.
Robert, S. & Palmer, M. (2005). Dispute Processes: ADR and the primary forms of decision-marking. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
Rovinelli, R. J. & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Dutch Journal of Educational Research, 2(2), 49-60.
Turner, R. C. & Carlson, L. (2003). Indexes of item-objective congruence for multidimensional item. International Journal of Testing, 3(2),163-171.
United Nations General Assembly. (2016). Resolution adopted by the General Assembly on 27 April 2016: Sustaining peace. United Nations. Retrieved December 3, 2025, from https://undocs.org/A/Res/70/262
Wall, J. A. Jr. & Dunne, T. C. (2012). Mediation research: A current review. Negotiation Journal, 28(2), 217-244.
