แนวทางการขับเคลื่อนการจัดการขยะมูลฝอยชุมชนด้วยแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน เพื่อมุ่งสู่เมืองคาร์บอนต่ำ: กรณีศึกษา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดสกลนคร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษารูปแบบการจัดการขยะมูลฝอยชุมชนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ในจังหวัดสกลนครภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy: CE) 2) ประเมินความเข้าใจและทัศนคติต่อการจัดการขยะมูลฝอยชุมชนด้วยแนวคิด CE และ 3) ศึกษาช่องว่าง ปัจจัยสนับสนุน และแนวทางการขับเคลื่อนการจัดการขยะมูลฝอยชุมชนเพื่อมุ่งสู่เมืองคาร์บอนต่ำ การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสานโดยดำเนินการทั้งการวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการทบทวนเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม ร่วมกับการวิจัยเชิงปริมาณจากการสำรวจด้วยแบบสอบถาม จากนั้นวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า อปท. มีการประยุกต์ใช้แนวคิด CE ในการจัดการขยะมูลฝอยชุมชนครอบคลุมทั้งต้นทาง กลางทาง และปลายทาง โดยส่วนใหญ่ยังอยู่ในระดับพื้นฐาน ได้แก่ Reduce Reuse Recycle และ Recovery อย่างไรก็ตาม รูปแบบการดำเนินงานมีความแตกต่างกันระหว่าง อปท. ขนาดใหญ่และขนาดเล็ก แม้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องจะมีระดับการรับรู้และทัศนคติเชิงบวกต่อแนวคิด CE แต่ยังไม่สามารถขับเคลื่อนสู่การปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพ เนื่องจากข้อจำกัดด้านความต่อเนื่องของนโยบาย การบังคับใช้กฎหมาย การเข้าถึงแหล่งทุน และเทคโนโลยี ส่งผลให้การดำเนินงานยังมุ่งเน้นการลดปริมาณขยะต้นทางมากกว่าการเชื่อมโยงกับเป้าหมายการลดก๊าซเรือนกระจก ผลการวิจัยนำไปสู่ข้อเสนอเชิงนโยบาย ได้แก่ การพัฒนากลไกและข้อบัญญัติท้องถิ่น การเชื่อมโยงเป้าหมายการจัดการขยะกับกรอบ NDC และ Net Zero การพัฒนาระบบข้อมูลและตัวชี้วัดด้าน CE การส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และชุมชน รวมถึงการยกระดับศักยภาพบุคลากรของ อปท. เพื่อสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่เมืองคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน