ภาวะผู้นำเชิงดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ภาวะผู้นำเชิงดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษามีบทบาทสำคัญต่อการบริหารจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21 บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แนวคิด บทบาท ความท้าทาย และสังเคราะห์แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงดิจิทัลเพื่อใช้เป็นกรอบแนวคิดในการยกระดับการบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล โดยการศึกษาครั้งนี้เป็นการทบทวนเอกสาร งานวิจัย และบทความวิชาการที่เกี่ยวข้องทั้งในประเทศและต่างประเทศ และนำข้อมูลมาวิเคราะห์และสังเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา ควรให้ความสำคัญกับองค์ประกอบหลัก 4 ประการ ได้แก่ การพัฒนาวิสัยทัศน์และทักษะดิจิทัล การสร้างวัฒนธรรมองค์กรดิจิทัล การเสริมสร้างเครือข่ายและการสื่อสาร และการบริหารการเปลี่ยนแปลงและการปรับตัว
ซึ่งต้องเผชิญกับความท้าทายสำคัญด้านงบประมาณ ทักษะดิจิทัลของบุคลากร และความปลอดภัยทางไซเบอร์ แนวทางการพัฒนาจึงมุ่งเน้นการกำหนดกลยุทธ์ที่ชัดเจนและการส่งเสริมชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อแก้ปัญหาด้านทักษะบุคลากรและความปลอดภัยทางไซเบอร์ผ่านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้แนวปฏิบัติที่ปลอดภัยร่วมกัน พร้อมทั้งสร้างภาคีเครือข่ายความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอก เพื่อระดมทรัพยากรและองค์ความรู้ทางเทคโนโลยี ซึ่งจะช่วยลดข้อจำกัดด้านงบประมาณและเสริมสร้างระบบการป้องกันภัยไซเบอร์ให้มีความเข้มแข็ง องค์ประกอบดังกล่าวจะช่วยสนับสนุนให้เกิดการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้ในการบริหารจัดการและ การจัดการเรียนรู้ ส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพครูและบุคลากร ตลอดจนสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับสังคมดิจิทัล โดยผู้เขียนได้นำเสนอกรอบแนวคิดสังเคราะห์ (Conceptual Framework) เพื่อเป็นแนวทางในการเสริมสร้างสมรรถนะของผู้บริหารให้สามารถตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงและยกระดับการจัดการศึกษาให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. เรียกใช้เมื่อ 13 พฤษภาคม 2569 จาก https://shorturl.asia/uW7zS
กฤษดา ผ่องพิทยา และคณะ. (2567). องค์ประกอบภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานในกรุงเทพมหานคร. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 7(4), 411-424.
กิตติภัฎ ฤทธิ์สุวรรณ และคณะ. (2567). การศึกษาองค์ประกอบภาวะผู้นำเชิงดิจิทัลของผู้บริหารโรงเรียน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 26(2), 201-218.
ณิศรานันท์ ขันทอง และสุชาดา บุบผา. (2564). ทักษะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาหนองคาย. Journal of Modern Learning Development, 6(4), 150-164.
พรวิภา เชยกลิ่น. (2566). ภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล. ใน วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สมใจ มณีวงษ์. (2567). สมรรถนะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา. Journal of Creative Education Research and Development, 2(1), 40-47.
สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). แผนพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. เรียกใช้เมื่อ 9 มีนาคม 2569 จาก https://shorturl.asia/cFzgS
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561-2580). เรียกใช้เมื่อ 9 มีนาคม 2569 จาก https://www.nesdc.go.th
สุกัญญา แช่มช้อย. (2561). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เอกรัตน์ เชื้อวังคำ และอัลลภา อารีรัตน์. (2564). องค์ประกอบของภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 4. ใน การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาแห่งชาติ ครั้งที่ 22 (หน้า 886-893). มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
Akhmad, A. (2024). Digital leadership practices in educational management: A narrative literature review on trends and challenges. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 24(8), 112-134.
Banoğlu, K. et al. (2023). Role of school principals’ technology leadership practices in building a learning organization culture in public K-12 schools. Journal of School Leadership, 33(1), 66-91.
Bass, B. M. & Riggio, R. E. (2006). Transformational leadership. New York: Psychology Press.
Darko, E. N. K. et al. (2025). Leadership and digital pedagogy: A cross-cultural analysis of professional development in Ghana and China. Frontiers in Education. Retrieved March 9, 2026, from https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1744901
Hadiningrat, K. et al. (2024). Opportunities and Challenges in Implementing Information Technology Innovations in the Indonesian Education Sector. East Asian Journal of Multidisciplinary Research, 3(8), 3763-3776.
International Society for Technology in Education. (2021). ISTE standards for education leaders. Retrieved March 9, 2026, from https://shorturl.asia/rUxjo
Ismailova, N. N. (2025). ICT competence of a school leader. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series "Pedagogy and Psychology", 11(2), 53-59.
Klaesamut, N. & Chirasatchanukool, K. (2025). Digital leadership of school administrators facingchallenges in the transition to the digital age. Journal of Graduate MCU KhonKaen Campus, 12(2), 508-521.
López-Figueroa, J. C. et al. (2025). Digital leadership: A systematic literature review. Administrative Sciences, 15(4), 129. https://doi.org/10.3390/admsci15040129
Raptis, N. et al. (2024). Examining the role of school leadership in the digital advancement of educational organizations. European Journal of Education and Pedagogy, 5(2), 99-103.
Thahir, I. (2025). Digital leadership of school principals in enhancing technology-based learning quality. International Journal of Studies in International Education, 2(4), 33-42.
