การประกอบสร้างอุดมการณ์การเป็นคนดีผ่านตัวละครเจี่ยเป่าอวี้และอ๊อด ใน ความฝันในหอแดง และสี่แผ่นดิน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
นวนิยายเรื่องความฝันในหอแดงและสี่แผ่นดินไม่เพียงสะท้อนบริบทสังคมจีนและไทย แต่ยังทำหน้าที่เป็นพื้นที่ผลิตซ้ำอุดมการณ์ทางศีลธรรมที่กำหนดภาพของการเป็นคนดี บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ อุดมการณ์การเป็นคนดีและกลไกในการสร้างอุดมการณ์การเป็นคนดีของตัวละครเจี่ยเป่าอวี้จากเรื่องความฝันในหอแดง และอ๊อดจากเรื่องสี่แผ่นดิน ใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารและการพรรณนาวิเคราะห์ โดยประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดอุดมการณ์ของหลุยส์ อัลธูแซร์ (Louis Althusser) เป็นเครื่องมือในการตีความตัวบท โดยเน้นแนวคิดเรื่องกระบวนการเรียกขาน (interpellation) และกลไกทางอุดมการณ์ของรัฐ (ideological state apparatuses) เพื่ออธิบายบทบาทของสถาบันทางสังคมที่มีส่วนในการหล่อหลอมและกำกับตัวละครให้ยอมรับสถานะของตนภายใต้โครงสร้างอุดมการณ์ ผลการวิจัยพบว่า อุดมการณ์การเป็นคนดีในนวนิยายทั้งสองเรื่องปรากฏในสามระดับ ได้แก่ ระดับปัจเจกบุคคล ระดับครอบครัว และระดับสังคม โดยมีกลไกสำคัญในการประกอบสร้างอุดมการณ์ดังกล่าว ได้แก่ ระบบการศึกษา ระบบครอบครัว และบรรทัดฐานทางสังคม ซึ่งทำหน้าที่กำกับ ควบคุม และเรียกขานตัวละครให้ยอมรับคุณค่าทางศีลธรรมและบทบาทที่สังคมคาดหวังอย่างแนบเนียน อย่างไรก็ตาม นวนิยายยังเผยให้เห็นความซับซ้อนและข้อจำกัดของกระบวนการดังกล่าว กล่าวคือ แม้ตัวละครจะดำรงตนตามอุดมการณ์ที่สังคมยกย่อง แต่ก็ยังต้องเผชิญกับความขัดแย้งและความเปราะบางของชีวิต การวิจัยนี้จึงช่วยขยายความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาทของนวนิยายคลาสสิกในฐานะพื้นที่ทางวัฒนธรรมที่มิได้เพียงสะท้อนสังคม หากยังมีส่วนสำคัญในการผลิตซ้ำ ต่อรอง และเผยให้เห็นพลวัตของอุดมการณ์การเป็นคนดีในบริบทวัฒนธรรมที่แตกต่างกัน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
คึกฤทธิ์ ปราโมช. (2554). สี่แผ่นดิน. (พิมพ์ครั้งที่ 15). กรุงเทพมหานคร: ดอกหญ้า.
พรสวรรค์ สุวรรณธาดา. (2554). แม่พลอยกับเฟมินิสม์. มนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์, 28(3), 51-72.
วิวัฒน์ ประชาเรืองวิทย์. (2555). ความฝันในหอแดง: ฉบับสมบูรณ์พร้อมคำวิจารณ์. กรุงเทพมหานคร: ต้นไม้.
สายชล สัตยานุรักษ์. (2548). การเมืองและการสร้าง “ความเป็นไทย” โดย ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช. ใน รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สุวิทย์ ว่องวีระ. (2534). พิเคราะห์คึกฤทธิ์ พินิจสี่แผ่นดิน. กรุงเทพมหานคร: ดอกหญ้า.
Adam Augustyn. (2025). Dream of the Red Chamber novel by Cao Zhan. Retrieved March 1, 2026, from https://shorturl.asia/eu29M
Althusser, L.(2014). On the reproduction of capitalism: Ideology and ideological state apparatuses. London: Verso.
MGR Online. (2558). ความฝันในหอแดง: พินิจเพชรเม็ดงามแห่งวรรณกรรมจีน. Retrieved มีนาคม 1, 2569, from https://mgronline.com/china/detail/9580000069629
Ren, Q. (2012). The “ideal” woman from Thai and Chinese cultural perspectives-a comparative study on the heroines in Four Reigns and A Dream of Red Mansions. In Master’s thesis of thai studies. Chulalongkorn University.
Yee, A. C. (1995). Self, sexuality, and writing in Honglou meng. Harvard Journal of Asiatic Studies, 55(2), 373-407.
Lu, D. C. (1993). The exploration and transcendence of Jia Baoyu’s ideal personality. Hongloumeng Xuekan, (3), 87-100.
Luan, W. H. (2015). A Thai version of Dream of the Red Chamber: Four Reigns. Adolescence Health, (3), 46-47.
