การส่งเสริมและพัฒนาสมรรถนะการเฝ้าระวังเศรษฐกิจสีเขียวในชุมชน ด้วยนวัตกรรมชุดความรู้ความหลากหลายทางชีวภาพ

Main Article Content

อาภากร โพธิ์ดง
วัชรศักดิ์ มาเกิด

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาและสังเคราะห์องค์ความรู้จากความหลากหลายทางชีวภาพ 2) เพื่อพัฒนารูปแบบและหลักสูตรฝึกอบรม 3) เพื่อพัฒนานวัตกรต้นแบบและอาสาสมัคร 4) เพื่อพัฒนาบริหารจัดการเครือข่ายอย่างมีส่วนร่วม กลุ่มเป้าหมาย 15 อำเภอ ผู้เข้ารับการพัฒนานวัตกรต้นแบบและอาสาสมัครจำนวน 120 คน โดยกำหนดตัวแปรต้น คือ นวัตกรรมชุดความรู้ความหลากหลายทางชีวภาพและหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเฝ้าระวังเศรษฐกิจสีเขียวในชุมชนและตัวแปรตาม คือ สมรรถนะการเฝ้าระวังเศรษฐกิจสีเขียวในชุมชน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย แบบสำรวจภาคสนามสำหรับบันทึกชนิดพันธุ์พืช สัตว์ และสภาพระบบนิเวศ แบบสำภาษณ์ปราชญ์ชาวบ้าน แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม หลักสูตรและเอกสารประกอบหลักสูตร แบบทดสอบสมรรถนะการเฝ้าระวังเศรษฐกิจสีเขียวในชุมชน ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการศึกษาและสังเคราะห์องค์ความรู้ พบว่า การศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่จังหวัดนครสวรรค์ ชุมชนมีทุนทรัพยากรธรรมชาติที่โดดเด่น ทั้งระบบนิเวศรวมถึงความหลากหลายของพันธุ์พืชท้องถิ่น สัตว์น้ำ การอนุรักษ์ควบคู่การใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน 2) ผลการตรวจสอบคุณภาพของรูปแบบและหลักสูตรฝึกอบรมโดยผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า มีคุณภาพอยู่ในระดับมาก 3) ผลการพัฒนานวัตกรต้นแบบและอาสาสมัคร โดยใช้องค์ความรู้จากความหลากหลายทางชีวภาพเป็นฐานทำให้ชุมชนมีศักยภาพสูงขึ้นทั้งด้านทักษะ ความตระหนัก การใช้เครื่องมือ และการร่วมมือกัน ส่งผลให้ระบบเฝ้าระวังมีความยั่งยืนและเกิดผลเป็นรูปธรรมในระดับพื้นที่ 4) ผลการพัฒนาการบริหารจัดการเครือข่ายแบบมีส่วนร่วมช่วยให้ชุมชนสามารถสร้างกลไกเครือข่ายที่เข้มแข็ง ใช้ข้อมูลร่วมกันตัดสินใจได้อย่างเหมาะสม และทำงานร่วมกันเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจสีเขียวอย่างยั่งยืน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
โพธิ์ดง อ., & มาเกิด ว. (2026). การส่งเสริมและพัฒนาสมรรถนะการเฝ้าระวังเศรษฐกิจสีเขียวในชุมชน ด้วยนวัตกรรมชุดความรู้ความหลากหลายทางชีวภาพ. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 13(4), 123–136. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/298791
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมทรัพยากรน้ำ. (2562). รายงานการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำโดยชุมชนในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2564). รายงานการส่งเสริมและพัฒนาเครือข่ายสิ่งแวดล้อมชุมชนในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2563). รายงานการพัฒนาเครือข่ายชุมชนเพื่อสุขภาวะและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.).

สำนักงานจังหวัดนครสวรรค์. (2565). รายงานสภาพเศรษฐกิจและสังคมจังหวัดนครสวรรค์. นครสวรรค์: ศาลากลางจังหวัดนครสวรรค์.

สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2560). รายงานสถานการณ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย 2560. กรุงเทพเทพมหานคร: สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2564). รายงานสถานการณ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย 2564. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216-224.

Barkhordari, S. et al. (2019). The Impact of Knowledge-Based Economy on Growth Performance: Evidence from MENA Countries. Journal of the Knowledge Economy, 10(3), 1168-1182.

Berkes, F. (2018). Sacred Ecology: Traditional ecological knowledge and resource management. (4th ed.). New York: Routledge.

Bessant, J. & Tidd, J. (2015). Innovation and Entrepreneurship (3rd ed.). New Jersey: Wiley.

Convention on Biological Diversity. (2020). Global Biodiversity Framework 2020. Montreal: CBD Secretariat.

Danielsen, F. et al. (2009). Monitoring matters: Examining the potential of locally-based approaches. Biodiversity & Conservation, 18, 2685-2699. https://shorturl.asia/3aycs

Mulder, C. L. et al. (2014). Soil invertebrates, chemistry, weather, human management, and edaphic food webs at 135 sites in The Netherlands. Ecology, 95(2), 579. https://shorturl.asia/AiJGv

Pretty, J. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture. World Development, 23(8), 1247-1263.

Provan, K. G. & Kenis, P. (2008). Modes of network governance: Structure, management, and effectiveness. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(2), 229-252.

The Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2016). The State of the World’s Forests 2016. Rome: FAO.

UNEP. (2021). Towards a green economy: Pathways to sustainable development and poverty eradication. Nairobi: United Nations Environment Programme.

Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge: Cambridge University Press.