แนวทางการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ตามหลักการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษาโรงเรียนวัดหนองตาบุญ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี เขต 2
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาของการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น และ 2) เสนอแนวทางการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็นการวิจัยแบบผสานวิธีอย่างง่าย โดยมีระเบียบวิธีเชิงคุณภาพเป็นหลัก กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูและบุคลากรทางการศึกษา โรงเรียนวัดหนองตาบุญ จำนวน 14 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง และผู้ให้ข้อมูล จำนวน 6 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม และแบบสัมภาษณ์เชิงลึก สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการบริหารจัดการปัจจุบันมีจุดอ่อนสำคัญในองค์ประกอบด้าน “การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ” โดยมีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด (Mean = 2.21, S.D. = 1.10) และพบปัญหาเชิงลึก คือ การขาดกลไกที่เป็นทางการในการมีส่วนร่วมด้านวิชาการ และการจัดการความรู้แบบ Tacit Knowledge อย่างไรก็ตาม โรงเรียนมีศักยภาพสูงในการสร้างเครือข่ายกับปราชญ์ท้องถิ่น และ 2) แนวทางการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ที่สังเคราะห์ขึ้นจึงเน้น 4 ด้าน ได้แก่ 1) การจัดตั้ง “คณะทำงานร่วมบูรณาการภูมิปัญญา” เพื่อการร่วมตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ 2) การพัฒนา “คลังภูมิปัญญาดิจิทัลของโรงเรียน” เพื่อแก้ไขปัญหาความไม่ต่อเนื่องในการถ่ายทอดองค์ความรู้ 3) การจัดทำ บันทึกข้อตกลง (MOU) เชิงปฏิบัติการ เพื่อบูรณาการภูมิปัญญาเข้ากับกิจกรรม แนวทางนี้สอดคล้องกับหลักการบริหารแบบมีส่วนร่วม และการจัดการความรู้ และ 4) จัดให้มีการประชุม “เวทีสะท้อนผลร่วม” (Joint Reflection Forum) ทุกภาคเรียน โดยมีปราชญ์ชาวบ้านเข้าร่วมประเมินผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักเรียนและประสิทธิภาพของแหล่งเรียนรู้ เพื่อให้เกิดการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กษมาพร ทองเอื้อ. (2563). การบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา. ใน วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยบูรพา.
จันทร์จิรา ทับสมบัติ และคณะ. (2568). การบริหารจัดการเรียนรู้ท้องถิ่นของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบุรีรัมย์ เขต 3. วารสารวิชาการรัตนบุศย์, 7(2), 374-387.
ทิศนา แขมมณี. (2564). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 23). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุกัญญา แช่มช้อย. (2562). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล: แนวคิด ทฤษฎี และการปฏิบัติ. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุพัตรา ศรีวัฒนสาร. (2563). แนวทางการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา. วารสารการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ, 10(1), 45-58.
เอกพล ดวงศรี. (2563). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาของโรงเรียนประถมศึกษา. ใน วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยพะเยา.
Boripis, T. et al. (2024). Community participation process for the sustainable business development of local wisdom learning centers. Journal of Human, Earth, and Future, 5(4), 660-673.
Buthelezi, A. B. & Ajani, O. A. (2023). Transforming school management system using participative management approach in South Africa. International Journal of Research in Business and Social Science, 12(6), 307-317.
Cronbach, L. J. (1990). Essentials of psychological testing. (5th ed.). New York: Harper Collins Publishers.
Hallinger, P. & Kovitmayhi, K. (2021). Assessing the effectiveness of digital leadership development in Thailand. International Journal of Training and Development, 25(1), 54-72.
Kusuma, W. D. et al. (2024). Management analysis: Community empowerment based on local wisdom. Journal of Management and Business Innovation (IMAGE), 12(2), 12-25.
Likert, R. (1967). The human organization: Its management and value. New York: McGraw-Hill.
Nonaka, I. & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company: How Japanese companies create the dynamics of innovation. New York: Oxford University Press.
Phuangsuwan, P. et al. (2025). The impact of community participation in sustainable learning resource development: A case of Bangkok, Thailand. Sustainability, 17(10), 4620. https://doi.org/10.3390/su17104620
Puri, P. K. & Chhetri, D. (2024). A systematic review of the role of school management committee for the school performance in Nepal. Education Journal, 13(3), 97-107.
Tsarkos, A. (2026). From tacit knowledge to organizational wisdom: The role of awareness and sharing in K-12 schools. Knowledge and Process Management, 1-14. https://doi.org/10.1002/kpm.70052
