ภูมินามหมู่บ้านในตำบลครึ่ง อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

ภูมินาม หรือชื่อสถานที่ (toponym) เป็นเครื่องมือหนึ่งทางวัฒนธรรมที่สำคัญในการสื่อสารอัตลักษณ์ หรือประวัติศาสตร์ของชุมชน การวิจัยภูมินามในตำบลครึ่งมีทั้งหมด 11 หมู่บ้าน ล้วนเป็นหมู่บ้านที่มีภูมิหลังทางประวัติศาสตร์อย่างยาวนานหรือเกี่ยวข้องกับบุคคลสำคัญของชุมชน และทั้งด้านการเมืองการปกครอง เศรษฐกิจและการศาสนา ซึ่งสิ่งเหล่านี้ล้วนแล้วแต่มีผลต่อการตั้งชื่อหมู่บ้านทั้งสิ้น การวิจัยภูมินามหมู่บ้านในตำบลครึ่ง อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาที่มาของชื่อหมู่บ้านในตำบลครึ่ง อำเภอเชียงของจังหวัดเชียงราย โดยเก็บข้อมูลปฐมภูมิจากการลงพื้นที่สัมภาษณ์วิทยากรในหมู่บ้านที่รู้และสามารถให้ข้อมูลเกี่ยวกับความเป็นมาของชื่อหมู่บ้านได้จำนวนหมู่บ้านละ 3 คน จากการวิจัยพบที่มาของชื่อหมู่บ้านในตำบลครึ่งทั้งหมด 5 ที่มา ได้แก่ 1) พันธุ์พืช 2) ถิ่นฐานเดิม 3) จุดพักชั่วคราวของพ่อค้าวัวเทียมเกวียน 4) โบราณสถาน/วัด 5) ความเป็นสิริมงคล การตั้งชื่อหมู่บ้านเหล่านี้สะท้อนถึงความสัมพันธ์ของมนุษย์กับธรรมชาติที่อยู่ร่วมกันได้อย่างกลมกลืน อีกทั้งยังสะท้อนถึงวัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น การอพยพย้ายถิ่นฐานของชาวบ้านในตำบลครึ่ง เส้นทางการค้าขายตั้งแต่สมัยอดีตที่พัฒนามาเป็นเส้นทางการคมนาคมหลักของพื้นที่ในปัจจุบัน รวมถึงสะท้อนเรื่องความเชื่อเรื่องคำที่เป็นสิริมงคล ที่มีผลต่อความรู้สึกของชาวบ้านและความตั้งใจในการพัฒนาชุมชน บทความนี้จึงเป็นข้อมูลที่สำคัญในการส่งเสริมการศึกษาภูมินามในท้องถิ่นเพื่อรักษาองค์ความรู้ของท้องถิ่นไม่ให้สูญหาย อีกทั้งยังสามารถนำภูมินามหมู่บ้านไปศึกษาต่อในประเด็นอื่น และสามารถนำเรื่องราวของหมู่บ้านมาสร้างมูลค่าเป็นเชิงคติชนสร้างสรรค์ได้อีกด้วย