การจัดการความรู้เรื่องการบริบาลช้างเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน อำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

บทความฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ พัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวชุมชนที่เชื่อมโยงกับองค์ความรู้เรื่องการบริบาลช้างในอำเภอ กาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลประกอบ 3 กลุ่ม 1) ปราชญ์ชุมชนหรือควาญช้างเก่าที่มีประสบการณ์ตรงในการบริบาลช้าง จำนวน 5 ท่าน 2) ทายาทในครอบครัวควาญช้างที่ได้รับการถ่ายทอดเรื่องราวการบริบาลช้าง จำนวน 5 ท่าน 3) กลุ่มนักท่องเที่ยวชาวไทย จำนวน 8 คน รวมทั้งสิ้น 18 ท่าน ใช้การสัมภาษณ์และการประชุมกลุ่มย่อยในการเก็บข้อมูล มีการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยการตรวจสอบแบบสามเส้า และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาผลการวิจัยพบว่า เส้นทางการท่องเที่ยวชุมชนที่เชื่อมโยงกับองค์ความรู้เรื่องการบริบาลช้างมี 3 ด้าน ได้แก่ ด้านประวัติชุมชนช้างในอำเภอกาญจนดิษฐ์มีบทบาทสำคัญต่อวิถีชีวิตของชาวบ้าน โดยเฉพาะในด้านการทำเกษตรกรรม การขนส่งไม้และผลผลิตทางการเกษตร ความสัมพันธ์ระหว่างคนกับช้างเป็นความผูกพันเชิงจิตใจและการพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน ด้านการบริบาลช้าง องค์ความรู้ดั้งเดิมเกี่ยวกับการบริบาลช้างที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน โดยควาญช้างและผู้ดูแลมีความเข้าใจในธรรมชาติ พฤติกรรม และความต้องการของช้าง และด้านพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนควรเน้นความเป็นธรรมชาติและความเป็นชุมชนอย่างแท้จริง โดยเน้นการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชนเป็นหัวใจสำคัญ รวมถึงส่งเสริมการอนุรักษ์พันธุ์และธรรมชาติอย่างยั่งยืน โดยรวม ผลการวิจัยแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้และการท่องเที่ยวโดยชุมชน ซึ่งไม่เพียงแต่ส่งเสริมการท่องเที่ยวที่ยั่งยืนเท่านั้น แต่ยังช่วยส่งเสริมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรมชุมชนในพื้นที่กาญจนดิษฐ์ จังหวัด  สุราษฎร์ธานี