บทบาทของประชาชนภายใต้กฎหมายสิ่งแวดล้อมในการจัดการ ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ของประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปัญหาฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM 2.5) เป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมและสาธารณสุขที่ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสุขภาพ คุณภาพชีวิต และสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชนในประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือและเขตเมืองใหญ่ ปัญหาดังกล่าวมิได้เป็นเพียงประเด็นด้านการควบคุมมลพิษทางอากาศ หากแต่มีความเชื่อมโยงโดยตรงกับสิทธิในชีวิต สิทธิในสุขภาพ และสิทธิในการมีสิ่งแวดล้อมที่ดี อย่างไรก็ดี กรอบกฎหมายไทยในการจัดการ PM 2.5 ยังมีลักษณะกระจัดกระจาย ขาดเอกภาพ และเน้นบทบาทของรัฐเป็นศูนย์กลาง ส่งผลให้บทบาท
ของประชาชนในฐานะผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้ทรงสิทธิยังไม่ได้รับการรับรองอย่างชัดเจนในเชิงโครงสร้าง บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของประชาชนภายใต้กฎหมายสิ่งแวดล้อมไทยในการจัดการ PM 2.5 โดยพิจารณาหลักการทางกฎหมายสิ่งแวดล้อม พัฒนาการของบทบาทประชาชน กลไกการมีส่วนร่วมตามกฎหมาย และปัญหาในการบังคับใช้กฎหมาย ผลการศึกษา พบว่า แม้ประชาชนจะมีบทบาทในด้านการร้องเรียน การมีส่วนร่วมผ่านองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น การเข้าถึงข้อมูล และการตรวจสอบการดำเนินงานของรัฐ แต่บทบาทดังกล่าวยังมีลักษณะเชิงรับ ขาดความเชื่อมโยงเป็นระบบ และไม่เอื้อต่อการเข้ามีส่วนร่วมตัดสินใจเชิงนโยบาย จึงเสนอแนวทางเชิงนโยบายเพื่อเสริมสร้างบทบาทของประชาชน ได้แก่ การรับรองสิทธิในอากาศสะอาด การออกกฎหมายใหม่ว่าด้วยการจัดการคุณภาพอากาศและ PM 2.5 การพัฒนากลไกการมีส่วนร่วมเชิงรุก การเสริมอำนาจองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และการบูรณาการหลักสิทธิด้านสิ่งแวดล้อมเข้ากับการบังคับใช้กฎหมาย เพื่อให้การจัดการ PM 2.5 ของประเทศไทยมีประสิทธิภาพ เป็นธรรม และสอดคล้องกับหลักการพัฒนาที่ยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมมลพิษ. (2563). รายงานสถานการณ์มลพิษของประเทศไทย พ.ศ. 2562. กรุงเทพมหานคร: กรมควบคุมมลพิษ.
กรมควบคุมมลพิษ. (2564). สถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอนในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
คนึงนิจ ศรีบัวเอี่ยม. (2562). ความเชื่อมโยงระหว่างสิทธิชุมชนกับทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. วารสารรามคำแหง ฉบับนิติศาสตร์, 8(1), 275-321.
ฉกาจ ลอยทอง. (2552). เครือข่ายกับศักยภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบเทศบาลในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
ธัญจนพร สุกสด. (2554). การวิเคราะห์วาทกรรมกรณีปัญหาหมอกควันปกคลุมจังหวัดเชียงใหม่ของกลุ่มผู้ได้รับผลกระทบและการนำเสนอข่าวของสื่อมวลชนท้องถิ่น. ใน รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
นฤมล เสกธีระ. (2558). ความมีประสิทธิภาพของพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ในการป้องกันและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 8(1), 46-62.
ปณิธัศร์ ปทุมวัฒน์. (2553). ข้อพิจารณาทั่วไปเกี่ยวกับกฎหมายสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศ. จุลนิติ, 53(1), 120-184.
ปิยนันท์ ศรีทองทิม. (2563). มาตรการทางกฎหมายในการลดมลพิษทางอากาศจากฝุ่น PM 2.5. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร, 11(2), 276-299.
ศศิธร แจ่มจันทร์. (2568) ปัญหาการใช้มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมและแก้ไข ฝุ่น PM 2.5 ในภาคเหนือตอนบน. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง, 8(1), 120-184.
รสสุคนธ์ วงค์แสนคำ. (2550). การจัดการมลพิษทางอากาศของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในอำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่. ใน รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ศูนย์บริหารกฎหมายสาธารณสุข กรมอนามัย. (2561). คู่มือพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
ศูนย์บริหารกฎหมายสาธารณสุข กรมอนามัย. (2562). ตัวอย่างร่างข้อบัญญัติท้องถิ่นตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์สื่อและสิ่งพิมพ์แก้วเจ้าจอม มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2565). สมุดปกเขียวอากาศสะอาด (Clean Air Green Paper): บูรณาการข้ามศาสตร์เพื่อข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับอากาศสะอาด. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ภาพพิมพ์ จำกัด.
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2565). คณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติรับรองให้สิ่งแวดล้อมสะอาดเป็นสิทธิมนุษยชน. เรียกใช้เมื่อ 29 ธันวาคม 2568 จาก https://shorturl.asia/PbTz3
อภิรัฐ ดีทองอ่อน. (2566). มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมมลพิษทางอากาศอันเกิดจากการเผาในที่โล่งในภาคเกษตรกรรม. ใน วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
