การพัฒนากลุ่มวิสาหกิจชุมชนด้วยภูมิปัญญาเชิงสร้างสรรค์ เพื่อแก้ปัญหาความยากจนและลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน จังหวัดแม่ฮ่องสอน
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาการประกอบการของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนด้วยภูมิปัญญาเชิงสร้างสรรค์ 2) เพื่อศึกษาภูมิปัญญาเชิงสร้างสรรค์เศรษฐกิจของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน และ 3) เพื่อศึกษาแนวทางการเพิ่มศักยภาพของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี โดยการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ สมาชิกกลุ่มผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชน จำนวน 245 คน กลุ่มวิสาหกิจชุมชนต้นแบบ จำนวน 25 คน และผู้เชี่ยวชาญด้านธุรกิจ จำนวน 5 คน ใช้แบบสอบถามและแบบบันทึกข้อมูลเป็นเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล สถิติที่ใช้ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหาสำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า ปัญหาและอุปสรรคทุกองค์ประกอบอยู่ระดับมาก ดังนี้ ด้านการบริหารจัดการ (=3.83,
=0.67) รองลงมาคือด้านผู้นำวิสาหกิจชุมชน (
= 3.81,
=0.70) ด้านการผลิต (
=3.73,
=0.80) ด้านการจัดการความรู้ (
=3.67,
=0.78) ด้านการมีส่วนร่วม (
=3.67,
=0.77) ด้านการตลาด (
=3.63,
=0.76) และด้านการเงิน (
=3.48,
=0.76) และผลการศึกษาภูมิปัญญาเชิงสร้างสรรค์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน พบว่า มีการใช้ภูมิปัญญาเชิงสร้างสรรค์ด้านการอนุรักษ์มากที่สุด (
=3.81,
=0.70) รองลงมา ด้านการประยุกต์ (
=3.74,
=0.77) ด้านการฟื้นฟู (
=3.71,
=0.69) และด้านการสร้างใหม่ (
=3.69,
=0.78) ผลการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางธุรกิจ จุดแข็ง ผลิตภัณฑ์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนมีเอกลักษณ์ที่โดดเด่น จุดอ่อน กลุ่มวิสาหกิจชุมชนขาดนวัตกรรมเพื่อนำมาเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต โอกาสทางธุรกิจจังหวัดแม่ฮ่องสอนเป็นที่รู้จักของนักท่องเที่ยวในฐานะจังหวัดท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และอุปสรรค ผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากภูมิปัญญาท้องถิ่นไม่เป็นที่สนใจของผู้บริโภคโดยทั่วไป สำหรับแนวทางการเพิ่มศักยภาพการผลิตสินค้าควรประยุกต์ ภูมิปัญญาและนำนวัตกรรมมาปรับใช้ในกระบวนการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภค
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรกฎ สระคูพันธ์ และศุภวัฒนากร วงศ์ธนวสุ. (2562). การศึกษาการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนกลุ่มแปรรูปแป้งจากข้าวหอมมะละ : กรณีศึกษาจังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 16(74), 76-82.
กัลยา วานิชย์บัญชา. (2552). สถิติสำหรับงานวิจัย. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กีรติกานต์ ศรีพันธุ์. (15 ก.ค. 2567). การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางธุรกิจและแนวทางการเพิ่มศักยภาพของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน. (วีรวิชญ์ ปิยนนทศิลป์, ผู้สัมภาษณ์)
เกสร อักษรรัตน์ และคณะ. (2567). การปฏิบัติในการประเมินศักยภาพวิสาหกิจชุมชนของสมาชิกวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารผลิตกรรมการเกษตร, 6(1), 76-84.
ชนกนันท์ พูลกระจ่าง. (15 ก.ค. 2567). การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางธุรกิจและแนวทางการเพิ่มศักยภาพของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน. (วีรวิชญ์ ปิยนนทศิลป์, ผู้สัมภาษณ์)
ฐิตาพร ธรรมาจิตต์. (15 ก.ค. 2567). การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางธุรกิจและแนวทางการเพิ่มศักยภาพของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน. (วีรวิชญ์ ปิยนนทศิลป์, ผู้สัมภาษณ์)
ทรงศักดิ์ ปัญญา. (2564). การวิจัยเพื่อพัฒนาพื้นที่แก้ไขปัญหาความยากจนแบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำ ในพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน : ระยะที่ 2. แม่ฮ่องสอน: หน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท).
ทิบดี ทัฬหกรณ์ และ ธีระวัฒน์ จันทึก. (2561). ปัจจัยสู่ความสำเร็จของผู้ประกอบการเชิงสร้างสรรค์ในยุคเศรษฐกิจสร้างสรรค์. Veridian E-Journal Silpakron University, 11(1), 1906-3431.
ปรีดา แจ่มสกุลไพร. (15 ก.ค. 2567). การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางธุรกิจและแนวทางการเพิ่มศักยภาพของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน. (วีรวิชญ์ ปิยนนทศิลป์, ผู้สัมภาษณ์)
เพชรรัตน์ วงค์ธานี. (15 ก.ค. 2567). การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางธุรกิจและแนวทางการเพิ่มศักยภาพของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน. (วีรวิชญ์ ปิยนนทศิลป์, ผู้สัมภาษณ์)
เพียงฟ้า สิริลาวัลย์. (15 ก.ค. 2567). การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางธุรกิจและแนวทางการเพิ่มศักยภาพของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน. (วีรวิชญ์ ปิยนนทศิลป์, ผู้สัมภาษณ์)
วนัสรา จันทร์กมล และคณะ. (2565). เงื่อนไขความสำเร็จในการดำเนินงานวิสาหกิจเพื่อสังคม ของวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม, 9(1), 223-236.
วิลัย คำแก้ว. (15 ก.ค. 2567). การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางธุรกิจและแนวทางการเพิ่มศักยภาพของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน. (วีรวิชญ์ ปิยนนทศิลป์, ผู้สัมภาษณ์)
สำนักงานเกษตรจังหวัดแม่ฮ่องสอน. (2566). รายงานการขึ้นทะเบียนวิสาหกิจชุมชนและเครือข่ายวิสาหกิจชุมชน. เรียกใช้เมื่อ 15 ตุลาคม 2568 จาก https://maehongson.doae.go.th/
สำนักงานจังหวัดแม่ฮ่องสอน. (2566). รายงานเศรษฐกิจการคลัง. เรียกใช้เมื่อ 15 ตุลาคม 2568 จาก https://www.maehongson.go.th/new/รายงานเศรษฐกิจการคลัง/
สำนักงานพาณิชย์จังหวัดแม่ฮ่องสอน. (2567). รายงานงานข้อมูลการค้าชายแดนไทย-เมียนมา. เรียกใช้เมื่อ 17 ตุลาคม 2568 จาก https://maehongson.moc.go.th/th/content/category/detail/id/112/iid/58814
สำนักงานสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (พ.ศ.2566-2570). เรียกใช้เมื่อ 15 ตุลาคม 2568 จาก https://www.nesdc.go.th/the-national-economic-and-social-development-plan/the-thirteenth-plan-2023-2027/
สุธาวัลย์ สัจจสมบูรณ์. (2567). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนโดยใช้เศรษฐกิจเชิงสร้างสรรค์ของกลุ่มวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม จังหวัดแม่ฮ่องสอน. วารสารพิฆเนศวร์สาร, 20(2), 85-97.
อรทัย ไหมแก้ว และคณะ. (2566). แนวทางการอนุรักษ์และส่งเสริมการออกแบบผ้าทอกี่เอวของกลุ่มแม่บ้านชาติพันธุ์กะเหรี่ยง บ้านไม้สลี ตำบลตะเคียนปม อำเภอทุ่งหัวช้าง จังหวัดลำพูน. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 14(1). 214-231.
อำไพ สุวรรณชูโต. (2556). ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการพัฒนาที่ยั่งยืน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เอกชัย ภาคสุข. (15 ก.ค. 2567). การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางธุรกิจและแนวทางการเพิ่มศักยภาพของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน. (วีรวิชญ์ ปิยนนทศิลป์, ผู้สัมภาษณ์)
Aboelmaged, M. (2014). Reconstructing Six Sigma barriers in manufacturing and service organizations. International Journal of Quality & Reliability Management, 31(2), 156–170.
Adam, S. et al. (2022). Entrepreneurial orientation and organizational performance of online business in Malaysia: the mediating role of the knowledge management process. Sustainability, 14(9), 1-19.
Armstrong, G. & Kotler, P. (2020). Marketing: An introduction (14th ed.). Hoboken: Pearson.
Buratti, N. (2022). Community enterprise, community entrepreneurship and local development: a literature review on three decades of empirical studies and theorizations. Entrepreneurship & Regional Development, 34(5-6), 376-401.
Chaffey, D. & Ellis-Chadwick, F. (2022). Digital marketing (8th ed.). Harlow: Pearson.
Davis, G. A. . (2004). Creativity is forever. (5th ed.). Dubuque: Kendall Hunt Publishing.
Dudley, N. et al. (2020). Protected areas: A global assessment for the 21st century. Oxfordshire: Routledge.
Florida, R. (2002). The rise of the creative class: And how it’s transforming work, leisure, community, and everyday life. New York: Basic Books.
Guzman, J. M. S. & Apritado, J. M. (2024). Product innovation, marketing strategies and local government support to handicraft industry in Ilocos Region: Inputs for local product development framework. International Journal of Research Studies in Management, 12(7), 153-166.
Heizer, J. et al. (2020). Operations management: Sustainability and supply chain management. Hoboken: Pearson.
McDonald, T. et al. (2020). Ecological restoration: Global challenges, strategies and solutions (2nd ed.). Hoboken: Wiley-Blackwell.
Mucunska, D. (2023). Applying local wisdom for sustainable rural tourism development. Sustainable Development Journal, 31(4), 245-258.
Munjeri, D. (2022). Intangible heritage and reconstruction. In the routledge companion to intangible cultural heritage. (2nd ed.). (pp. 73-85). Routledge.
Nonaka, I. & Takeuchi, H. (2021). The wise company: How companies create continuous innovation. New York: Oxford University Press.
Norman, D. A. & Verganti, R. (2021). Design-driven innovation: Changing the rules of competition by radically innovating what things mean. In the design of business (pp. 78-96). Routledge.
Northouse, P. G. (2021). Leadership: Theory and practice. (9th ed.). In Thousand Oaks. SAGE Publications.
Quick, K. S. & Bryson, J. M. (2022). Public participation. In M. Bevir (Ed.). Northampton: Edward Elgar Publishing.
Rigby, D. et al. (2024). The agile enterprise: Scaling agility in large organizations. MIT Sloan Management Review, 65(2), 34–41.
Robbins, S. P. & Coulter, M. (2021). Management. (15th ed.). Hoboken: Pearson.
Robinson, K. (2021). Out of our minds: Learning to be creative. North Mankato: Capstone Publishing.
Ross, S. A. et al. (2021). Corporate finance: Core principles and applications (6th ed.). New York: McGraw-Hill Education.
Shi, X. et al. (2025). Cognition–Paradigm Misalignment in Heritage Conservation: Applying a Correspondence Framework to Traditional Chinese Villages. Buildings.
Slack, N. et al. (2021). Operations management. (9th ed.). Harlow: Pearson.
