แนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมไทยร่วมสมัย ด้วยกระบวนการร่วมคิดร่วมสร้าง: กรณีศึกษาชุมชนบ้านครัว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมไทยร่วมสมัยที่สามารถต่อยอดเชิงพาณิชย์ ด้วยกระบวนการร่วมคิดร่วมสร้าง ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ผู้นำชุมชนและสมาชิกชุมชนบ้านครัว จำนวน 10 คน ผู้ใช้งานศิลปหัตถกรรมไทยร่วมสมัย จำนวน 1 คน และนักท่องเที่ยว จำนวน 1 คน รวมทั้งสิ้น 12 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์สภาพปัจจุบันและสภาพปัญหา วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า แนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมไทยร่วมสมัยด้วยกระบวนการร่วมคิดร่วมสร้าง: กรณีศึกษาชุมชนบ้านครัว เป็นตัวอย่างของการสร้างนวัตกรรมที่ตั้งอยู่บนฐานของวัฒนธรรมท้องถิ่น โดยอาศัยกระบวนการมีส่วนร่วมของผู้สร้างสรรค์และชุมชนเป็นหลัก ผ่านการเรียนรู้แบบลงมือทำ และการถ่ายทอดองค์ความรู้แบบมีส่วนร่วม อันนำไปสู่การยกระดับเศรษฐกิจชุมชน และการรักษาอัตลักษณ์ของชุมชนไว้ในรูปแบบที่ร่วมสมัยและยั่งยืน โดยมีแนวทางสำคัญ 7 ประการ ได้แก่ 1) การเตรียม ความพร้อมของผู้ร่วมออกแบบ 2) การลงพื้นที่เรียนรู้บริบทจริงของชุมชน 3) การวิเคราะห์อัตลักษณ์ของชุมชน 4) การออกแบบและสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ต้นแบบ 5) การมีส่วนร่วมของชุมชนในการคัดเลือกผลิตภัณฑ์ 6) การถ่ายทอดองค์ความรู้กลับสู่ชุมชน และ 7) การทดสอบตลาด ซึ่งแสดงให้เห็นถึงกระบวนการพัฒนาแบบองค์รวมทำให้ผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมไทยร่วมสมัยไม่เพียงมีความงาม แต่ยังมีความหมาย เป็นที่ยอมรับของชุมชน และมีศักยภาพในการสร้างรายได้อย่างยั่งยืน ทั้งนี้การพัฒนาผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมไทยร่วมสมัยจะมีความยั่งยืนหากมีการบูรณาการองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้อง เปิดโอกาสให้ชุมชนมีส่วนร่วม และการส่งต่อทางตลาด
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เกรียงศักดิ์ เขียวมั่ง. (2568). นวัตกรรมสร้างสรรค์ ผลิตภัณฑ์หัตถศิลป์เชิงบูรณาการ จากภูมิปัญญาท้องถิ่นจังหวัดสระแก้ว. วารสารวิชาการนวัตกรรมเทคโนโลยีอุตสาหกรรม, 3(1), 47-58.
บุญชม ศรีสะอาด. (2556). การวิจัยเบื้องต้น. (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น.
ประติมา ธันยบูรณ์ตระกูล และคณะ. (2562). การพัฒนาหลักสูตรศิลปศึกษาโดยใช้สถานที่เป็นฐานเพื่อสร้างนวัตกรรมศิลปวัฒนธรรมชุมชนชานเมือง. Humanities, Social Sciences and arts, 12(4), 1-18.
ปรียศรี พรหมจินดา และโสมฉาย บุญญานันต์. (2564). การพัฒนาศิลปหัตถกรรมจักสานไทยร่วมสมัยของวิสาหกิจชุมชนหัตถกรรมสู่ความยั่งยืน กรณีศึกษาพหุเทศะพื้นที่. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 6(12), 576-590.
พัชรินทร์ สิรสุนทร. (2550). ชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ : แนวคิด เทคนิค และกระบวนการ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วรัทยา ธรรมกิตติภพ. (2562). คุณลักษณะของผู้ประกอบการสร้างสรรค์และกิจกรรมเตรียมความพร้อม สู่การเป็นผู้ประกอบการสร้างสรรค์ภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์. วารสารการศึกษาและการพัฒนาสังคม, 14(2), 109-123.
วุฒิชัย วิถาทานัง. (2565). การออกแบบผลิตภัณฑ์หัตถกรรมจักสานเชิงสร้างสรรค์แบบมีส่วนร่วม ชุมชนบ้างเจ้าฉ่า จังหวัดอ่างทอง. วารสารอารยธรรมศึกษา โขง-สาละวิน, 13(2), 74-97.
ศศิพร ต่ายคํา และนรินทร์ สังข์รักษา. (2558). การพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์เพื่อเพิ่มมูลค่า ของวิสาหกิจชุมชนจังหวัดราชบุรี. มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 8(1), 606-632.
สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์. (2561). แผนปฏิบัติการสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) พ.ศ. 2563 - 2565. เรียกใช้เมื่อ 26 มิถุนายน 2568 จาก https://url.in.th/uKnWJ
เสรี พงศ์พิศ. (2550). วิสาหกิจชุมชน กลไกเศรษฐกิจฐานราก. กรุงเทพมหานคร: เอดิสันเพรส โปรดักส์.
Kim, J. et al. (2016). Mosaic: Co-creation and community empowerment through craft-based design. International Journal of Design, 10(1), 65-76.
LIKHÂ. (2023). About us. Retrieved July 15, 2025, from https://url.in.th/ODuke
Suntrayuth, S. (2018). Local weaving wisdom in Phan Thong: Identity-based craft development. Journal of Humanities and Social Sciences, 12(1), 85-101.
