การพัฒนาระบบบริหารจัดการศูนย์พักคอยในวัด เพื่อการจัดการภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขของการแพร่ระบาด ของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด - 19) ในกรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระบบบริหารจัดการศูนย์พักคอยในวัด 2) พัฒนาระบบบริหารจัดการศูนย์พักคอยในวัด และ 3) นำเสนอตัวแบบระบบบริหารจัดการศูนย์พักคอยในวัดเพื่อรองรับภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขจากการระบาดของโรคโควิด - 19 ในกรุงเทพมหานคร โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพร่วมกับการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ดำเนินการศึกษาในศูนย์พักคอยในวัด 5 แห่ง ซึ่งคัดเลือกจากเกณฑ์ความพร้อมตามที่กรมอนามัยกำหนด เก็บข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 22 ราย ประกอบด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก 16 ราย และการสนทนากลุ่ม 6 ราย ครอบคลุม 3 ระดับ ได้แก่ ระดับนโยบาย ระดับบริหาร และระดับปฏิบัติการ ได้แก่ พระสงฆ์ผู้รับผิดชอบศูนย์พักคอย บุคลากรทางการแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการพยาบาล อาสาสมัคร และประชาชนที่เข้ารับการดูแลในระบบศูนย์พักคอย ผลการวิจัยพบว่า ระบบบริหารจัดการศูนย์พักคอยในวัดเป็นความร่วมมือระหว่างรัฐ ศาสนา และภาคประชาสังคม ในการดูแลผู้ป่วยและควบคุมการระบาดอย่างมีประสิทธิภาพ โดยใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นภายใต้หลักเมตตาธรรม จิตอาสา มีโครงสร้างบริหารที่โปร่งใส แบ่งระดับการดำเนินงานอย่างชัดเจน วัดสามารถปรับบทบาทจากศูนย์รวมจิตใจของชุมชนมาเป็น “กลไกหลัก” ในการจัดการวิกฤตโดยผสานหลักธรรมพุทธศาสนา เช่น อิทธิบาท 4 สังคหวัตถุ 4 และอปริหานิยธรรม 7 เข้ากับแนวคิดการจัดการภาวะฉุกเฉิน ตัวแบบที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย 3 ระดับ ช่วยให้การถ่ายทอดนโยบายมีความรวดเร็ว บทบาทหน้าที่มีความชัดเจน เกิดเอกภาพ และสามารถรับมือกับวิกฤตได้อย่างมีระบบ มีศักยภาพในการบริหารจัดการวิกฤตในระดับชุมชน และสามารถต่อยอดใช้งานในอนาคตได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2565). มาตรการเฝ้าระวังผู้ติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019. เรียกใช้เมื่อ 22 สิงหาคม 2567 จาก https://ddc.moph.go.th/covid19-dashboard/
กฤษดา รัตนเจริญ. (2563). การบริหารจัดการการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด - 19): กรณีศึกษาอำเภอวิหารแดง จังหวัดสระบุรี. ใน วิทยานิพนธ์หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขารัฐประศาสนศาสตร์. มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
พนม คลี่ฉาย. (2560). พุทธสังคมสงเคราะห์แนวพุทธ: แนวคิดและการประยุกต์ใช้ในสังคมไทย. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระสุธีรัตนบัณฑิต, รศ.ดร. (2561). LIST MODEL FOR RESEARCH AND SOCIAL DEVELOPMENT. ใน รายงานการวิจัย. สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พินิจ ลาภธนานนท์. (2564). แนวทางขับเคลื่อนการดูแลผู้ป่วยในชุมชนอย่างมีมนุษยธรรม. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 47(3), 45-62.
วิโรจน์ ตั้งเจริญเสถียร และคณะ. (2565). บทบาทของวัดและชุมชนในการจัดการภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุข: กรณีศึกษาโควิด - 19. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.
ศุภัคชญา ภวังคะรัต และคณะ. (2563). การศึกษาสถานการณ์การเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ในชุมชนโดยอาสาสมัครประจำหมู่บ้าน (อสม.) คู่มือแนะนำสำหรับ อสม. เรียกใช้เมื่อ 22 ธันวาคม 2567 จาก http://202.28.34.124/dspace/bitstream/123456789/1796/1/62011480015.pdf
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). (2564). องค์กรที่เกี่ยวข้องกับการจัดตั้งศูนย์ CI. เรียกใช้เมื่อ 22 ธันวาคม 2567 จาก https://www.thaihealth.or.th/wp-content/uploads/2021/10/741.pdf
สำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร. (2564). รายงานสถานการณ์การจัดตั้งศูนย์พักคอยและศูนย์แยกกักชุมชน กรุงเทพมหานคร. กรุงเทพมหานคร: สำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร.
Giddens, A. (1984). The constitution of society: Outline of the theory of structuration. United States of America: University of California Press.
Rachmawati, E. et al. (2022). The roles of Islamic Faith-Based Organizations on countermeasures against the COVID-19 pandemic in Indonesia. Heli yon, 8(2), e08928. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e08928
Reynolds, B. & Seeger, W. (2005). Crisis and emergency risk communication as an integrative model. Journal of health communication, 10(1), 43-55.
World Health Organization. (2020). Coronavirus disease (COVID-19) pandemic. Retrieved August 24, 2024, from https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019
